КОНЦЕПТ «БЕЗОПАСНОСТЬ» В СОЗНАНИИ НОСИТЕЛЕЙ РУССКОГО ЯЗЫКА
Keywords:
Ключевые слова: концепт «безопасность», лингвокультурология, языковая картина мира, носители русского языка, когнитивная лингвистика, медиа дискурс., Kalit so‘zlar: “xavfsizlik” konsepti, lingvokulturologiya, olamning lisoniy manzarasi, rus tili sohiblari, kognitiv tilshunoslik, media diskurs., Keywords: «safety» concept, linguoculturology, linguistic picture of the world, native Russian speakers, cognitive linguistics, media discourse.Abstract
Аннотация. Данная работа посвящена комплексному исследованию концепта «безопасность» в когнитивном и лингвокультурологическом аспектах. В статье рассматривается многогранность данного понятия, охватывающего физическую, психологическую, социальную и информационную сферы жизни носителей русского языка. Автор анализирует теоретические подходы к определению безопасности в философии, социологии и психологии, подчеркивая динамический характер концепта и его зависимость от исторических и культурных контекстов. Особое внимание уделяется лингвистическим средствам репрезентации безопасности: лексическим единицам, метафорам и фразеологизмам, формирующим общественное мнение и индивидуальное восприятие угроз и защиты. Практическая часть исследования базируется на анализе медиатекстов и результатах опросов, которые выявили тесную связь концепта не только с защищенностью от угроз, но и с состояниями комфорта, стабильности и уверенности. Работа обосновывает необходимость междисциплинарного подхода к изучению безопасности для разработки эффективных социальных и образовательных стратегий в условиях современных глобальных вызовов.
Annotatsiya. Ushbu ish rus tili sohiblari ongida “xavfsizlik” konseptini kognitiv va lingvokulturologik jihatdan kompleks tadqiq etishga bag‘ishlangan. Maqolada ushbu tushunchaning ko‘pqirrali ekanligi, u rus tili sohiblari hayotining jismoniy, psixologik, ijtimoiy va axborot sohalarini qamrab olishi ko‘rib chiqiladi. Muallif falsafa, sotsiologiya va psixologiya fanlarida xavfsizlikni belgilashga bo‘lgan nazariy yondashuvlarni tahlil qilib, konseptning dinamik xususiyati hamda uning tarixiy va madaniy kontekstlarga bog‘liqligini ta’kidlaydi. Xavfsizlikni ifodalovchi lisoniy vositalarga: jamoatchilik fikrini hamda tahdid va himoyani individual idrok etishni shakllantiruvchi leksik birliklar, metafora va frazeologizmlarga alohida e’tibor qaratilgan. Tadqiqotning amaliy qismi media matnlari tahlili va so‘rovnoma natijalariga asoslangan bo‘lib, ular konseptning nafaqat tahdidlardan himoyalanganlik, balki qulaylik, barqarorlik va ishonch holatlari bilan ham uzviy bog‘liqligini ko‘rsatdi. Ish zamonaviy global chaqiriqlar sharoitida samarali ijtimoiy va ta’limiy strategiyalarni ishlab chiqish uchun xavfsizlikni o‘rganishda fanlararo yondashuv zarurligini asoslab beradi.
Abstract. This paper provides a comprehensive study of the concept of «safety» within cognitive and linguo-cultural frameworks. The article explores the multifaceted nature of this concept, which encompasses the physical, psychological, social, and informational spheres of life for native Russian speakers. The author analyzes theoretical approaches to defining safety in philosophy, sociology, and psychology, highlighting the dynamic character of the concept and its dependence on historical and cultural contexts. Particular attention is paid to the linguistic means of representing safety: lexical units, metaphors, and phraseological units that shape public opinion and individual perceptions of threats and protection. The practical part of the research is based on the analysis of media texts and survey results, which revealed a close connection between the concept and not only protection from threats but also states of comfort, stability, and confidence. The work substantiates the need for an interdisciplinary approach to studying safety to develop effective social and educational strategies in the face of modern global challenges.