ZAMONAVIY O‘ZBEK SHE’RIYATIDA TASHXIS-METAFORANING BADIIY-ESTETIK FUNKSIYALARI (A.ORIPOV VA R.PARFI IJODI MISOLIDA)

Authors

  • Xushboqov Qobilbek Shokirovich Author
  • Daminova Hulkar Ilhom qizi Author

Keywords:

Keywords: Abdulla Oripov, Rauf Parfi, synthesis of personification and metaphor, cognitive poetics, linguopoetic analysis, memory concept, psychologism, individual style, text semantics, aesthetic function., лючевые слова: Абдулла Орипов, Рауф Парфи, синтез олицетворения и метафоры, когнитивная поэтика, лингвопоэтический анализ, концепт памяти, психологизм, индивидуальный стиль, семантика текста, эстетическая функция, Kalit so‘zlar: Abdulla Oripov, Rauf Parfi, tashxis-metafora sintezi, kognitiv poetika, lingvopoetik tahlil, xotira konsepti, psixologizm, individual uslub, matn semantikasi, estetik funksiya.

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada XX asrning ikkinchi yarmi va mustaqillik davri o‘zbek she’riyatining sarsari va o'zanini belgilab bergan ikki yirik simo – Abdulla Oripov va Rauf Parfi lirikasida tashxis va metafora san’atlarining sintezlashuv qonuniyatlari amaliy jihatdan tadqiq etilgan. Maqolada an'anaviy ritorik tahlil chegaralaridan chiqilib, lingvopoetik va kognitiv metodologiya asosida she’riy matn arxitektonikasi o'rganilgan. Har ikki shoirning borliq elementlariga insoniy intellekt va ruhiyat yuklash hamda mavhum falsafiy konseptlarni vizuallashtirish mahorati qiyosiy-tekstologik tahlillar yordamida ilmiy muomalaga kiritilgan va baholangan.

В данной научной статье на практическом уровне исследованы закономерности синтеза искусств олицетворения (ташхис) и метафоры в лирике двух крупнейших фигур узбекской поэзии второй половины ХХ века и периода независимости – Абдуллы Орипова и Рауфа Парфи. В статье осуществлен выход за рамки традиционного риторического анализа, и на основе лингвопоэтической и когнитивной методологии изучена архитектоника поэтического текста. На основе сравнительно-текстологического анализа в научный оборот введены и оценены мастерство обоих поэтов в наделении элементов бытия человеческим интеллектом и психикой, а также их умение визуализировать абстрактные философские концепты.

In this scientific article, the laws of the synthesis of personification (tashkhis) and metaphor arts in the lyrics of two major figures of Uzbek poetry of the second half of the twentieth century and the independence period – Abdulla Oripov and Rauf Parfi – are practically investigated. The article goes beyond the boundaries of traditional rhetorical analysis, and the architectonics of the poetic text is studied based on linguopoetic and cognitive methodology. Through comparative-textual analysis, both poets' mastery in endowing elements of existence with human intellect and psyche, as well as their ability to visualize abstract philosophical concepts, are introduced into scientific circulation and evaluated.

Published

2026-06-13