Journal of new century innovations - International scientific electronic journal ISSN (p): 2181-3671 ISSN (e): 2181-368X The journal is directed to the publication of scientific, methodical, methodical and artistic articles and theses related to the fields of science
O‘QUVCHI YOSHLARNI KASB-HUNARGA YO‘NALTIRISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada o‘quvchi yoshlarni kasb-hunarga yo‘naltirishning pedagogik va psixologik asoslari, kasb tanlash jarayoniga ta’sir etuvchi omillar hamda ta’lim muassasalarida kasbga yo‘naltirish ishlarini tashkil etish masalalari yoritilgan. O‘quvchilarning qiziqishi, qobiliyati va jamiyat ehtiyojlarini hisobga olgan holda to‘g‘ri kasb tanlashiga yordam berish muhimligi ta’kidlangan.
Kalit so‘zlar: kasb-hunar, kasb tanlash, o‘quvchi yoshlar, kasbiy yo‘naltirish, shaxs rivojlanishi, mehnat tarbiyasi, qobiliyat, motivatsiya, ta’lim jarayoni, kelajak rejasi.
VALYUTA KURSI VOLATILLIGINING O‘ZBEKISTON EKSPORT SALOHIYATIGA TA’SIRI: EKSPORTNI DIVERSIFIKATSIYA QILISH MASALALAR
Annotatsiya: Mazkur maqolada valyuta kursi volatilligining O‘zbekiston eksport salohiyatiga ta’siri iqtisodiy tahlil asosida o‘rganilgan. Xususan, milliy valyuta kursidagi tebranishlarning eksport hajmi, raqobatbardoshlik darajasi va tashqi savdo balansiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida eksport tarkibining xomashyo yo‘nalishidan yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlar ulushini oshirish zarurati asoslab beriladi. Shuningdek, valyuta barqarorligi va eksportni diversifikatsiya qilish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik iqtisodiy mexanizmlar orqali yoritiladi. Maqolada eksport geografiyasini kengaytirish, mahsulot turini ko‘paytirish hamda valyuta risklarini boshqarish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari milliy iqtisodiyot barqarorligini ta’minlash va eksport salohiyatini mustahkamlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: Valyuta kursi, valyuta volatilligi, eksport salohiyati, eksportni diversifikatsiya qilish, tashqi savdo, raqobatbardoshlik, makroiqtisodiy barqarorlik, valyuta riski, savdo balansi.
FUNCTIONAL INTERACTIONS OF THE NERVOUS, IMMUNE, AND ENDOCRINE SYSTEMS IN HUMAN PHYSIOLOGY
Abstract From the perspective of modern science, the study of various aspects of the functioning of a single neuroimmunoendocrine system is one of the most pressing problems of experimental medicine and biology. A significant number of facts have been accumulated that consider the immune system together with the nervous and endocrine systems as a multi-component morphofunctional General regulatory system. The interaction of the nervous, immune and endocrine systems ensures the normal functioning of the body, and, undoubtedly, these three systems maintain the constancy of the body's environment, serving as a "triangle of homeostasis". The study of morphofunctional bases of General regulatory reactions, mechanisms of cell signaling in the formation of connections between various structures of the neuroimmunoendocrine system in order to preserve homeostasis is relevant.
Keywords: neuroimmunoendocrine, immunophysiology, immunogenesis, immunocompetent cells, neuropeptides.
TOSHKENTNING YOSHLAR HAYOTI VA FAYNBERG IJODIDAGI ILHOM MANBALARI
Mazkur maqolada Toshkent yoshlarining ijtimoiy va madaniy hayoti hamda bu muhitning Aleksandr Faynberg ijodiga ta’siri tahlil qilinadi. Shoir asarlarida yoshlar ruhiyati, orzu-intilishlari va zamon bilan hamnafaslik masalalari yoritiladi. Toshkentning madaniy muhiti Faynberg she’riyatida ilhom manbai sifatida talqin etiladi.
Kalit so‘zlar: Toshkent, Aleksandr Faynberg, yoshlar hayoti, ilhom manbai, ma’naviyat, idealizm, shahar muhiti, she’riyat.
DEVELOPMENT OF SPEED ENDURANCE IN SHORT-DISTANCE RUNNERS
Abstract. This article examines methods for developing speed endurance in short-distance runners. The study analyzes training techniques aimed at improving the ability to maintain high-speed performance over sprint distances. The findings highlight effective approaches to enhancing athletic performance.
Keywords. speed endurance, short-distance runners, sprint training, physical conditioning, athletic performance.
