SEYSMIK DEFORMATSIYALARNING RIVOJLANISHIGA TA’SIR QILADIGAN OMILLAR.
Keywords:
Kalit so‘zlar: magnituda, seysmik deformatsiya, geologiya , zilzila, geologik tuzilma, grunt xossalari, tektonik faollik, yer silkinishi, antropogen omillar, iqlimiy omillar, relyef, likvafaktsiya, ko‘chki, yoriqlar, qurilish me’yorlari, seysmik xavf, ekologik muhofaza., Ключевые слова: магнитуда, сейсмическая деформация, геология, землетрясение, геологическое строение, свойства грунта, тектоническая активность, землетрясение, антропогенные факторы, климатические факторы, рельеф, ликвафакция, оползни, трещины, строительные нормы, сейсмическая опасность, экологическая охрана., Key words: magnitude, seismic deformation, geology, earthquake, geological structure, soil properties, tectonic activity, earthquake, anthropogenic factors, climatic factors, relief, liqufaction, landslides, cracks, building codes, seismic hazard, environmental protection.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada seysmik deformatsiyalarning shakllanishi va rivojlanishiga ta’sir qiluvchi asosiy omillar tahlil qilingan. Zilzilalar natijasida yer po‘stida yuzaga keladigan deformatsiyalar ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lib, ular orasida geologik tuzilma, gruntning fizik-mexanik xossalari, seysmik faollik darajasi, relyef va iqlimiy sharoitlar muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, inson faoliyati bilan bog‘liq antropogen omillar ham deformatsiyalarning kuchayishiga sabab bo‘lishi mumkin. Mazkur ishda ushbu omillarning har biri alohida ko‘rib chiqilib, ularning seysmik xavf va barqarorlikka ta’siri yoritilgan. Tadqiqot natijalari tabiiy ofatlar xavfini kamaytirish, yer tuzilmalarini barqaror loyihalash va muhandislik-geologik tadqiqotlarni samarali olib borishni ko’rib chiqamiz.
Аннотация. В данной статье проанализированы основные факторы, влияющие на формирование и развитие сейсмических деформаций. Деформации, возникающие в земной коре в результате землетрясений, зависят от многих факторов, среди которых важное место занимают геологическое строение, физико-механические свойства грунта, уровень сейсмической активности, рельеф и климатические условия. Также антропогенные факторы, связанные с деятельностью человека, могут стать причиной усиления деформаций. В данной работе каждый из этих факторов рассматривается отдельно, освещается их влияние на сейсмическую опасность и устойчивость. Рассмотрим результаты исследований по снижению риска стихийных бедствий, устойчивому проектированию земельных структур и эффективному проведению инженерно-геологических исследований.
Abstract. In this article, the main factors influencing the formation and development of seismic deformations are analyzed. Deformations arising in the Earth's crust as a result of earthquakes depend on many factors, among which the geological structure, physical and mechanical properties of the soil, the degree of seismic activity, relief, and climatic conditions occupy an important place. Anthropogenic factors related to human activity can also contribute to the intensification of deformations. In this work, each of these factors is considered separately, and their influence on seismic hazard and stability is highlighted. Based on the research results, we will consider the reduction of the risk of natural disasters, sustainable design of land structures, and the effective conduct of engineering and geological surveys.