OG‘IZ SUYUQLIGIDAGI BIOMARKERLAR ORQALI TIZIMLI KASALLIKLARNI (DIABET, SARATON, IMMUN TIZIMI KASALLIKLARI) ERTA ANIQLASH.

Authors

  • Bakirova Feruza Xasanboy qizi Author

Keywords:

Keywords: salivary biomarkers, systemic diseases, diabetes, cancer, immune disorders, early diagnosis [5, 6], Kalit so‘zlar: og‘iz suyuqligi biomarkerlari, tizimli kasalliklar, diabet, saraton, immun tizimi, erta tashxis [5, 6], Ключевые слова: слюнные биомаркеры, системные заболевания, диабет, рак, иммунные нарушения, ранняя диагностика [5, 6]

Abstract

Salivary biomarkers have gained significant attention as non-invasive diagnostic tools for the early detection of systemic diseases such as diabetes, cancer, and immune system disorders. Saliva contains a wide range of biological molecules, including proteins, enzymes, hormones, antibodies, and nucleic acids, which reflect both oral and systemic health status. Recent studies demonstrate that changes in salivary biomarker profiles can indicate metabolic dysregulation, inflammatory processes, and malignant transformations at early stages of disease development [1, 2]. The use of saliva-based diagnostics offers advantages such as easy sample collection, cost-effectiveness, and patient comfort. Advances in proteomics, genomics, and biosensor technologies further enhance the sensitivity and specificity of salivary biomarker detection, supporting their potential role in preventive and personalized                  medicine     [3,4].

Og‘iz suyuqligidagi biomarkerlar diabet, saraton va immun tizimi kasalliklari kabi tizimli kasalliklarni erta aniqlashda invaziv bo‘lmagan diagnostik vosita sifatida katta ahamiyat kasb etmoqda. Og‘iz suyuqligi tarkibida oqsillar, fermentlar, gormonlar, antitanachalar va nuklein kislotalar mavjud bo‘lib, ular organizmning umumiy sog‘lig‘i holatini aks ettiradi. Ilmiy tadqiqotlar og‘iz suyuqligidagi biomarkerlar darajasidagi o‘zgarishlar metabolik buzilishlar, yallig‘lanish jarayonlari va o‘sma kasalliklarini erta bosqichda aniqlash imkonini berishini ko‘rsatmoqda [1, 2]. Og‘iz suyuqligidan foydalanish qulayligi, xavfsizligi va iqtisodiy samaradorligi bilan ajralib turadi. Proteomika, genomika va biosensor texnologiyalarining rivojlanishi biomarkerlarni aniqlash aniqligi va ishonchliligini oshirib, profilaktik va individual tibbiyotda keng qo‘llash imkonini yaratmoqda [3, 4].

Биомаркеры слюны рассматриваются как перспективный неинвазивный метод ранней диагностики системных заболеваний, включая сахарный диабет, онкологические и иммунные патологии. Слюна содержит разнообразные биологически активные компоненты — белки, ферменты, гормоны, антитела и нуклеиновые кислоты, отражающие общее состояние организма. Современные исследования показывают, что изменения уровня слюнных биомаркеров могут служить индикаторами метаболических нарушений, воспалительных процессов и злокачественных новообразований на ранних стадиях [1, 2]. Использование слюны для диагностики отличается простотой, безопасностью и высокой клинической ценностью. Развитие протеомных, геномных и биосенсорных технологий повышает диагностическую точность и расширяет возможности применения слюнных биомаркеров в персонализированной медицине [3, 4].



Published

2026-02-12