PIRIMQUL QODIROV QISSALARINING LEKSIK-SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Pirimqul Qodirov, qissa, leksik-semantik xususiyatlar, umumxalq leksikasi, frazeologik birliklar, abstrakt leksika, okkazional ma’no, realistik nasr, ma’naviy-axloqiy mavzu, o‘zbek adabiy tili., Ключевые слова: Пиримкул Кадыров, повесть, лексико-семантические особенности, общеупотребительная лексика, фразеологические единицы, абстрактная лексика, окказиональное значение, реалистическая проза, нравственно-духовная тема, узбекский литературный язык., Keywords: Pirimqul Qodirov, novella, lexical-semantic features, common vocabulary, phraseological units, abstract lexicon, occasional meaning, realistic prose, moral-spiritual theme, Uzbek literary language.Abstract
Annotatsiya. Maqolada o‘zbek adabiyotining yirik namoyandalaridan biri Pirimqul Qodirovning qissalaridagi (“Qadrim”, “Erk”, “Meros”, “Najot”, “Akramning sarguzashtlari” va boshqalar) leksik-semantik xususiyatlar tadqiq etiladi. Tadqiqotda umumxalq leksikasi, abstrakt tushunchalarni ifodalovchi so‘zlar, frazeologik birliklar, dialektizm va okkazional ma’nolar, shuningdek, ularning badiiy vazifalari (tasvir, xarakterizatsiya, ma’naviy chuqurlik yaratish) tahlil qilinadi. Natijalar yozuvchining qissa janridagi til mahoratini, xalq tiliga tayangan realistik uslubini va ma’naviy-axloqiy mavzularni nozik ifodalashdagi leksik vositalarni ochib beradi.
Аннотация. В статье исследуются лексико-семантические особенности рассказов (повестей) одного из крупных представителей узбекской литературы — Пиримкула Кадырова («Кадрим», «Эрк», «Мерос», «Наджот», «Приключения Акрама» и др.). Анализируются общеупотребительная лексика, слова, выражающие абстрактные понятия, фразеологические единицы, диалектизмы, окказиональные значения и их художественные функции (изобразительность, характеристика персонажей, создание духовной глубины). Результаты раскрывают языковое мастерство писателя в жанре повести, опору на народный язык, реалистический стиль и тонкое выражение нравственно-духовных тем с помощью лексических средств.
Annotation. The article examines the lexical-semantic features of the novellas (short stories) by Pirimqul Qodirov, one of the prominent figures in Uzbek literature (“Qadrim”, “Erk”, “Meros”, “Najot”, “Akramning sarguzashtlari”, etc.). The study analyzes common folk vocabulary, abstract conceptual words, phraseological units, dialectisms, occasional meanings, and their artistic functions (depiction, character portrayal, creation of moral depth). The findings reveal the writer’s linguistic mastery in the novella genre, reliance on folk language, realistic style, and subtle expression of ethical-spiritual themes through lexical means.