KELAJAK SARI YANGI O’ZBEKISTON: ILM-FAN, TEXNOLOGIYA VA TA’LIM
Ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari tо‘plamida Respublikamiz o’qituvchilari, soha mutaxasislari, ilmiy tadqiqotchilar, magistrlar, talabalarning ilmiy maqolalari о‘rin olgan
MATNLARNI AVTOMATIK TARJIMA QILUVCHI SISTEMALARNING YARATILISH TARIXI HAMDA BUGUNGI KUNDA BU SOHADA OLIB BORILAYOTGAN TADQIQOTLARNING AHAMIYATI
Maqolada mashina tarjimasining yaratilishi, bu borada olib borilgan tadqiqotlar, tarjima dasturlari, elektron tizimlar haqida ma’lumotlar berilgan.Shuningdek, avtomatik tarjima va inson tarjimasining qiyosi, ularning ijobiy hamda salbiy tomonlari, milliy til korpusiga ham to‘xtalib o‘tilgan.
Matn tahriri, avtomatik tarjima, til o‘qitishni avtomatlashtirish, elektron lug‘atlar, tezaurus lug‘atlar, kompyuter leksikografiyasi, kompyuter lingvodidaktikasi, online tarjima tizimi, ekvivalent moslik, transformatsion moslik, tarjima protsedurasi, generatsiya, translyatsiya, biling bazasi, example-based translation (namunalarga asoslanadigan tarjima), rule-based translation (algoritmga asoslangan tarjima), translation memory (tarjimon xotirasi).
THEORETICAL FOUNDATIONS OF METAPHOR AND PRAGMATICS
This comprehensive article explores the intricate intersection of metaphor and pragmatics, offering an in-depth analysis of their theoretical foundations, historical evolution, and functional roles within human communication. The paper examines the generation, decoding, and contextual application of metaphorical expressions through the frameworks of leading pragmatic theories. Ultimately, the research highlights the indispensable role of context, speaker intention, and shared cognitive environments in deriving meaning from non-literal language.
metaphor, pragmatics, cognitive linguistics, context, speech acts, conversational implicature, relevance theory, conceptual metaphor, literal meaning, multimodal pragmatics, visual metaphor.
THE ROLE OF AUDIO-VISUAL AIDS IN IMPROVING UNDERSTANDING OF GRAMMAR CONCEPTS FOR 6THE-GRADE STDENTS
Grammar instruction in middle school English classrooms often relies on explanations and repetitive exercises, which can limit understanding. This study examines how structured audio-visual instruction affects grammar learning for sixth-grade students. Lessons included animated presentations, videos, visual sentence mapping, and guided listening activities. Data were collected through tests, classroom observations, and student reflections. The results show that using audio-visual materials improves grammar understanding, increases engagement, and helps students use grammar in context. Low-cost multimedia strategies can support effective grammar teaching in middle schools.
grammar instruction, audio-visual aids, EFL learners, multimedia learning, middle school education.
SUGDIYONA SHUMTOLI (FRAXINUS SOGDIANA BUNGE) O‘SIMLIGINI QALAMCHALARINI EKISH MUDDATLARI VA URIG‘IDAN UNUVCHANLIK DARAJASINI ANIQLASH
Jizzax viloyati G‘allaorol tumanida joylashgan Pistachilik ilmiy tajriba stansiyasida urug‘idan ko‘paytirib yetishtirilayotgan Sug‘diyona shumtoli (Fraxinus sogdiana Bunge.) o‘rmon xo‘jaliklarida madaniy o‘rmon barpo etish va yog‘och maxsulotini yaratish va ularning istiqbolli navlarini yaratish bo‘yicha ilmiy tajribalar olib borilmoqda.
Sug‘diyona shumtolining urug‘ unuvchanlik darajasi, ildiz hosil bo‘lish, vegetativ ko‘paytirish, agrotexnika, sug‘orish muddatlari .
