RAQAMLI IQTISODIYOTDA SOLIQ NAZORATI VA MONITORING TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, soliq nazorati, soliq monitoringi, soliq ma’murchiligi, Big Data, sun’iy intellekt, blokcheyn, fiskal barqarorlik, yashirin iqtisodiyot., Keywords: digital economy, tax control, tax monitoring, tax administration, Big Data, artificial intelligence, blockchain, fiscal sustainability, shadow economy., Ключевые слова: цифровая экономика, налоговый контроль, налоговый мониторинг, налоговое администрирование, большие данные, искусственный интеллект, блокчейн, фискальная устойчивость, теневая экономика.Abstract
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq nazorati va monitoring tizimini modernizatsiya qilishning nazariy asoslari hamda amaliy mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida soliq ma’murchiligida katta ma’lumotlar (Big Data), sun’iy intellekt, blokcheyn va real vaqt monitoringi kabi raqamli texnologiyalarning qo‘llanilishi tahlil qilindi. Xalqaro tajriba asosida raqamlashtirilgan soliq nazorati tizimining fiskal barqarorlikni ta’minlash, yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq tushumlarini oshirishdagi roli baholandi. Natijada O‘zbekiston sharoitida soliq monitoringini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
This article examines the theoretical foundations and practical mechanisms for modernizing the tax control and monitoring system in the context of the digital economy. The study analyzes the application of digital technologies in tax administration, including Big Data, artificial intelligence, blockchain, and real-time monitoring systems. Based on international experience, the role of digital tax control in ensuring fiscal sustainability, reducing the shadow economy, and increasing tax revenues is assessed. As a result, scientific and practical recommendations are developed to improve the tax monitoring system under the conditions of Uzbekistan.
В статье исследуются теоретические основы и практические механизмы модернизации системы налогового контроля и мониторинга в условиях цифровой экономики. Проанализировано применение цифровых технологий в налоговом администрировании, включая большие данные (Big Data), искусственный интеллект, блокчейн и мониторинг в режиме реального времени. На основе международного опыта оценена роль цифровых инструментов в обеспечении фискальной устойчивости, снижении доли теневой экономики и повышении налоговых поступлений. Разработаны научно-практические рекомендации по совершенствованию системы налогового мониторинга в условиях Республики Узбекистан.