COST MANAGEMENT AND EXPENSE CONTROL IN COMMERCIAL COMPANIES
Ai Rohimah, Purwanti, A. Manajemen, Pengendalian Biaya, Efisiensi Operasional, Keputusan Strategis (2025). Analisis Peran Akuntansi Manajemen Dalam Pengendalian Biaya. https://www.semanticscholar.org/paper/14ce04055fe4756c2c688d5cbda4c4e20310e374 Marjorie Katherine Crespo García, Juan Carlos Muñoz Briones, Jonathan Alexander Ruiz Carrillo, Benicio Acosta Enriquez (2024). Cost Management: Cost Approach as a Management Tool. https://digrafica.net/catalogo/ Boutiette, James P. (1958). Management considerations in the control of factory expense. https://open.bu.edu/bitstream/2144/6416/1/Boutiette_James_1958_web.pdf Dr Perelayefa George Owota, Dr Confidence Joel Ihenyen, James Alabor Odoni (2025). Financial Fitness for Small Businesses in Bayelsa State: Role of Cost Management Strategies in Driving Revenue Growth. https://www.iiardjournals.org/get/JPASWR/VOL.%2010%20NO.%205%202025/FINANCIAL%20FITNESS%20FOR%20SMALL%206-18.pdf Maci, Martin Matejicek, Lukas Peter, F. Lefley, Petra Maresova (2024). Medical device regulation and its impact on the industry: A case study of Czech companies. https://www.semanticscholar.org/paper/eb5ccb4800f8902aa772591daa17d066349e6e94 Christian Zwerenz (2019). Exploring Corporate Compliance - New Perspectives on how Companies Deal with Regulatory Requirements.. https://doi.org/10.46289/busf4856 Asih Nur’aidah, Nadya Ayu Puspita, Nisya Z Nurwulan Sari, Rachmat Agus Santoso (2024). ANALISIS PENYUSUNAN ANGGARAN BIAYA OPERASIONAL CV. SUKSES BERSAMA. https://doi.org/10.34005/akrual.v5i2.3625 Aguh Patrick. S., Dr. Nwosu Moses. C., Ezeanyim, Okechukwu C. (2020). Multidimensional Budgeting Concepts and Budget Control Modeling For Production Systems Performance Efficiency. https://core.ac.uk/download/552532109.pdf Endah Susilowati (2023). Cost Management and Strategic Decision Making: The Role of Managerial Accounting. https://www.semanticscholar.org/paper/270cea4f3757dd601118eaf3566586afb56d2b88 Goloshchapova, Elena I. Zatsarinnaya, Aishat A. Akhmadova (2025). ANALYSIS OF THE APPLICATION OF COST ACCOUNTING IN FINANCIAL MANAGEMENT OF AN ENTERPRISE. https://www.semanticscholar.org/paper/7fd3338aa258aee28d7dfc08a6ddca9f6efd16df Samuel A. Adai, Murtadho M. Alao (2022). Cost Management as a Panacea for Profitability in Organizations. https://www.asiapacificjournals.org/media/media/article/crc/IJTIM-2021-02-03-10.pdf Rafinda, Afiq Chamim Mubaroq, Putri Purwaningtyas, Hasan Aljafa, Christian Rotimi Barika (2025). Sustainable Financial Management for Hospitals: A Conceptual Framework. https://www.semanticscholar.org/paper/38bbf4e8b5c05feeca3f240c702bc8908826dcad Stefan Milojević, Snežana Knežević, Malči Grivec, Olivera Đokić (2024). Cost Management of Healthcare Organizations for Financial Sustainability. https://www.semanticscholar.org/paper/7d2374a8863881a87319a3e3472d3ddea5ee2c55 Samar S. Alharbi (2024). Gear Up for Development: The Automation Advantage for Sustainability in Manufacturing in the Kingdom of Saudi Arabia. https://www.semanticscholar.org/paper/7c263f0908ee432cb8ab7e869adca62113adb88a Adeyemo Abidemi (2024). The Role of Technology and Automation in Streamlining Business Processes and Productivity for SMEs. https://www.semanticscholar.org/paper/0aef8b09499b3099848ca1218f5be8a803a23b30
Pashakhodzhayeva Dzhamilya Dzhabbarkhanovna
ORGANIZATIONAL AND ECONOMIC ASPECTS OF INNOVATION MANAGEMENT IN THE HOTEL INDUSTRY
Abstract. This article examines the organizational and economic aspects of innovation management in the hotel industry. The study analyzes managerial structures, economic factors, and innovation processes influencing service quality and competitiveness. The paper highlights key challenges in implementing innovations and proposes approaches to improving innovation management in hotel enterprises.
