ALEKSANDR ARKADEVICH FAYNBERGNING “YULDUZ” SHE’RI TAHLILI - Nurmaxmatova Firuza Rasulovna (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya: XX asr o’zbek adabiyoti taraqqiyotida turli millat va madaniyat vakillarining ijodiy hamkorligi natijasi o’laroq rang-barang,falsafiy teran she’riyat shakllandi.Aleksandr Arkadevich Faynberg mana shunday o’zgarishlar, hamonagliklarga bor adabiy muhitda o’z ovozi, ijodiy iste’dodi bilan ajralib turgan, el orasida shuhrat va hurmat qozonga jonkuyar ijodkorlardan biridir.U o’z asarlarida inson qalbining eng tubida joylashgan torlarni nazokat bilan cherta olgan,o’sha davr jamiyati bilan birga hayotda yuzaga keladigan murakkab savollarga she’riy javob izlagan.U o’zi yashagan davr ma’naviy muhitini badiiy so’z vosiyasida yoritib bergan yuksak mahorat egasidir.Faynberg she’riyati bir o’qib ko’rganda sodda va ravon tuyuladi,biroq mazmun jihatdan nihoyatda chuqur,bir necha marta diqqat bilan o’qiganda ham yangi ma’nolar anglatadigan falsafiy mushohalar to’plami.U yozgan har bir satrda tashqarida ro’y berayotgan voqelik bilan ichki ruhiy olam o’rtasida suhbat kechadi.Shoir inson tabiatini,unga xos fazilatlarni tabiat manzaralari, osmon, jismlar, dengiz, shamol, yorug’lik va zulmat timsollarini vositasida tasvirlab beradi.Bu obrazlar shunchaki she’riy bezak emas,balki ramziylik asnosida yoritilgan inson hayotidir.Ayniqsa yorug’lik va zulmat to’qnashuvi,hayot va o’lim haqidagi mushohadalar,umid va umidsizlik o’rtasidagi ziddiyatlar Faynberg lirikasining asosiy mavzularidan hisoblanadi.Shoir ijodida yulduz obrazi alohida ahamiyat kasb etadi.Yulduz qadim o’tmishdan insoniyat ong-u shurida yo’l ko’rsatuvchi belgi,orzu va armon timsoli,baxt va taqdir ramzi sifatida talqin qilinib kelinadi.Faynberg asarlarida yulduz shunchaki osmondagi bir oddiy jism emas,inson ichidan taralib turuvchi yog’du,shaxsiy taqdir,o’ziga xos yo’l va insonning o’zligini anglatuvchi timsol sifatida xizmat qiladi.Uning she’rlarida yulduz bu- umidning aslo so’nmaydigan nuri,insonni o’z mavjudligi asosida his qilish ehtiyoji,qalbning eng chuqur qatlamlarida yashirin orzularning yorug’ ifodasidir.Aleksandr Arkadevich Faynbergning o’zi tomonidan yozilgan “Yulduz” she’ri ham shoir she’riyatiga xos mana shunday badiiy-estetik xususiyatlarni o’zida mujassamlashtirgan durdona asarlardan hisoblanadi.Mazkur maqola Faynbergning “Yulduz” she’ri tahliliga bag’ishlanadi.