ABDULLA QODIRIY NASRIY MEROSINING O‘ZBEK ADABIYOTI TARAQQIYOTIDAGI O‘RNI VA AHAMIYATI

Authors

  • Xurillayeva Shohsanam Ravshanbek qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Abdulla Qodiriy, o‘zbek nasri, roman janri, jadidchilik, realistik tasvir, tarixiy xotira, milliy adabiyot, badiiy til, ma’rifatparvarlik, adabiy meros., Ключевые слова: Абдулла Кадыри, узбекская проза, роман, джадидизм, реализм, историческая память, национальная литература, художественный язык, просветительство, литературное наследие., Keywords: Abdulla Qodiriy, Uzbek prose, novel genre, Jadidism, realism, historical memory, national literature, literary language, enlightenment, literary heritage.

Abstract

Qodiriy ijodi yangi o‘zbek nasrining shakllanishida, realistik roman janrining milliy adabiyotga kirib kelishida hamda xalq tarixini badiiy idrok etish madaniyatining rivojlanishida burilish nuqtasi sifatida qaraladi. Muallifning “O‘tkan kunlar”, “Mehrobdan chayon”, “Obid ketmon”, “Kalvak Mahzumning xotira daftaridan” kabi asarlari o‘zbek nasrida xarakter yaratish, tarixiy voqelikni badiiy talqin qilish, ijtimoiy ziddiyatlarni inson ruhiyati orqali ochish, milliy til imkoniyatlarini kengaytirish jihatidan o‘rganiladi. Maqolada Qodiriy merosining jadidchilik harakati, milliy uyg‘onish g‘oyalari, ma’rifatparvarlik tafakkuri va zamonaviy kitobxonlik madaniyati bilan bog‘liqligi ochib beriladi. Kirish qismida O‘zbekiston Respublikasida adabiyot, ijod maktablari, kitobxonlik va ma’naviy-ma’rifiy tarbiya sohalarida olib borilayotgan islohotlar, xususan Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbuslari, ijod maktablari faoliyatini takomillashtirishga oid qarorlar, “O‘zbekiston – 2030” strategiyasida belgilangan vazifalar kontekstida mavzuning dolzarbligi asoslanadi. Metodologiyada tarixiy-qiyosiy, biografik, struktural-semantik, germenevtik va komparativ tahlil usullaridan foydalanildi.

Особое внимание уделяется романам «Минувшие дни» и «Скорпион из алтаря», а также сатирическим и социально-психологическим произведениям, в которых раскрываются национальное самосознание, историческая память, нравственные конфликты и художественные возможности узбекского литературного языка. Актуальность темы обосновывается современными реформами в Узбекистане, направленными на развитие литературы, чтения, творческих школ и духовно-нравственного воспитания молодежи. В методологической части используются историко-сравнительный, биографический, структурно-семантический, герменевтический и сравнительно-типологический методы.

His novels “Bygone Days” and “Scorpion from the Altar”, together with his satirical and social prose, are interpreted as decisive contributions to the formation of the Uzbek national novel, realistic narration and modern literary language. The relevance of the topic is grounded in contemporary reforms in Uzbekistan aimed at strengthening reading culture, creative schools, national literature and moral education. The methodological framework combines historical-comparative, biographical, structural-semantic, hermeneutic and comparative-typological approaches.

Published

2026-05-16