Keywords. innovation management, hotel industry, organizational aspects, economic efficiency, competitiveness
ENHANCEMENT OF FINISHED GOODS ACCOUNTING IN MANUFACTURING COMPANIES IN COMPLIANCE WITH INTERNATIONAL FINANCIAL REPORTING STANDARDS (IFRS)
Abstract. The article examines ways to enhance finished goods accounting in manufacturing companies in accordance with International Financial Reporting Standards (IFRS). It analyzes key accounting issues related to recognition, measurement, and reporting of finished products. The study proposes recommendations to improve accounting transparency and compliance.
Keywords. finished goods accounting, manufacturing companies, IFRS, financial reporting, accounting compliance
Pashakhodjayeva Dildora Dzhabborkhonovna
ДОКУКА В СОБРАНИИ В. И. ДАЛЯ КАК ОТРАЖЕНИЕ НАРОДНОЙ ЭТИКИ ОБЩЕНИЯ
Аннотация: В статье рассматривается феномен докуки в паремиологическом материале, представленном в труде Владимир Иванович Даль «Пословицы русского народа». Анализируется семантика понятия «докука», его оценочная характеристика и культурно-нормативное значение в русской народной традиции. Особое внимание уделяется связи докуки с категорией меры, коммуникативным поведением и представлениями о социальной гармонии.
Ключевые слова: докука, В. И. Даль, пословица, паремия, народная культура, речевое поведение, категория меры, оценочная семантика.
ЗАГАДКА КАК ЛИТЕРАТУРНЫЙ И ФОЛЬКЛОРНЫЙ ПРИЁМ В ТРУДАХ В. И. ДАЛЯ
Аннотация. В статье рассматривается загадка как фольклорный и литературный приём на основе трудов В. И. Даля – одного из крупнейших собирателей русского устного народного творчества. Особое внимание уделяется особенностям загадки как жанра, её поэтической структуре, связи с мышлением народа и образной системой языка. Анализируются способы классификации и интерпретации загадок в работах Даля, а также их роль в сохранении культурного кода. Показано, что Даль рассматривал загадку не только как развлечение, но и как элемент народной педагогики и художественной традиции.
Ключевые слова: В. И. Даль, загадка, фольклор, пословица, народное творчество, язык, культура.
ОСОБЕННОСТИ ВОСПРИЯТИЯ И УПОТРЕБЛЕНИЯ ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИХ ЕДИНИЦ В СУРХАНДАРЬИНСКОЙ ОБЛАСТИ УЗБЕКИСТАНА
Аннотация: В данной статье рассматривается особенности восприятия и употребления русских фразеологизмов в Сурхандарьинской области Республики Узбекистан.
Ключевые слова: фразеологизмы, языковая интерференция, межкультурная коммуникация, социолингвистика, Сурхандарьинская область, билингвизм.
LLM-GA ASOSLANGAN ADAPTIV FISHING SIMULYATSIYALARI ORQALI XODIMLARNING KIBER-HUSHYORLIGINI DINAMIK OSHIRISH MODELI
Annotatsiya. Ushbu maqolada yirik til modellari (LLM) yordamida yaratilgan adaptiv fishing simulyatsiyalari orqali tashkilot xodimlarining kiber-hushyorligini dinamik ravishda oshirish modeli taklif etiladi. Model xodimlarning oldingi xatti-harakatlari, ish yuritish sohasi va psixologik profillariga moslashib, shaxsiylashtirilgan fishing ssenariylarini avtomatik generatsiya qiladi. Bu yondashuv an'anaviy statik ta'lim usullariga nisbatan yuqori samaradorlik ko'rsatib, ijtimoiy muhandislik hujumlariga qarshi immunitetni tizimli ravishda shakllantirishga xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: LLM (Yirik til modellari), kiberxavfsizlik, fishing simulyatsiyasi, adaptiv o'qitish, ijtimoiy muhandislik, kiber-hushyorlik, sun'iy intellekt.
SUD GISTOLOGIYA BO’LIM FAOLIYATIDA SUDAN BO’YOQLARINING AHAMIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada sud-gistologiya bo‘limi faoliyatida Sudan bo‘yoqlarining (Sudan I, Sudan II, Sudan III, Sudan IV va Sudan Black B) qo‘llanilishi hamda ularning diagnostik ahamiyati tahlil qilinadi. Ushbu bo‘yoqlar yog‘ va lipidlarni aniqlashda keng qo‘llanilib, to‘qimalarda yog‘ distrofiyasi, yog‘ emboliyasi, nekrotik o‘zgarishlar va boshqa patologik jarayonlarni aniqlashda muhim o‘rin tutadi. Sud-tibbiy amaliyotda to‘qima namunalari mikroskopik tekshiruvida Sudan bo‘yoqlari yordamida yog‘li birikmalarni differensial aniqlash o‘lim sabablarini aniqlash, jarohat mexanizmini baholash va patologik o‘zgarishlarni tasdiqlashda katta ahamiyatga ega. Maqolada bo‘yoqlarning kimyoviy xususiyatlari, qo‘llash metodikasi va sud-ekspertiza jarayonidagi ilmiy-amaliy ahamiyati yoritiladi.
