KATTA HAJMDAGI BANK TRANZAKSIYALARINI TEZKOR BASHORAT QILISHDA SUN’IY INTELLEKT ALGORITMLARINING QO‘LLANILISHI (KELAJAK SARI YANGI O’ZBEKISTON: ILM-FAN, TEXNOLOGIYA VA TA’LIM, 2025)
Bank-moliya tizimida raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi tranzaksiyalar xavfsizligini ta’minlashda intellektual tahlil usullarini talab etmoqda. Mazkur tadqiqotda bank tranzaksiyalarini real vaqt rejimida bashorat qilish va anomaliyalarni aniqlashda Random Forest algoritmining samaradorligi o‘rganilgan. Tadqiqot obyekti sifatida Kaggle repozitoriysidagi 284,800 dan ortiq tranzaksion ma’lumotlar to‘plami olindi. Metodologik asos sifatida ma’lumotlarni o‘lchovsizlantirish (StandardScaler) va sinflar nomutanosibligini SMOTE algoritmi yordamida bartaraf etish usullari qo‘llanildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, taklif etilgan model firibgarlik tranzaksiyalarini aniqlashda 0.87 F1-Score ko‘rsatkichiga erishib, an’anaviy statistik usullardan 18-20% yuqori samaradorlik namoyon etdi.