MUJASSAM NUQSONLI BOLALARNING OTA-ONALARI BILAN MASLAHAT VA HAMKORLIK MASALALARINI TASHKIL QILISH
Ushbu maqolada mujassam nuqsonli bolalarning ota onalari bilan maslahat va hamkorlik masalalari haqida to‘liq ma’lumot berib o‘tilgan. Mujassam nuqsonli bolalarning kasalliklari,ularning pedagogik va psixologik holatlari va ularning oldini olish haqida yoritilgan.
bosh miya, anomal bolalar, nevrologik sabablar, kompleks nuqsonli bolalar, nogironlik, jismoniy cheklovlar, ijtimoiy moslashuvlar, reabilitatsiya.
SOLIQ NAZORATINI TASHKIL ETISHNING XORIJ TAJRIBASI
Mazkur maqolada soliq organlari tomonidan tekshirish va soliq to‘lovchilar faoliyatini nazorat qilish amaliyotini takomillashtirish orqali ularning mumkin bo‘lgan soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash holatlarini aniqlash, adolatli soliqqa tortishni ta’minlash va pirovardida soliq tizimining umumiy samaradorligiga hissa qo‘shish imkoniyatlarini oshirishi mumkinligi organilgan va xulosalar shakllantirilgan. Maqolada xorijiy tajribalarni O‘zbekiston sharoitida tatbiq etishning afzalliklari va muammolari yoritilib, milliy soliq siyosatini takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
soliq tushumlari, tahlika-tahlil, xavflar, samaradorlik, raqamli platforma, usullar va vositalar, ilg‘or axborot-kommunikasiya texnologiyalari, tahlil, optimallashtirish, soliq imtiyozlari, soliq stavkasi.
KORPORATIV TUZILMALAR PUL OQIMLARINING SHAKLLANISHIGA TA’SIR YETUVCHI OMILLAR
Korporativ tuzilmalar zamonaviy iqtisodiyotda o‘zining murakkabligi, ichki va tashqi muhitga moslashuvchanligi bilan alohida ahamiyat kasb etadi. Bu tuzilmalarning muammosiz va samarali faoliyati bevosita moliyaviy resurslarning yagonaligi va oqilona boshqarilishi bilan ta’minlanadi. Aynan korporativ kompaniyalarda pul oqimlarining shakllanishini, ularning to‘g‘ri boshqarilishini ta’minlash, korxonaning doimiy raqobatbardoshligi va barqaror rivojlanishini mustahkamlovchi asosiy omillar hisoblanadi. Shu jihatdan olganda, korporativ tuzilmalarda pul oqimlari bilan bog‘liq har bir iqtisodiy jarayon va unga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar chuqur iqtisodiy tahlil qilinishi lozim bo‘ladi.
Korporativ boshqaruv, moliyaviy oqimlar, investitsiyalar, pul bozori, moliyaviy risklar, korxona iqtisodiyoti, bozor iqtisodiyoti
КОГНИТИВНО-ВЕГЕТАТИВНЫЕ ВЗАИМОДЕЙСТВИЯ ПРИ ЭПИЛЕПСИИ: НЕЙРОФИЗИОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ И ДИАГНОСТИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ
Эпилепсия является хроническим неврологическим заболеванием, характеризующимся не только повторяющимися эпилептическими приступами, но и выраженными когнитивными и вегетативными нарушениями. Особое значение среди когнитивных расстройств занимают мнестические нарушения, связанные с дисфункцией гиппокампа, височных долей и лимбической системы, которые одновременно участвуют в регуляции вегетативных функций. Вегетативные изменения при эпилепсии проявляются нарушением автономного баланса, изменением сердечного ритма, сосудистого тонуса и адаптационных механизмов.
эпилепсия, мнестические нарушения, когнитивные функции, нейровегетативная регуляция, электроэнцефалография.
НЕЙРОФИЗИОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ МЕЖПОЛУШАРНОЙ АСИММЕТРИИ И ИХ ЗНАЧЕНИЕ В РАЗВИТИИ КОГНИТИВНЫХ НАРУШЕНИЙ ПРИ ЭПИЛЕПСИИ
Эпилепсия представляет собой хроническое заболевание головного мозга, сопровождающееся пароксизмальной патологической активностью нейрональных сетей и прогрессирующими когнитивными нарушениями. В последние годы особое внимание уделяется изучению межполушарной асимметрии и пространственной организации биоэлектрической активности коры как факторов, определяющих характер генерализации приступов и выраженность когнитивного дефицита.