Kalit so‘zlar: Sud-gistologiya, Sudan bo‘yoqlari, Sudan III, Sudan IV, Sudan Black B, lipidlar, yog‘ distrofiyasi, yog‘ emboliyasi, mikroskopik tekshiruv, patologik o‘zgarishlar, sud-tibbiy ekspertiza, gistologik tahlil.
TOSHKENT VILOYATI SUD-TIBBIY EKSPERTIZASI SUD - KIMYO BO'LIMI ISH FAOLIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada Toshkent viloyati sud-tibbiy ekspertizasi sud-kimyo bo‘limining ish faoliyati, uning tashkiliy tuzilmasi hamda sud-tergov jarayonlaridagi ahamiyati tahlil qilinadi. Sud-kimyo bo‘limi tomonidan zaharlanish holatlari, noma’lum moddalar, alkogol, giyohvandlik vositalari va kuchli ta’sir etuvchi kimyoviy birikmalarni aniqlash bo‘yicha olib boriladigan laborator tekshiruvlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, zamonaviy analitik usullar, asbob-uskunalar va ekspert xulosasining sud jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Tadqiqot natijalari sud-kimyo ekspertizasining jinoyatlarni fosh etish, o‘lim sabablarini aniqlash va adolatli sud qarorini qabul qilishdagi muhim rolini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: Sud-tibbiy ekspertiza, sud-kimyo bo‘limi, toksikologik tahlil, zaharlanish, kimyoviy ekspertiza, laborator tekshiruv, giyohvand moddalar, alkogol aniqlash, biologik namuna, ekspert xulosasi, sud jarayoni, adliya tizimi.
OG‘IR METALLAR VA KIMYOVIY MODDALARNING OZIQ-OVQAT ORQALI INSON ORGANIZMIGA TA’SIRI
Annotatsiya: Mazkur maqolada og‘ir metallar va turli kimyoviy moddalarning oziq-ovqat mahsulotlari orqali inson organizmiga tushishi hamda ularning sog‘liq uchun xavfli ta’siri tahlil qilinadi. Sanoat chiqindilari, pestitsidlar, mineral o‘g‘itlar va ekologik ifloslanish natijasida oziq-ovqat zanjirida to‘planadigan qo‘rg‘oshin, simob, kadmiy kabi og‘ir metallar inson organizmida bioakkumulyatsiya jarayonini keltirib chiqaradi. Ushbu moddalar asab tizimi, yurak-qon tomir tizimi, jigar va buyrak faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi, shuningdek, surunkali zaharlanish va onkologik kasalliklar xavfini oshirishi mumkin. Tadqiqotda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash, sanitariya-gigiyena nazorati va profilaktik choralar muhimligi asoslab beriladi.
Kalit so‘zlar; Og‘ir metallar, kimyoviy moddalar, oziq-ovqat xavfsizligi, bioakkumulyatsiya, zaharlanish, qo‘rg‘oshin, simob, kadmiy, pestitsidlar, toksikologiya, ekologik ifloslanish, inson salomatligi.
СТРАТЕГИЧЕСКОЕ ИНВЕСТИРОВАНИЕ ПРЕДПРИЯТИЙ: ПОДХОДЫ И ИНСТРУМЕНТЫ УПРАВЛЕНИЯ КАПИТАЛОМ
Введение в стратегические инвестиции предприятий является ключевым этапом, который определяет их будущую конкурентоспособность и устойчивое развитие. В современных условиях, когда экономическая среда изменяется с высокой динамичностью, важно настраивать инвестиционные цели с учетом рыночной реальности и финансовых возможностей. Эффективное управление инвестиционными ресурсами требует интеграции стратегического планирования и финансового анализа, как подчеркивается в исследованиях, где обсуждаются методы финансового планирования и их применение для формулирования инвестиционных целей (Svetlana M Molchanova et al., 2024). При этом важно учитывать, что инвестиционная политика должна быть адаптирована к изменяющимся условиям рынка и внутренним ресурсам предприятия (O Rud et al., 2024). Более того, разграничение инвестиционных стратегий по стадиям жизненного цикла компании поможет точно определить приоритеты в распределении капитала (Rud O, 2024). Таким образом, осознание значимости продуманной инвестиционной стратегии является необходимым для достижения долгосрочных конкурентных преимуществ (Kolodiy O, 2013).
