TRANSLATING THE CULTURAL IDENTITY OF THE SURKHON OASIS: STRATEGIES FOR RENDERING ZERO-EQUIVALENCE FOLKLORE REALIA INTO ENGLISH
Keywords:
Keywords: zero-equivalence realia, Surkhandarya folklore, foreignization, domestication, thick translation, baxshi, oral epic, cultural mediation, translation strategies, linguoculturology, Ключевые слова (русский): реалии нулевой эквивалентности, фольклор Сурхандарьи, форенизация, доместикация, плотный перевод, бахши, героический эпос, культурное посредничество, стратегии перевода, лингвокультурология, Kalit so'zlar (o'zbek): nol ekvivalentli realiyalar, Surxondaryo folklori, begonalashtirish, o'zlashtirish, qalin tarjima, baxshi, qahramonlik eposi, madaniy vositachilik, tarjima strategiyalari, lingvokulturologiyaAbstract
Abstract: This article investigates the translation of zero-equivalence folklore realia from the Surkhandarya oasis of Uzbekistan into English. Grounded in Venuti’s foreignization/domestication, Newmark’s communicative/semantic translation, and Appiah’s “thick translation,” the study examines how culture-specific terms—such as baxshi, do'mbira, daston, tulpor, chiltonlar, and bo'g'iz ijrochiligi—can be effectively rendered. Through a comparative analysis, seven translation techniques are evaluated, including borrowing, expansion, and adaptation. The findings demonstrate that combining foreignization with descriptive expansion yields the most culturally authentic and communicatively effective results for an international academic audience, offering a specialized framework to enhance the cultural integrity of Uzbekistan's intangible heritage translations.
Аннотация: В данной статье исследуются особенности перевода на английский язык безэквивалентной фольклорной реалии Сурхандарьинского оазиса Узбекистана. Опираясь на теоретические концепции форенизации/доместикации Л. Венути, коммуникативного/семантического перевода П. Ньюмарка и «насыщенного перевода» (thick translation) К. Э. Аппиа, в исследовании анализируются методы эффективной передачи таких культурно-специфических терминов, как baxshi, do'mbira, daston, tulpor, chiltonlar и bo'g'iz ijrochiligi. В ходе сравнительного анализа оцениваются семь переводческих трансформаций, включая заимствование, описательный перевод (расширение) и адаптацию. Результаты исследования показывают, что обоснованное сочетание форенизации и описательного расширения обеспечивает наиболее культурно аутентичный и коммуникативно эффективный результат для международной академической аудитории. Работа предлагает специализированную аналитическую базу, направленную на сохранение культурной целостности при последующих переводах нематериального культурного наследия Узбекистана.
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonning Surxondaryo vohasiga mansub, ingliz tilida muqobili bo‘lmagan (nol-ekvivalentli) folklor realiyalarining ingliz tiliga tarjima qilinishi tadqiq etiladi. L. Venutining xorijiylashtirish/mahalliylashtirish, P. Nyumarkning kommunikativ/semantik tarjima hamda K. E. Appianing "kengaytirilgan tarjima" (thick translation) nazariy kontseptsiyalariga tayangan holda, tadqiqotda baxshi, do‘mbira, daston, tulpor, chiltonlar va bo‘g‘iz ijrochiligi kabi madaniy-spesifik terminlarni qanday qilib samarali ifodalash mumkinligi o‘rganiladi. Qiyosiy tahlil jarayonida tarjimaning yettita usuli, jumladan, kalkalash (o‘zlashtirish), tavsifiy kengaytirish va moslashtirish (adaptatsiya) usullari baholanadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, xorijiylashtirish va tavsifiy kengaytirish usullarining maqsadli kombinatsiyasi xalqaro akademik auditoriya uchun eng madaniy-autentik va kommunikativ jihatdan samarali natijani beradi. Shuningdek, ushbu ish O‘zbekistonning nomoddiy madaniy merosi namunalarini kelgusida tarjima qilishda uning madaniy yaxlitligini ta'minlashga xizmat qiladigan maxsus tahliliy asosni taklif etadi.