PSYCHOLOGICAL MECHANISMS OF DEVELOPING SCIENTIFIC ACTIVITY IN STUDENTS AND ADAPTATION TO THE LEARNING PROCESS

Authors

  • Piraliyev Omiljon Kabilovich Author

Keywords:

Keywords: scientific activity, student personality, academic motivation, adaptation to the learning process, reflection, self-efficacy, scientific thinking, cognitive activity, self-regulation, higher education., Ключевые слова: научная активность, личность студента, академическая мотивация, адаптация к учебному процессу, рефлексия, самоэффективность, научное мышление, познавательная активность, саморегуляция, высшее образование., Kalit so‘zlar: ilmiy faollik, talaba shaxsi, akademik motivatsiya, o‘quv jarayoniga moslashuv, refleksiya, self-efficacy, ilmiy tafakkur, bilish faolligi, o‘z-o‘zini boshqarish, oliy ta’lim.

Abstract

Abstract. This article examines the psychological factors influencing scientific activity and adaptation to the educational process among higher education students. The study highlights the interrelationship between students’ involvement in research activities, academic motivation, cognitive processes, self-regulation skills, reflective competencies, and socio-psychological adaptation. Motivational, cognitive, emotional, and communicative factors affecting the development of scientific activity are analyzed. Based on a comparative review of national and international scholarly approaches, practical recommendations are proposed to enhance students’ scientific potential and improve the effectiveness of higher education.

Аннотация. В данной статье проанализированы психологические факторы научной активности и адаптации к учебному процессу студентов высших учебных заведений. Освещены взаимосвязи между вовлечённостью студентов в научно-исследовательскую деятельность, академической мотивацией, познавательными процессами, навыками саморегуляции, рефлексивными компетенциями и социально-психологической адаптацией. Рассмотрены мотивационные, когнитивные, эмоциональные и коммуникативные факторы, влияющие на формирование научной активности. На основе сравнительного анализа взглядов отечественных и зарубежных исследователей разработаны научно-практические рекомендации по развитию научного потенциала студентов и повышению эффективности образовательного процесса.

Annotatsiya. Mazkur maqolada oliy ta’lim talabalarida ilmiy faollik va o‘quv jarayoniga moslashuvning psixologik omillari nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Talabalarning ilmiy faoliyatga jalb etilishi, akademik motivatsiyasi, bilish jarayonlari, o‘z-o‘zini boshqarish qobiliyatlari, refleksiv kompetensiyalari hamda ijtimoiy-psixologik moslashuvining o‘zaro bog‘liqligi yoritilgan. Shuningdek, ilmiy faollikning shakllanishiga ta’sir etuvchi motivatsion, kognitiv, emotsional va kommunikativ omillar tahlil qilingan. Mahalliy va xorijiy olimlarning ilmiy qarashlari qiyosiy o‘rganilib, talabalarning ilmiy salohiyatini rivojlantirish hamda ta’lim samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Published

2026-06-13