эпилепсия, межполушарная ассиметрия, электроэнцефалография, когнитивные нарушения, генерализация приступов, нейропсихологическое тестирование.
PRAGMATIC FUNCTIONS OF METAPHORS IN THE ENGLISH LANGUAGE
This article examines the pragmatic functions of metaphors in the English language and their role in shaping meaning within discourse. The study focuses on the evaluative, expressive, emotional, and persuasive dimensions of metaphor and explains how metaphor bridges the gap between literal meaning and intended interpretation. Special attention is given to pragmatic theories of metaphor and its communicative impact in literary discourse. The relevance of the topic lies in the growing interest in functional linguistics and pragmatics as modern approaches to language analysis.
metaphor, pragmatics, discourse analysis, figurative meaning, evaluative function, expressive function, persuasive function
GIPERANDROGENIZMI BO’LGAN AYOLLARDA HOMILANI YETKIZIB BERA OLMASLIK TASHXISINI VA PROGNOZINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur tadqiqot giperandrogenizm bilan og‘rigan ayollarda homiladorlik davrining klinik va bioximik xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot davomida giperandrogenizm va anamnezida reproduktiv yo‘qotishlar mavjud bo‘lgan ayollar hamda sog‘lom nazorat guruhi ishtirokchilarining klinik, ginekologik, ultratovush va laborator-endokrin ko‘rsatkichlari kompleks tahlil qilindi. Olingan natijalar giperandrogenizm fonida hayz sikli va ovulyator funksiyaning buzilishi, giperandrogenizmning klinik belgilari, metabolik va endokrin disbalans holatlarining ko‘proq uchrashini ko‘rsatdi. Ushbu o‘zgarishlar ayollarning reproduktiv salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, homiladorlikning asoratli kechish xavfini oshiradi. Tadqiqot natijalari giperandrogenizm bilan og‘rigan ayollarda homiladorlikni rejalashtirish va olib borishda erta diagnostika, individual yondashuv hamda kompleks davolash choralarini qo‘llash muhimligini asoslaydi.
giperandrogenizm, homiladorlik, reproduktiv salomatlik, endokrin buzilishlar, bepushtlik.
INTERNET VA IJTIMOIY TARMOQLARNING PSIXOLOGIK TA’SIRI
Mazkur maqolada internet va ijtimoiy tarmoqlarning shaxs psixologiyasiga ko‘rsatadigan ijobiy va salbiy ta’siri ilmiy-psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Ayniqsa, o‘smirlar va yoshlar ongiga ta’sir etuvchi omillar, emotsional holat, ijtimoiylashuv jarayoni, o‘z-o‘zini anglash va motivatsiyaga ta’siri keng yoritiladi. Shuningdek, virtual muhitda xavfsiz va ongli foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish zarurati asoslab beriladi.
internet, ijtimoiy tarmoqlar, yoshlar psixologiyasi, emotsional holat, kiberxavfsizlik, ijtimoiylashuv, virtual muloqot, axborot madaniyati, qaramlik.
Mazkur maqolada Oʻzbekiston xalq shoiri Erkin Vohidov she’riyatida ayol timsolining badiiy talqini, uning mazmun mohiyati, shuningdek, ifoda usullari tahlil qilingan. Bunda asosan shoir oʻz she’rlarida ayol timsolini badiiy tasviriy vositalardan mohirona foydalangan holda ochib berganligi yoritilgan.
badiiy adabiyot, sheʻriyat, ifoda usullari, badiiy talqin, ayol timsoli, tahlil, adabiy muhit, badiiy tasviriy vositalar.
GENERATIONAL WORLDVIEW DIFFERENCES AND SOCIO PSYCHOLOGICAL ASPECTS OF ACCEPTING AND MANAGING INTERGENERATIONAL CONFLICTS
This article examines the differences in worldviews, values, and behavioral patterns among contemporary generations—Baby Boomers, Generation X, Generation Y (Millennials), Generation Z, Generation Alpha, and Generation Beta. Special attention is given to intergenerational conflicts arising from technological advancement, value divergence, and communication styles. The study is supported by statistical data from official and reputable sources, and it proposes constructive approaches to accepting and managing generational conflicts in modern society.
generations, worldview, intergenerational conflict, statistics, communication, empathy.
