NOTIQLIK SAN’ATINING TARIXIY ILDIZLARI VA ZAMONAVIY KOMMUNIKATSIYADAGI AHAMIYATI

Authors

  • Soatova Aziza Sadriddin qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Notiqlik san’ati, ritorika, Sharq notiqlik maktabi, G‘arb ritorika maktabi, Demosfen, Gorgiy, Abu Nasr Forobiy, Yusuf Xos Hojib, Alisher Navoiy, nutq madaniyati, so‘z odobi, ta’sirchan nutq, notiqlik tarixi., Keywords: Art of public speaking, rhetoric, Eastern school of oratory, Western school of rhetoric, Demosthenes, Gorgias, Abu Nasr al-Farabi, Yusuf Khos Hajib, Alisher Navoi, speech culture, verbal etiquette, persuasive speech, history of oratory., Ключевые слова: Oраторское искусство, риторика, восточная школа ораторского искусства, западная школа риторики, Демосфен, Горгий, Абу Наср Фараби, Юсуф Хос Ходжиб, Алишер Навои, культура речи, речевой этикет, убедительная речь, история ораторского искусства.

Abstract

Annotatsiya: Ushbu maqolada notiqlik san’atining tarixiy taraqqiyoti, uning Sharq va G‘arb sivilizatsiyalaridagi shakllanish hamda rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Xususan, Qadimgi Yunonistonda ritorika fanining vujudga kelishi, Gorgiy, Lisiy va Demosfen kabi mashhur notiqlarning faoliyati hamda notiqlik nazariyasining shakllanishidagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, Sharq mutafakkirlari — Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Yusuf Xos Hojib, Kaykovus, Alisher Navoiy va boshqa allomalarning nutq madaniyati, so‘z odobi hamda notiqlikka oid qarashlari tahlil etiladi. Maqolada Sharq va G‘arb notiqlik maktablarining o‘xshash va farqli jihatlari qiyosiy asosda ko‘rib chiqilib, tarixiy notiqlik an’analarining zamonaviy kommunikatsiya jarayonlaridagi ahamiyati ochib beriladi.

Annotation: This article analyzes the historical development of the art of public speaking and its formation and evolution within Eastern and Western civilizations. In particular, it examines the emergence of rhetoric as a discipline in Ancient Greece, the activities of renowned orators such as Gorgias, Lysias, and Demosthenes, and their contributions to the development of rhetorical theory. The article also explores the views of Eastern thinkers—including Abu Nasr al-Farabi, Abu Rayhan al-Biruni, Yusuf Khos Hajib, Kaykovus, Alisher Navoi, and other scholars—regarding speech culture, verbal etiquette, and oratory. Furthermore, it provides a comparative analysis of the similarities and differences between Eastern and Western schools of rhetoric and reveals the significance of historical rhetorical traditions in contemporary communication processes.

Аннотация: В данной статье анализируются историческое развитие ораторского искусства, а также этапы его формирования и становления в восточной и западной цивилизациях. В частности, рассматриваются возникновение риторики как науки в Древней Греции, деятельность выдающихся ораторов, таких как Горгий, Лисий и Демосфен, а также их роль в формировании теории ораторского искусства. Кроме того, анализируются взгляды восточных мыслителей — Абу Насра Фараби, Абу Райхана Беруни, Юсуфа Хос Ходжиба, Кайковуса, Алишера Навои и других ученых — на культуру речи, речевой этикет и ораторское мастерство. В статье также в сравнительном аспекте рассматриваются сходства и различия восточной и западной школ риторики и раскрывается значение исторических ораторских традиций в современных коммуникационных процессах.

Published

2026-06-13