KONDITSIONERLARNI TA’MIRLASH VA SERVIS XIZMATLARI BO’YICHA KASBIY KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: kasbiy kompetentsiya, ta’lim standart, Split-tizim konditsioner, laboratoriya jihozlari, amaliy-laboratoriya ishlar, servis xizmatlari, sertifikatlashtirish, Blum’s taksonomiyasi, assesment, PT-2020-03, DQXO., Ключевые слова: профессиональная компетентность, государственный стандарт, сплит-системы кондиционирования воздуха, лабораторное оборудование, практическая лабораторная работа, навыки обслуживания, сертификация, таксономия Блума, критерии оценки, техник по системам отопления, вентиляции и кондиционирования воздуха., Keywords: professional competency, state standard, split-type AC, lab equipment, practical-laboratory work, service skills, certification, Bloom’s taxonomy, assessment rubric, HVAC technician.Abstract
Annotatsiya. Konditsionerlarning Toshkent va viloyatlar shaharlarida foydalanilishining 320 foizga ortishi ta‘lim tizimiga kasb-hunar kompetensiyalarni yanada malakali ta’minlashini talab etadi. Ushbu maqola Split-tizimli konditsionerlarning ta’miri va servis xizmatlarida kerakli kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish mehanizmi, O‘zbekiston DQXO standarti PT-2020-03 asosida, 8 ta asosiy kompetentsiya sohasini tafsilotli tahlil etadi. Maqolada har bir kompetensiya sohasi uchun ta’lim soatlari (16-48 soat oraliqda), laboratoriya jihozlari (manometrik kollektor, vakuum nasosi, elektron detektor), amaliy-laboratoriya ishlarining O‘TT tadbir matni, hamda Blum’s taksonomiyasi asosida baholash mezonlari (bilim-ko‘nikma-kompetentsiya 3-bosqichli pirаmidasi) keltirilan. Shuningdek, kasbiy sertifikatlashtirish jarayoni va kuni qanday sifatda shaxsning ixtisoslashganligini tasdiqlovchi dokumentlar beriladi. Ishning ilmiy asos - TDTU, TINU, NMMI, Farg’ona ISM kabi barqaror ta’lim muassasalarining amaliyot va Jahon Banki “Skills for Jobs” loyihasi asosida olingan ma’lumotlar.
Аннотация. Спрос на специалистов по ремонту кондиционеров в Центральной Азии за последние пять лет вырос в 3,2 раза. В данной статье рассматривается развитие профессиональной компетенции в области обслуживания и ремонта сплит-систем кондиционирования воздуха на основе государственного стандарта Узбекистана ПТ-2020-03. Анализируются восемь основных областей компетенции с указанием количества учебных часов (16-48 часов каждая), требований к лабораторному оборудованию, критериев оценки практических навыков с использованием таксономии Блума и путей сертификации. Структура включает термодинамику, электробезопасность, обнаружение утечек (6 методов), пайку, соединения с развальцовкой SAE J512, откачку/заправку и профилактическое обслуживание. Предлагаемые критерии оценки соответствуют международным стандартам (ASHRAE, ISO 5149-2, EN 378-2) и включают минимальные пороговые значения производительности (80-90% компетентности).
Abstract. The demand for air conditioner repair specialists in Central Asia has grown 3.2-fold over the past five years. This article examines professional competency development for split-system AC service and maintenance based on Uzbekistan’s state standard PT-2020-03. Eight core competency domains are analyzed with specific learning hours (16-48 hours each), lab equipment requirements, practical assessment rubrics using Bloom’s taxonomy, and certification pathways. The framework includes thermodynamics, electrical safety, leak detection (6 methods), brazing, SAE J512 flare connections, evacuation/charging, and preventive service. Proposed assessment criteria align with international standards (ASHRAE, ISO 5149-2, EN 378-2) and include minimum performance thresholds (80-90% competency).