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA MILLIY QADRIYATLARGA HURMAT TUYG‘USINI TARBIYALSHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Ushbu ilmiy maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida milliy qadriyatlarga hurmat tuyg‘usini shakllantirish jarayoni chuqur pedagogik va psixologik yondashuvlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda milliy qadriyatlarning mazmun-mohiyati, ularning tarixiy ildizlari, jamiyat hayotidagi o‘rni, shuningdek globallashuv sharoitida ularni yosh avlodga singdirishning zaruriyati asoslab beriladi. Maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining yosh xususiyatlari, psixologik rivojlanish bosqichlari va ma’naviy tarbiya bilan uzviy bog‘liqligi keng yoritilgan. Jarayonning samaradorligini oshirishda o‘qituvchi shaxsining o‘rni, ta’lim muhiti, sinfdagi tarbiyaviy ishlar, oilaning ta’siri, madaniy-tarbiyaviy merosning uzviyligi ilmiy tahlil qilinadi. Milliy qadriyatlarni singdirishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, integratsiyalashgan ta’lim, amaliy topshiriqlar, milliy an’analarga asoslangan tarbiyaviy usullar qo‘llanishining afzalliklari asoslanadi. Maqola natijalari boshlang‘ich ta’limda milliy ma’naviy tarbiyani kuchaytirishga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy takliflar bilan yakunlanadi.
: milliy qadriyatlar, ma’naviyat, boshlang‘ich ta’lim, tarbiya, pedagogik jarayon, oila va maktab hamkorligi, ma’naviy immunitet, yosh psixologiyasi, qadriyatlarni shakllantirish, Vatanga sadoqat.
BOSHLANG‘ICH TA’LIM JARAYONIDA KRITIK FIKRLASH KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHNING ILMIY-METODIK ASOSLARI
Ushbu maqolada boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘quvchilarda kritik fikrlash ko‘nikmalarini rivojlantirishning ilmiy-nazariy va metodik asoslari yoritilgan. Zamonaviy pedagogik yondashuvlar, kognitiv psixologiya nazariyalari, xalqaro tadqiqotlar (PISA, TIMSS) hamda samarali o‘qitish texnologiyalari asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tahliliy fikrlash, mantiqiy xulosa chiqarish va muammoni mustaqil hal qilish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha amaliy takliflar berilgan. Maqola ta’lim sifatini oshirishda kritik fikrlashning ahamiyatini ochib beradi va o‘qituvchilar uchun ilmiy-metodik asos yaratadi.
kritik fikrlash, boshlang‘ich ta’lim, kognitiv rivojlanish, metakognitiv faoliyat, interaktiv metodlar, PISA, TIMSS, pedagogik texnologiya, tahliliy fikrlash
MOLIYAVIY BOZOR VA QIMMATLI QOGʻOZLAR BOZORINING IQTISODIY BARQARORLIKKA TA’SIRI
Mazkur tezisda moliyaviy bozor va qimmatli qogʻozlar bozorining iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashdagi o‘rni va ahamiyati kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda moliyaviy bozorning tarkibiy qismlari, jumladan, pul bozori, kapital bozori hamda qimmatli qogʻozlar bozori faoliyati o‘zaro bogʻliqlikda o‘rganilib, ularning makroiqtisodiy barqarorlik ko‘rsatkichlariga ta’siri baholanadi. Shuningdek, moliyaviy vositachilik mexanizmlari orqali jamgʻarmalarning investitsiyalarga aylanish jarayoni va bu jarayonning iqtisodiy o‘sish, bandlik darajasi hamda inflyatsiya ko‘rsatkichlariga ta’siri yoritiladi.
Moliyaviy bozor, qimmatli qogʻozlar bozori, iqtisodiy barqarorlik, makroiqtisodiy muvozanat, kapital bozori, pul bozori, investitsion faollik, bozor kapitallashuvi, likvidlik, moliyaviy infratuzilma, investorlar ishonchi.