STUDY OF THE MAIN DIFFERENCES BETWEEN UZBEKISTAN’S ACCOUNTING STANDARD NO. 4 “INVENTORIES” AND IAS 2 (INVENTORIES), AND WAYS TO HARMONIZE THEM
Annotation: This study examines the main differences between Uzbekistan’s Accounting Standard No. 4 “Inventories” and IAS 2 (Inventories). The research focuses on key aspects such as recognition, measurement, cost determination, valuation methods, impairment, and disclosure requirements. By conducting a comparative analysis, the paper identifies methodological and practical gaps between national accounting regulations and International Financial Reporting Standards (IFRS). The study also explores the challenges faced by Uzbek entities in the process of transitioning to international standards. Based on the findings, practical recommendations are proposed to harmonize national accounting practices with IAS 2, enhance transparency, improve financial reporting quality, and support the integration of Uzbekistan’s accounting system into the global financial environment.
Keywords: Inventories, IAS 2, Accounting Standard No. 4, Uzbekistan, IFRS, cost measurement, net realizable value, valuation methods, financial reporting, harmonization.
ETHNOLINGUISTIC CHARACTERISTICS OF CLOTHING NAMES IN ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES
Abstract. This article examines the ethnolinguistic characteristics of clothing names in English and Uzbek. Clothing terminology is analyzed as a culturally marked lexical field reflecting national identity, social structure, religious values, environmental conditions, and historical development. Through comparative semantic and linguocultural analysis, the study identifies similarities and differences in how clothing names encode ethnocultural information in both languages. The findings show that Uzbek clothing terminology demonstrates a high degree of national-cultural markedness, while English clothing lexicon reflects institutional, functional, and socio-historical factors shaped by modernization and globalization.
Key words: ethnolinguistics, clothing terminology, national identity, linguoculturology, lexical semantics, Uzbek language, English language, cultural code, traditional costume, semantic field.
HUDUDLARDA ISHLAB CHIQARISH SALOHIYATIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI BAHOLASH USULLARI
Hududlarning ishlab chiqarish salohiyati milliy iqtisodiyot barqaror o‘sishining asosiy manbalaridan biri hisoblanadi. Hududiy darajada mavjud bo‘lgan mehnat resurslari, ishlab chiqarish fondlari, tabiiy resurslar, investitsion imkoniyatlar va innovatsion salohiyatdan samarali foydalanish iqtisodiy rivojlanishning muhim omili sifatida namoyon bo‘ladi. Shu sababli hududlarda ishlab chiqarish salohiyatidan foydalanish samaradorligini baholash masalasi nafaqat ilmiy-nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarb hisoblanadi. Iqtisodiy adabiyotlarda “samaradorlik” tushunchasi resurslardan foydalanish natijasida erishilgan iqtisodiy, ijtimoiy va moliyaviy natijalar bilan xarajatlar o‘rtasidagi nisbat sifatida talqin etiladi. Hududiy ishlab chiqarish samaradorligini baholash esa korxonalar va tarmoqlar faoliyatini hudud miqyosida umumlashtirgan holda tahlil qilishni talab etadi. O‘zbekiston sharoitida hududlar o‘rtasida sanoatlashuv darajasi, investitsiya oqimi, infratuzilma rivoji va mehnat unumdorligi bo‘yicha sezilarli tafovutlar mavjud bo‘lib, bu holat baholash usullarini puxta tanlash va kompleks yondashuvni talab qiladi[1]. [1] I.S.Xotamov, G.R.Madraximova. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik.-T:<< Inovatsion rivojlnish nashriyot-matbaa uyi>>, 2022.252bet.
REPRESENTATION ON THE CONCEPT PROFESSION IN ENGLISH FOLK RIDDLES
Abstract. This study examines the representation of the profession concept in English folk riddles from semantic and linguocultural perspectives. Riddles are analyzed as cognitively complex paremiological units that encode meaning through indirect nomination, metaphorical description, and functional semantics. The research demonstrates that profession-related riddles do not explicitly name occupations; instead, they construct professional identity through characteristic actions, tools, clothing, responsibilities, and social roles.
Keywords: Riddle, Profession, English folk riddles, Linguoculturology; Paremiology.
