O‘ZBEKISTON HUDUDIDAGI MOSKITLARNING LEYSHMANIOZ O‘CHOQLARIDAGI TUR-TARKIBI VA EPIDEMIOLOGIK AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so‘zlar: eyshmanioz, moskitlar, epidemiologik ahamiyat, endemik hududlar, vektorlar., Ключевые слова: лейшманиоз, москиты, эпидемиологическое значение, эндемичные территории, переносчики., Keywords: leishmaniasis, sand flies, epidemiological significance, endemic areas, vectors.Abstract
Annatatsiya. Mazkur tadqiqot 2019–2023-yillar davomida O‘zbekistonning leyshmanioz bo‘yicha endemik hududlari hisoblangan Samarqand va Jizzax viloyatlarida olib borildi. Tadqiqotning maqsadi moskitlarning tur-tarkibini aniqlash hamda ularning epidemiologik ahamiyatini baholashdan iborat bo‘ldi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, har ikkala hududda Phlebotomus avlodiga mansub to‘rtta tur va Sergentomyia avlodiga mansub bitta tur aniqlandi. Samarqand viloyatida 308 ta, Jizzax viloyatida esa 369 ta moskit tutildi. Har ikki hududda ham antroponoz teri leyshmaniozining asosiy tashuvchisi bo‘lgan Phlebotomus sergenti dominant tur sifatida qayd etildi. Olingan natijalar leyshmaniozning oldini olish choralarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.
Аннотация. Данное исследование проведено в 2019–2023 гг. в эндемичных по лейшманиозу районах Самаркандской и Джизакской областей Узбекистана. Целью работы являлось определение видового состава москитов и оценка их эпидемиологического значения. В результате установлено наличие четырёх видов рода Phlebotomus и одного вида рода Sergentomyia в обоих регионах. В Самаркандской области было отловлено 308, а в Джизакской области — 369 экземпляров москитов. В обоих регионах доминирующим видом оказался Phlebotomus sergenti, являющийся основным переносчиком антропонозного кожного лейшманиоза. Полученные результаты имеют важное значение для разработки эффективных профилактических мероприятий против лейшманиоза.
Abstract. This study was conducted from 2019 to 2023 in leishmaniasis-endemic areas of the Samarkand and Jizzakh regions of Uzbekistan. The aim of the research was to determine the species composition of sand flies and to assess their epidemiological significance. The results revealed four species of the genus Phlebotomus and one species of the genus Sergentomyia in both regions. A total of 308 sand flies were collected in the Samarkand region and 369 in the Jizzakh region. In both areas, Phlebotomus sergenti, the main vector of anthroponotic cutaneous leishmaniasis, was identified as the dominant species. The findings are important for developing effective leishmaniasis prevention and control measures.