FORS TILINI TARJIMA KONTEKSTIDA O‘QITISH: NAZARIYA, AMALIYOT VA INNOVATSION METODLAR
Mazkur maqolada fors tilini tarjima kontekstida o‘qitishning nazariy asoslari, amaliy mexanizmlari hamda innovatsion metodlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarjima kompetensiyasi tushunchasi, lingvistik va lingvokulturologik omillar, kontrastiv tahlil hamda zamonaviy pedagogik texnologiyalar integratsiyasi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, fors tilini tarjimonlik yo‘nalishida o‘qitishda qo‘llaniladigan metodlar tizimlashtirilib, ularning samaradorligi jadval asosida tahlil qilinadi. Natijalar fors tilini tarjima kontekstida o‘qitishda kompetensiyaviy va integrativ yondashuvlar ustuvor ekanini ko‘rsatadi.
fors tili, tarjima ta’limi, tarjima kompetensiyasi, lingvokulturologiya, kontrastiv tahlil, innovatsion metodlar.
IDEOLOGICAL FOUNDATIONS OF TURGUT ÖZAKMAN AND FITRAT’S DRAMATIC WORKS
This article analyzes the ideological foundations of the dramatic works of Turgut Özakman and Abdurauf Fitrat, two prominent representatives of Turkish and Uzbek modern literature. Both playwrights reflected national awakening, social transformation, and the struggle for cultural and political independence in their dramas. Through a comparative literary analysis, this study examines themes such as national identity, reformism, resistance, and the role of intellectuals in society. The findings demonstrate that although Özakman and Fitrat emerged from different historical contexts, their dramatic works share common ideological concerns rooted in national revival and modernization. At the same time, differences in stylistic expression and historical circumstances shape their distinct dramatic visions.
Turgut Özakman, Fitrat, drama, ideology, national identity, reformism, modernization, comparative literature.
O‘SMIR YOSHDAGI BOLALARNING XULQ-ATVORIDAGI PSIXOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Mazkur maqolada o‘smir yoshdagi bolalarning xulq-atvorida kuzatiladigan psixologik o‘zgarishlar, ularning kelib chiqish omillari hamda profilaktik va korreksion ishlar yo‘nalishlari tahlil qilinadi. O‘smirlik davrida biologik, emotsional va ijtimoiy o‘zgarishlarning shaxs shakllanishiga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, maktab va oila hamkorligida o‘smirlar bilan ishlashning samarali psixologik usullari tavsiya etiladi.
o‘smirlik davri, xulq-atvor, psixologik o‘zgarish, emotsional beqarorlik, ijtimoiy moslashuv, motivatsiya, identiklik, tarbiya, profilaktika, psixologik yordam.
TURK DRAMATURGI TURGUT O‘ZAKMAN DRAMALARIDA MILLIY OZODLIK G‘OYASINING POETIK VA ESTETIK TALQINI
Mazkur maqolada turk dramaturgi Turgut O‘zakman ijodida milliy ozodlik g‘oyasining poetik va estetik talqini tahlil qilinadi. Dramaturgning tarixiy voqealarga bag‘ishlangan asarlarida milliy ong, vatanparvarlik, xalq birligi va erkinlik uchun kurash motivlari badiiy vositalar orqali ifodalangan. Tadqiqot davomida obrazlar tizimi, dramatik konflikt, sahna kompozitsiyasi hamda poetik til xususiyatlari o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, O‘zakman dramaturgiyasida milliy ozodlik g‘oyasi tarixiy xotira va zamonaviy milliy identitetni shakllantirish vositasi sifatida namoyon bo‘ladi.
Turgut O‘zakman, turk dramaturgiyasi, milliy ozodlik, poetika, estetik talqin, tarixiy drama, milliy ong.
