KREDITNING ROLI VA IQTISODIYOTGA TA’SIRI - Muhammadiyev Kamoliddin G'ulimiddinovch; Olimova Dilobar Nurkomil qizi (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya: Ushbu maqola kreditning zamonaviy iqtisodiyotdagi o’rni va ta’sirini ijobiy va salbiy tomonlarini ko’rib chiqadi. Kredit investitsiyalarni moliyalashtirish, kichik va o’rta biznesni qo’llab-quvvatlash, iste’molni rag’batlantirish va resurslarni samarali taqsimlash orqali iqtisodiy o’sishning muhim dvigateli bo’lib xizmat qiladi. Biroq, nazoratsiz kreditlash moliyaviy pufaklar, inflyatsiya bosimi va muammoli kreditlar o’sishiga olib kelishi mumkin, bu bank tizimi va butun iqtisodiyot uchun jiddiy xavf tug’diradi. O’zbekiston 2026-yil boshidagi real holat tahlil qilsak: Markaziy bank asosiy foiz stavkasini 14% darajasida saqlab, inflyatsiyani jilovlash siyosatini davom ettirmoqda. 2025-yil yakunida inflyatsiya 7,3% ni tashkil etdi. 2026- yilda esa taxminan 6,5% atrofida bo’lishi kutilmoqda. Muammoli kreditlar ulushi 2025-yil dekabr holatiga ko’ra 3,5% (jami 20,5 trln so’m) atrofida barqarorlashgan, ammo Fitch Ratings kabi xalqaro agentliklar 2026-yilda 9–10% gacha o’sish ehtimolini saqlab qolmoqda. Xalqaro tashkilotlarning prognozlariga ko’ra, 2026-yilda YaIM o’sishi 6% atrofida bo’lishi kutilmoqda – bu barqaror, ammo yuqori investitsiya va iste’mol talabiga bog’liq. Maqola xulosasida to’g’ri kredit siyosati – risklarni qattiq baholash, moliyaviy savodxonlikni oshirish va imtiyozli kreditlarni samarali loyihalarga yo’naltirish orqali – barqaror o’sishni ta’minlashi mumkinligi ta’kidlanadi. Kredit iqtisodiy taraqqiyotning kaliti hisoblanadi, lekin faqat muvozanatli va ehtiyotkor boshqaruv bilan.