DIABETIK RETINOPATIYA: ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI, KLINIK KECHISHI VA DAVOLASH TAMOYILLARI - Abduvalijonov Kamronbek (JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS, 2026)
Diabetik retinopatiya (DR) qandli diabetning eng keng tarqalgan asoratlaridan biri bo’lib, u ko’zning to’r pardasi (retina) mikrovaskulyar zararlanishiga olib keladi. Ushbu maqola DRning etiologiyasi, patogenezi, klinik kechishi va davolash tamoyillarini ilmiy asosda ko’rib chiqadi. Etiologiyada asosiy omillar sifatida diabetning muddati, giperglikemiya, gipertoniya va dislipidemiya ko’rsatilgan. Patogenezda poliol yo’li, oksidativ stress, protein kinaza C faollashuvi va vaskulyar endoteliy o’sish omili (VEGF) kabi mexanizmlar muhim rol o’ynaydi. Klinik kechishda nonproliferativ va proliferativ bosqichlar, shuningdek, diabetik makulyar shish (DME) ajratiladi. Davolash tamoyillarida glikemik nazorat, anti-VEGF in’ektsiyalari, lazer fotokoagulyatsiyasi va vitrэktomiya asosiy usullar sifatida ta’kidlangan. Maqola diabetli bemorlarda ko’rish qobiliyatini saqlashning muhimligini ta’kidlaydi.