YUZ-JAG‘ SOHASI ANTROPOMETRIK KO‘RSATKICHLARINI BAHOLASH VA UNING TASHXISLASHDAGI AHAMIYATI
So‘nggi yillarda bolalar orasida tish-jag‘ tizimi anomaliya va deformatsiyalarining ko‘payib borishi zamonaviy stomatologiyaning dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Tish-jag‘ tizimi organizmning yagona va murakkab biomekanik tizimi bo‘lib, uning har qanday bo‘g‘inida yuzaga kelgan patologik o‘zgarishlar nafaqat lokal, balki umumiy funksional buzilishlarga olib kelishi mumkin. Tish qatorlarida bir yoki bir nechta tishlarning yetishmasligi, noto‘g‘ri joylashuvi yoki patologik tishlovlar okklyuziyaning buzilishiga, chaynash samaradorligining pasayishiga va keyinchalik chakka-pastki jag‘ bo‘g‘imida patologik o‘zgarishlar rivojlanishiga sabab bo‘ladi.Almashinuv tishlov davri (10–13 yosh) tish-jag‘ tizimi shakllanishining muhim bosqichi bo‘lib, aynan shu davrda yuzaga kelgan anomaliyalarni erta aniqlash va to‘g‘ri tashxislash kelgusidagi ortodontik davolash samaradorligini belgilaydi. Shu bois, tish qatorlari anomaliyalarini tashxislashda yuz-jag‘ sohasi antropometrik ko‘rsatkichlarini o‘rganish muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga ega.
Almashinuv tishlov, tish qatorlari anomaliyasi, yuz-jag‘ sohasi, antropometriya, ortodontik tashxis.
THE DIGITAL JANUS: A MULTIDIMENSIONAL ANALYSIS OF SMARTPHONE INTEGRATION IN THE TECHNICAL LEARNING ECOSYSTEM
"While smartphone integration in technical colleges acts as a powerful catalyst for equitable information access and interactive diagnostics, it simultaneously triggers cognitive fragmentation and the erosion of deep-focus capabilities. This paper argues that technical education must move beyond the 'prohibition versus permission' binary toward a Dynamic Integration model, rebranding cellular devices as professional instruments rather than personal distractions to ensure students master the machine rather than be mastered by it."
The rapid proliferation of mobile technology has dissolved the traditional boundaries of the classroom, creating a
РАЗВИТИЕ СИСТЕМЫ НЕПРЕРЫВНОГО ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО РОСТА И УПРАВЛЕНИЯ ТАЛАНТАМИ В ВУЗАХ
В условиях глобализации образовательного пространства, цифровой трансформации и усиления конкуренции между высшими учебными заведениями особую актуальность приобретает совершенствование системы управления человеческим капиталом. Качество образовательной и научно-исследовательской деятельности в значительной степени определяется уровнем профессиональной компетентности, мотивации и инновационной активности академического персонала. В этой связи развитие системы непрерывного профессионального роста и управления талантами в вузах становится стратегическим направлением институционального развития.
Современные тенденции модернизации высшего образования предполагают переход от эпизодического повышения квалификации к комплексной модели Continuous Professional Development (CPD), основанной на принципах системности, индивидуализации и цифровизации образовательных процессов.
EMOTSIONAL INTELLEKTDA GENDER FARQLAR MUAMMOSI
Ushbu maqolada emotsional intellektning gender xususiyatlari muammosi nazariy jihatdan tahlil qilingan. Shuningdek, gender stereotiplari bilan bog‘liq holda emotsional intellektning ontogenezning turli bosqichlarida (maktabgacha yosh, o‘smirlik va katta yosh davri) namoyon bo‘lish xususiyatlari yoritilgan.
Emotsional intellekt, gender farqlari, gender stereotiplari, emotsional kompetentlik, shaxslararo munosabatlar, ontogenez, sotsializatsiya.
QADOQLASH MATERIALLARI VA ULARNING MAHSULOT SIFATIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash va qadoqlash masalalari yoritilgan.So‘nggi yillarda olib borilgan ilmiy tadqiqotlar tahlil qilinib, mavjud muammolar va ularni hal qilish bo‘yicha takliflar berilgan. Qadoqlash materiallarining mahsulot sifati, oziq-ovqat xavfsizligi va eksport salohiyatiga ta’siri keng ko‘rib chiqilgan.