QURG‘OQCHILIK SHAROITIDA O‘SIMLIKLARNING MOSLASHUV MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada qurg‘oqchilik sharoitida o‘simliklarning moslashuv mexanizmlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Global iqlim o‘zgarishi natijasida qurg‘oqchilik hodisalarining kuchayishi o‘simliklar hayot faoliyatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Tadqiqotda o‘simliklarning morfologik, anatomik, fiziologik va biokimyoviy moslanish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Jumladan, ildiz tizimining chuqurlashuvi, barg yuzasining kamayishi, stoma faoliyatining boshqarilishi, osmotik bosimning tartiblanishi hamda stressga javob beruvchi oqsillar sintezi kabi omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, qurg‘oqchilikka chidamli navlarni yaratish va qishloq xo‘jaligida samarali foydalanish masalalari yoritiladi. Tadqiqot natijalari qurg‘oqchil hududlarda o‘simliklarni yetishtirish samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Kalit So‘zlar: Qurg‘oqchilik, abiotik stress, moslashuv mexanizmlari, morfologik o‘zgarishlar, fiziologik jarayonlar, osmotik moslanish, stomalar faoliyati, qurg‘oqchilikka chidamli navlar, iqlim o‘zgarishi, biokimyoviy himoya tizimi.
BIZNES-JARAYONLARNI TAKOMILLASHTIRISH VA XARAJATLARNI KAMAYTIRIB FOYDANI MAKSIMALLASHTIRISH YO'LLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy menejment amaliyotida biznes-jarayonlarni takomillashtirish, xarajatlarni kamaytirish va foydani maksimallashtirish yo'llari yoritiladi. Maqolada biznes-jarayonlar boshqaruvi (BPM) konsepsiyasi, Lean, Six Sigma, Kaizen kabi zamonaviy metodologiyalar va ularning amaliy qo'llanilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, xarajatlarni optimallashtirish strategiyalari, samarasiz jarayonlarni aniqlash usullari va O'zbekiston korxonalari uchun amaliy tavsiyalar ko'rib chiqiladi. Maqola nazariy asoslar bilan birga, mahalliy tashkilotlar amaliyotidan olingan konkret misollar va natijalarni ham o'z ichiga oladi.
Kalit so'zlar: Biznes-jarayonlar boshqaruvi, xarajatlarni optimallashtirish, Lean menejment, Six Sigma, Kaizen, samaradorlik, foyda maksimallashtiirsh, operatsion samaradorlik.
JAMOADA KONFLIKTLARNI SAMARALI BOSHQARISH VA KELISHMOVCHILIKLARNI IJOBIY HAL ETISH USULLARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy menejment amaliyotida jamoada yuzaga keladigan konfliktlarni samarali boshqarish va kelishmovchiliklarni ijobiy hal etish usullari yoritiladi. Maqolada konfliktlarning kelib chiqish sabablari, turlari, ularning jamoa samaradorligiga ta'siri hamda zamonaviy konflikt boshqaruv strategiyalari tahlil qilinadi. Shuningdek, menejerlar uchun amaliy tavsiyalar, muloqot ko'nikmalari va kelishmovchiliklarni konstruktiv yo'nalishda hal qilish texnikalari ko'rib chiqiladi. Maqola nazariy asoslar bilan birga, O'zbekiston korxonalari amaliyotidan olingan tajribalar va konkret holatlarni ham o'z ichiga oladi.
Kalit so'zlar: Konflikt boshqaruvi, kelishmovchiliklar, jamoa samaradorligi, muloqot ko'nikmalari, mediatsiya, konstruktiv yechim, menejment amaliyoti, tashkiliy muhit.
KOMMUNIKATSIYA SAMARADORLIGI VA MENEJMENT JARAYONIDA MULOQOTNI SAMARALI BOSHQARISH
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy menejment jarayonida kommunikatsiya samaradorligini oshirish va muloqotni samarali boshqarish masalalari yoritiladi. Maqolada kommunikatsiyaning asosiy turlari, to'siqlari, samarali muloqot ko'nikmalari va zamonaviy kommunikatsiya texnologiyalari tahlil qilinadi. Shuningdek, menejerlar uchun amaliy tavsiyalar, turli kommunikatsiya uslublari va ularning tashkilot samaradorligiga ta'siri ko'rib chiqiladi. Maqola nazariy asoslar bilan birga, O'zbekiston tashkilotlari amaliyotidan olingan tajribalar va konkret misollarni ham o'z ichiga oladi.
Kalit so'zlar: Kommunikatsiya samaradorligi, muloqot boshqaruvi, og'zaki va yozma muloqot, kommunikatsiya to'siqlari, faol tinglash, feedback, menejment amaliyoti, tashkiliy kommunikatsiya.
