GIPSLI QATLAM GENEZISIDA GRUNT SUVLARINING ROLI - Mirzabek Tursinbayev; Nurullayeva Baxora Sardor qizi; Sagatova Barno Talgatovna (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya. Ushbu maqolada asosan Mirzacho‘l hududini ma’lum bir qismini egallagan Jizzax viloyati gipsli tuproqlarida olib borilgan tadqiqot ishlari tahlil qilinadi. Gipsli tuproqlar melioratsiya nuqtai nazaridan qiyin o‘zlashtiriluvchi tuproqlarga kirishi, degradatsiyaning intensiv rivojlanib borishi, qishloq xo‘jaligida foydalanish uchun yaroqsizligini ko‘rsatadi. Bir qancha olimlarning tuproq sho‘rlanishi va gipsning hosil bo‘lishi to‘g‘risidagi nazariyalari ushbu hudud tuproqlari misolida keltirilgan. Gipsli tuproqlarning hosil bo‘lishi namlanish tartiboti xamda grunt suvlari chuqurligiga bog‘liqligi ko‘rsatib berilgan. Tadqiqotlar olib borilayotgan hudud tuproqlarining morfologiyasi o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, quyidagi ko‘rsatkichlar mavjudligi bilan farqlanadi: gumusli qatlam nisbatan kuchsiz rivojlangani, qo‘riq tuproqlarning chim qatlamida ham gips va tuzlarning mavjudligi, tuproq profili bo‘ylab karbonatlar tarqalganligi, mikroagregatlarning yaxshi rivojlanganligi, tuproqning quyiga tomon qattiqlashib borishini ko‘rish mumkin.