2-TIP QANDLI DIABET BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA SURUNKALI BUYRAK KASALLIGI RIVOJLANISHINING KLINIK VA LABORATOR PREDIKTORLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: 2-tip qandli diabet, surunkali buyrak kasalligi, diabetik nefropatiya, glomerulyar filtratsiya tezligi, albuminuriya, kreatinin, HbA1c, mikroalbuminuriya, arterial gipertenziya, diabet asoratlari., Ключевые слова: сахарный диабет 2-го типа, хроническая болезнь почек, диабетическая нефропатия, скорость клубочковой фильтрации, альбуминурия, креатинин, HbA1c, микроальбуминурия, артериальная гипертензия, осложнения диабета., Keywords: type 2 diabetes mellitus, chronic kidney disease, diabetic nephropathy, glomerular filtration rate, albuminuria, creatinine, HbA1c, microalbuminuria, arterial hypertension, diabetic complications.Abstract
2-tip qandli diabet (2TQD) dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan surunkali metabolik kasalliklardan biri bo‘lib, uning asoratlari orasida surunkali buyrak kasalligi (SBK) alohida o‘rin egallaydi. Diabetik nefropatiya bugungi kunda surunkali buyrak yetishmovchiligining asosiy sabablaridan biri hisoblanib, bemorlarning nogironligi va o‘lim ko‘rsatkichlarining ortishiga olib kelmoqda. Giperglikemiyaning uzoq muddat davom etishi, arterial gipertenziya, dislipidemiya va metabolik buzilishlar buyrak to‘qimalarida qaytmas morfologik va funksional o‘zgarishlarni yuzaga keltiradi. Natijada glomerulyar filtratsiya tezligining pasayishi, albuminuriya rivojlanishi hamda surunkali buyrak kasalligining bosqichma-bosqich progressiyasi kuzatiladi.
Сахарный диабет 2-го типа (СД2) является одним из наиболее распространённых хронических метаболических заболеваний в мире, а среди его осложнений особое место занимает хроническая болезнь почек (ХБП). Диабетическая нефропатия в настоящее время считается одной из ведущих причин развития хронической почечной недостаточности и способствует увеличению показателей инвалидности и смертности среди пациентов. Длительная гипергликемия, артериальная гипертензия, дислипидемия и другие метаболические нарушения приводят к необратимым морфологическим и функциональным изменениям почечной ткани. В результате наблюдаются снижение скорости клубочковой фильтрации, развитие альбуминурии и постепенное прогрессирование хронической болезни почек.
Type 2 diabetes mellitus (T2DM) is one of the most prevalent chronic metabolic disorders worldwide, and chronic kidney disease (CKD) is among its most serious and common complications. Diabetic nephropathy is currently recognized as one of the leading causes of chronic kidney failure and is associated with increased rates of disability, morbidity, and mortality among diabetic patients. Prolonged hyperglycemia, arterial hypertension, dyslipidemia, and other metabolic abnormalities contribute to irreversible structural and functional changes in renal tissues. As a result, a progressive decline in glomerular filtration rate (GFR), the development of albuminuria, and the gradual progression of chronic kidney disease are observed.