INGLIZ, LOTIN VA O‘ZBEK TILLARIDA TIBBIYOT SOHASIGA OID FE’LLARNING MORFOLOGIK TIPOLOGIYASI
Ushbu maqola Ingliz, Lotin va O‘zbek tillarida tibbiyot sohasida ishlatiladigan fe’llarning morfologik tuzilishi va tipologiyasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot jarayonida har bir tilning o‘ziga xos fe’l shakllanishi, qo‘shimchalar va zamon-asosiy morfologik xususiyatlari tahlil qilindi. Maqola tibbiyot tilida keng tarqalgan harakat va jarayonlarni ifodalovchi fe’llarni solishtirmali tarzda yoritadi. Ingliz tilida tibbiyot fe’llari ko‘proq analitik shakl va yordamchi fe’llar bilan ifodalanadi, Lotin tilida esa sintetik va infleksiya asosidagi fe’llar ustunlik qiladi. O‘zbek tilida esa fe’llar qo‘shimchalar orqali zamon, shaxs va holatlarni aniqlashga asoslangan. Shuningdek, maqolada tilning morfologik imkoniyatlari va tibbiyot terminologiyasiga moslashuv darajasi taqqoslanadi. Bu tadqiqot tibbiyot sohasida til o‘rganish, terminologiya yaratish va professional kommunikatsiya jarayonlarida samarali foydalanish uchun asosiy manba sifatida xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: fe’l morfologiyasi, tibbiyot leksikasi, solishtirmali tilshunoslik, ingliz tili, lotin tili, o‘zbek tili, zamon va shaxs, morfologik tipologiya
MAXDUMI A’ZAM KOSONIY MA’NAVIY MEROSINING MANBASHUNOSLIK TADQIQI VA IJTIMOIY-FALSAFIY AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada XVI asr Markaziy Osiyo ma’naviy hayotining yirik namoyandasi, naqshbandiya tariqatining yetuk nazariyotchisi Sayyid Ahmad ibn Jaloliddin Kosoniy hayoti va ilmiy-falsafiy merosi manbashunoslik nuqtai nazaridan tadqiq etilgan. Muallif allomaning “Majmua ar-rasoil”, “Tanbih us-salotin” va “Risolai Boburiya” kabi asarlarini tahlil qilib, undagi “Vujud dehqoni”, adolatli hukmdor timsoli va komil inson g‘oyalarining ijtimoiy-axloqiy ahamiyatini ochib beradi.
Kalit so‘zlar: Maxdumi A’zam, naqshbandiya, tasavvuf, manbashunoslik, Sayyid Ahmad Kosoniy, “Vujud dehqoni”, “Tanbih us-salotin”, ijtimoiy-falsafiy meros, komil inson, Dahbed.
CHET EL MULTFILMLARINING KICHIK YOSHDAGI (5–6 YOSH) BOLALARGA EMOTSIONAL-PSIXOLOGIK TA’SIRI
Annotatsiya: Ushbu maqolada xorij multfilmlarining 5–6 yoshli bolalarning emotsional hamda psixologik rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganilgan . J. Piaget , L. Vigotskiy va E.Eriksonlarning rivojlanish bosqichlari nazariyalari asosida multfilmlardagi obrazlar, ranglar, tovushlar, syujet dinamikasi hamda ijtimoiy-hissiy mazmunning bolalar ruhiyatiga ta’siri tahlil qilinadi . Maktabgacha yoshdagi bolalar psixik taraqqiyotining eng faol davrida bo‘lgani sababli, media vositalar, xususan chet el multfilmlarining mazmuni, vizual uslubi va qahramonlarning xulq-atvori bola tomonidan bevosita o‘zlashtiriladi. Maqolada multfilmlarning ijobiy jihatlari – emotsional sezgirlikni rivojlantirish, ijodiy fikrlashni faollashtirish, til o‘rganishga yordam berish va ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish kabi omillar yoritilgan. Shu bilan birga, animatsion kontentning salbiy oqibatlari – agressiv xulq-atvorning shakllanishi, tezkor kadr almashuvlari tufayli diqqatning susayishi, bolaga mos bo‘lmagan mavzularning erta idrok qilinishi va qahramonlarga taqlid qilish ehtimoli kabi psixologik xavf omillari ham chuqur o‘rganiladi. Shuningdek, ota-onalarga bolalarning ekran oldida o‘tkazadigan vaqtini cheklash, birgalikda tomosha qilish, ko‘rilgan syujetni izohlay olish va yoshga mos kontent tanlash bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.
Kalit so’zlar: obrazga kirish ,nutq rivojlanishi ,maktabgacha ta’lim ,animatsiya ,bolalar psixologiyasi ,chet el multfilmlari ,Walt Disney , vizual manipulyatsiya.
