ANTIBIOTIK TERAPIYASINING ICHAK MIKROFLORASIGA TA’SIRI: DISBAKTERIOZ, ANTIBIOTIKLARGA CHIDAMLILIK VA TIKLANISH STRATEGIYALARI - Nazarova Sh.O; Norimonova Sh.R (TADQIQOTLAR, 2026)
Inson ichak mikroflorasi — murakkab va dinamik ekosistema — moddalar almashinuvini boshqarishda, immunitet modulyatsiyasida va ichak to’sig’i yaxlitligini saqlashda muhim rol o’ynaydi. Antibiotik terapiyasi bakterial infeksiyalarni boshqarishda zarur bo’lsa-da, u ichak mikrobial jamoalarini chuqur buzadi. Bunday disbakterioz xilma-xillikning kamayishi va jamoa tuzilishidagi o’zgarishlar bilan tavsiflanadi — ayniqsa foydali bakterial avlodlarda (masalan, Bifidobacterium va Eubacterium), antibiotiklarga chidamli shtammlarning rivojlanishiga va rezistentlik genlarining gorizontal o’tkazilishiga yordam beradi. Bu o’zgarishlar kolonizatsiya rezistentligini buzadi, ichak o’tkazuvchanligini oshiradi va Clostridioides difficile kabi opportunistik patogenlarga moyillikni kuchaytiradi. Gastrointestinal buzilishlardan tashqari, paydo bo’layotgan dalillar disbakteriozni surunkali yallig’lanish, metabolik sindrom va neyrodegenerativ kasalliklar kabi tizimli holatlar bilan bog’laydi, bu esa mikroflora-ichak-miya o’qi muhimligini ta’kidlaydi. Antibiotik terapiyasidan keyin mavjud ichak jamoalarining tiklanishi juda o’zgaruvchan bo’lib, dori spektri, dozasi va davolash muddatiga bog’liq. Fekal mikroflora transplantatsiyasi (FMT), probiotiklar, sinbiotiklar va precision mikrorganizm terapevtikasi kabi innovatsion aralashuvlar disbakteriozga qarshi kurashda va uning salbiy ta’sirlarini kamaytirishda istiqbolli natijalar ko’rsatdi. Bu terapiyalar mikrobial xilma-xillikni saqlash va ko’p dori- darmonlarga chidamli organizmlar tarqalishini cheklash maqsadida antibiotikdan foydalanishni minimallashtirishga qaratilgan antibiotik boshqaruv dasturlari bilan chambarchas mos keladi. Ushbu ko’rib chiqish antibiotik yuborishni optimallashtirish, uzoq muddatli salomatlik chidamliligini oshirish va antibiotik tomonidan qo’zg’atilgan disbakterioz bilan bog’liq kasallik yukini kamaytirish uchun mikrorganizmga yo’naltirilgan strategiyalarga shoshilinch ehtiyojni ta’kidlaydi.