O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTINING XALQARO INTEGRATSIYALASHUVI SHAROITIDA RAQAMLI VA YASHIL SOLIQQA TORTISHNING INSTITUTSIONAL ASOSLARINI TRANSFORMATSIYA QILISH - Ergasheva Aziza; Ziyodova Rayhona (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya: O‘zbekiston iqtisodiyotining xalqaro savdo va investitsiya tizimiga integratsiyalashuvi sharoitida soliq tizimini raqamlashtirish va "yashil" iqtisodiyotga o‘tishning institutsional asoslarini tubdan transformatsiya qilish masalalarini tahlil etadi. Tadqiqotning dolzarbligi "Raqamli O‘zbekiston – 2030" strategiyasi va Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OECD) tomonidan ilgari surilgan BEPS 2.0 (Base Erosion and Profit Shifting) loyihasining global minimal soliq stavkasi (Pillar 2) qoidalarini milliy qonunchilikka implantatsiya qilish zarurati bilan belgilanadi. Maqolada raqamli iqtisodiyot subyektlarini soliqqa tortishda "raqamli doimiy muassasa" tushunchasini joriy etish, IT Park rezidentlari uchun soliq imtiyozlarini Qualified Refundable Tax Credit (QRTC) mexanizmiga o‘tkazish va Qualified Domestic Minimum Top-up Tax (QDMTT) joriy etish masalalari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, "yashil" soliqqa tortish doirasida 2025-yildan kuchga kiradigan aksiz solig‘i stavkalarining indeksatsiyalanishi, suv resurslari va qazilma boyliklar uchun soliq yukining oshishi hamda Strategik ekologik baholash (SEA) tizimining transformatsiyasi tahlil qilinadi. Tadqiqotda ARDL (Autoregressive Distributed Lag) kointegratsiya modeli yordamida raqamlashtirish va davlat daromadlari o‘rtasidagi J-shaklidagi bog‘liqlik aniqlangan bo‘lib, u 4.33 birlikdagi "infleksiya nuqtasi"ni ko‘rsatadi. Natijalar xalqaro integratsiya sharoitida O‘zbekiston soliq suverenitetini saqlab qolish va investitsion jozibadorlikni oshirish bo‘yicha strategik tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.