AN’ANAVIY VA ONLAYN TAYYORLOV KURSLARIDA O‘SMIR YOSHLARNING INGLIZ TILINI O‘RGANISH SAMARADORLIGI TAHLILI
Annotatsiya: Mazkur maqolada an’anaviy va onlayn tayyorlov kurslarida o‘smir yoshlarning ingliz tilini o‘rganish samaradorligi nazariy-analitik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot empirik tajribaga emas, balki mavjud ilmiy adabiyotlar, rasmiy hisobotlar va statistik ma’lumotlarning tizimli va qiyosiy tahliliga asoslanadi. Tahlil jarayonida ingliz tilini o‘qitishda an’anaviy va onlayn ta’lim shakllarining asosiy xususiyatlari, afzalliklari va cheklovlari aniqlanadi. Olingan natijalar ingliz tilini o‘rganish samaradorligi bevosita ta’lim shakliga emas, balki metodik yondashuvlar, o‘quv resurslarining sifati va ta’lim jarayonining tashkiliy omillariga ko‘proq bog‘liqligini ko‘rsatadi. Shuningdek, tadqiqot natijalari an’anaviy va onlayn tayyorlov kurslarini qarama-qarshi qo‘yishdan ko‘ra, ularni o‘zaro uyg‘unlashtirish orqali ta’lim samaradorligini oshirish mumkinligini asoslaydi. Mazkur tadqiqot ingliz tilini o‘qitish amaliyotini takomillashtirish hamda kelgusida empirik izlanishlar olib borish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
CHET TILDA TINGLAB TUSHUNISHDAGI QIYINCHILIKLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI
Annotatsiya: Xorijiy tillarni o‘qitishdan maqsad to‘rtta nutq faoliyati turlarini rivojlantirishdan iborat. Shulardan birinchisi tinglab tushunish faoliyati bo‘lib talabalar o‘zga tildagi nutqni audiomatn, video va bevosita suhbatdoshi orqali tinglab tushunishi va suhbatga kirisha olishi kerak. Chet tilni o‘rganayotganlar audiomatnni tinglab tushunishda bir qancha qiyinchiliklarga duch kelishadi. Ushbu maqolada talabalarning nutqidagi tinglab tushunish bilan bog‘liq qiyinchiliklarning qiyosiy tahlili ularni bartaraf etish usullari va taklif-tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar: nutq, tinglab- tushunish, qiyinchiliklar, idrok qilish, audiomatn, axborot, suhbatdosh, pedagogik texnologiyalar.
O‘ZBEKISTONDA XUSUSIY VA DAVLAT TIBBIY XIZMATIDAGI TAFOVUTLAR
Annotatsiya: Ushbu maqolada muallif O‘zbekiston Respublikasi Tibbiyot sohasida davlat va xususiy tibbiyot tizimida xizmat ko‘rsatish sifatini qiyosiy tahlil etadi. Maqolada tibbiyot sohasida kechayotgan korrupsiyaning kelib chiqish sabablari va ijtimoiy oqibatlari yoritilgan. Shuningdek davlat muassasalarida ko‘p hollarda xizmatlar bepul bo‘lishiga qaramay, tibbiy sifat doimo yuqori emasligi, xususiy tibbiy xizmatda esa sifat yaxshiroq bo‘lgani bilan narxlarning balandligi haqida fikr bildiradi. Shu bilan birga jamiyatdagi mentalitetning tibbiy xizmatga bo‘lgan munosabatlari qanday ta’sir qilishi ham ko‘rib chiqilgan. Tibbiyotdagi korrupsiya va farmasevtika sohasidagi tartibsizliklar tizim samaradorligiga salbiy ta’sir qilayotgani ta’kidlanadi. Ma’lumki sog‘liqni saqlash tizimida raqamlashtirish jarayonlarining sekin kechayotgani ayrim davlat muassasalarida xizmat ko‘rsatish sifatiga salbiy ta’sir qilayotgani ham qayd etiladi. Bundan tashqari, maqolada keksalik davrida tibbiy xizmatga bo‘lgan ehtiyoj oshishi va bu jarayonda davlat va xususiy tibbiyotining imkoniyatlari qanday farq qilishi ham alohida aytib o‘tilgan. Muallif ushbu muammolarni kamaytirish, tibbiy sifatni oshirish va davlat hamda xususiy sektor o‘rtasida muvozanat yaratish bo‘yicha takliflar beradi. Tadqiqotda qiyosiy-tahliliy yondashuv hamda normativ-huquqiy hujjatlar va xalqaro ilmiy manbalar tahlili asosida xulosalar shakllantirildi. Natijalar davlat sektorida infratuzilma va boshqaruv samaradorligi muammolari mavjudligini, xususiy sektorda esa narx va ijtimoiy tenglik masalalari ustuvorligini ko‘rsatdi.
Kalit so‘zlar: tibbiyot, davlat tibbiy xizmat, xususiy tibbiy xizmat, mentalitet, korrupsiya, farmasevtika, raqamlashtirish, keksalik, tibbiy sifat.