SUT ZARDOBINING BIOKIMYOVIY, GIGIYENIK VA TERAPEVTIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sut zardobi, zardob oqsillari, laktoferrin, α-laktoalbumin, aminokislotalar, BCAA, antioksidantlik faolligi, prebiotik xususiyatlar, funktsional oziq-ovqat., Ключевые слова: молочная сыворотка, сывороточные белки, лактоферрин, α-лактоальбумин, аминокислоты, BCAA, антиоксидантная активность, пребиотические свойства, функциональное питание., Keywords: milk whey, whey proteins, lactoferrin, α-lactalbumin, amino acids, BCAA, antioxidant activity, prebiotic properties, functional food.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada sut sanoatining eng yirik ikkilamchi xomashyosi hisoblangan sut zardobining biokimyoviy tarkibi, uning inson organizmi uchun foydali fiziologik va terapevtik xususiyatlari kompleks o‘rganilgan. Sut zardobi tarkibidagi biologik faol oqsillar (β-laktoglobulin, α-laktoalbumin, laktoferrin, immunoglobulinlar), muhim aminokislotalar (ayniqsa, tarmoqlangan zanjirli aminokislotalar — BCAA), laktoza, vitaminlar va mineral moddalarning ozuqaviy qiymati tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida shirin va nordon sut zardoblarining kimyoviy tarkibi qiyosiy o‘rganilib, ularning antioksidantlik faolligi, immunomodulyatorlik xususiyatlari hamda ichak mikroflorasini yaxshilashdagi prebiotik roli ilmiy asoslab berilgan. Shuningdek, sut zardobidan funktsional ichimliklar, sport ozuqalari va parhezbop mahsulotlar ishlab chiqarish texnologiyalarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
АННОТАЦИЯ
В данной научной статье комплексно исследованы биохимический состав, полезные физиологические и терапевтические свойства молочной сыворотки, являющейся крупнейшим вторичным сырьем молочной промышленности. Проанализирована пищевая ценность биологически активных белков (β-лактоглобулин, α-лактоальбумин, лактоферрин, иммуноглобулины), незаменимых аминокислот (особенно аминокислот с разветвленной цепью — BCAA), лактозы, витаминов и минеральных веществ, содержащихся в молочной сыворотке. В рамках исследования проведен сравнительный анализ химического состава сладкой и кислой молочной сыворотки, научно обоснованы их антиоксидантная активность, иммуномодулирующие свойства и пребиотическая роль в улучшении микрофлоры кишечника. Также разработаны научные предложения и рекомендации по совершенствованию технологий производства функциональных напитков, спортивного питания и диетических продуктов на основе молочной сыворотки.
This scientific article comprehensively investigates the biochemical composition, beneficial physiological, and therapeutic properties of milk whey, the largest secondary raw material in the dairy industry. The nutritional value of bioactive proteins (β-lactoglobulin, α-lactalbumin, lactoferrin, immunoglobulins), essential amino acids (especially branched-chain amino acids — BCAAs), lactose, vitamins, and minerals contained in milk whey was analyzed.
Within the framework of the study, a comparative analysis of the chemical composition of sweet and acid whey was conducted, and their antioxidant activity, immunomodulatory properties, and prebiotic role in improving intestinal microflora were scientifically substantiated. Furthermore, scientific proposals and recommendations for improving the production technologies of functional beverages, sports nutrition, and dietary products based on milk whey were developed.