ABDULLA AVLONIYNING IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYATI - Ibragimova Ra’noxon Xadyatillaevna (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Abdulla Avloniy o‘zbek jadidchilik harakatining yetuk namoyandasi, ma’rifatparvar pedagog va jamoat arbobi sifatida milliy ta’lim tizimi rivojiga salmoqli hissa qo‘shgan. Uning ijtimoiy-pedagogik faoliyati xalqni ilm-ma’rifat orqali uyg‘otish, jamiyatni isloh qilish va barkamol avlodni tarbiyalash g‘oyalariga asoslangan. Avloniy tomonidan tashkil etilgan yangi usul maktablari zamonaviy ta’limning shakllanishida muhim ahamiyat kasb etgan. Mutafakkir ta’lim va tarbiyaning uzviy bog‘liqligini ta’kidlab, yosh avlodni axloqan yetuk, vatanparvar va ijtimoiy faol shaxs sifatida tarbiyalashni asosiy vazifa deb bilgan. Uning “Turkiy guliston yoxud axloq” asari axloqiy tarbiya masalalarini yorituvchi muhim pedagogik manba hisoblanadi. Abdulla Avloniy o‘qituvchi shaxsining jamiyatdagi o‘rniga alohida e’tibor qaratib, pedagog mas’uliyati va kasbiy mahoratini yuksak baholagan. Uning ijtimoiy-pedagogik qarashlari bugungi ta’lim-tarbiya jarayonida ham dolzarb bo‘lib, milliy pedagogika rivojida muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega. Abdulla Avloniyning ijtimoiy-pedagogik faoliyati yangi usuldagi maktablar ochish, "Jamiyati xayriya" va "Turon" jamiyatlarini tuzish orqali ma’rifatni yoyish, milliy teatr va madaniyatni rivojlantirish, axloqiy-estetik tarbiya berishga qaratilgan bo’lib, o’z davrining ilg’or jadidchilik harakatining asosiy vakillaridan biri sifatida xalq ma’rifati va milliy uyg’onishga katta hissa qo’shgan. Uning faoliyati ta’lim-tarbiya, axloq, milliy qadriyatlar, yangi maktablar ochish, sahna san’ati orqali tarbiya berish kabi yo’nalishlarni qamrab olgan.