Qadoqlash, saqlash, oziq-ovqat xavfsizligi, qishloq xo‘jaligi, innovatsion materiallar.
STANDARTLASHTIRISH VA METROLOGIK NAZORATNING HUQUQIY-ME’YORIY ASOSLARI
Mazkur maqolada standartlashtirish va metrologik nazoratning huquqiy-me’yoriy asoslari hamda ularning oliy ta’lim tizimidagi institutsional va pedagogik ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Zamonaviy texnik ta’lim sharoitida sifatni ta’minlash, xavfsizlikni kafolatlash hamda xalqaro integratsiyani mustahkamlash jarayonlari standartlashtirish va metrologik nazorat mexanizmlarining samarali ishlashiga bevosita bog‘liqdir. Tadqiqotda milliy qonunchilik hujjatlari, xalqaro standartlar hamda oliy ta’lim tizimidagi amaliy tajribalar qiyosiy-tahliliy asosda o‘rganildi.
standartlashtirish, metrologik nazorat, huquqiy-me’yoriy baza, sifat menejmenti, texnik ta’lim, kompetensiyaviy yondashuv, ISO standartlari.
OILA VA JAMIYAT: O‘ZARO TA’SIRLAR, OILA PSIXOLOGIYASI VA SOTSIOLOGIYASI
Mazkur maqolada oila va jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir mexanizmlari psixologik hamda sotsiologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Oila jamiyatning birlamchi ijtimoiy instituti sifatida shaxsning ijtimoiylashuvi, qadriyatlar tizimining shakllanishi, ijtimoiy rollarning egallanishi va fuqarolik pozitsiyasining rivojlanishida muhim o‘rin tutadi. Tadqiqotda oila psixologiyasi va sotsiologiyasining nazariy asoslari, zamonaviy transformatsiya jarayonlari, urbanizatsiya va raqamli muhitning oilaviy munosabatlarga ta’siri ochib berilgan. Ilmiy-pedagogik adabiyotlar tahlili, qiyosiy metod, tizimli yondashuv hamda empirik kuzatish natijalariga asoslanib, oila–jamiyat tizimining integrativ modeli ishlab chiqilgan.
oila, jamiyat, ijtimoiy institut, oila psixologiyasi, oila sotsiologiyasi, ijtimoiylashuv, barqarorlik.
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNING KASBIY TAYYORGARLIGIDA METAKOGNITIV REFLEKSIYANING O‘RNI VA AHAMIYATI
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi jarayonida metakognitiv refleksiyaning nazariy va amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. Metakognitiv refleksiya pedagogik faoliyatni ongli boshqarish, monitoring qilish, baholash va korreksiya qilishning ichki mexanizmi sifatida asoslanadi. Uning metodik, didaktik, kommunikativ va boshqaruv kompetensiyalarini integratsiyalashdagi roli yoritiladi.
metakognitiv refleksiya, kasbiy tayyorgarlik, pedagogik kompetensiya, refleksiv tahlil, pedagogik qaror, professional rivojlanish
TADQIQOT KO‘NIKMALARINI BAHOLASH MEZONLARI VA DIAGNOSTIKA VOSITALARINI ISHLAB CHIQISH
Mazkur maqolada talabalarning tadqiqot ko‘nikmalarini baholash mezonlari hamda ularni aniqlashga xizmat qiluvchi diagnostika vositalarini ishlab chiqishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqot ko‘nikmalari zamonaviy oliy ta’lim tizimida kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishning muhim komponenti sifatida qaralib, ularning tarkibiy tuzilmasi refleksiv, analitik, metodologik, kreativ va kommunikativ komponentlar asosida tizimlashtiriladi. Maqolada kompetensiyaviy yondashuv, tizimli tahlil, faoliyat yondashuvi hamda diagnostik monitoring tamoyillariga tayangan holda baholash mezonlari ishlab chiqilgan.
tadqiqot ko‘nikmalari, baholash mezonlari, diagnostika vositalari, kompetensiyaviy yondashuv, refleksiv baholash, analitik tafakkur, ilmiy-tadqiqot faoliyati, indikatorlar tizimi, reyting modeli, monitoring, oliy ta’lim.