SOLIQ NAZORATINING YANGI SHAKLLARI: KAMERAL TEKSHIRUVI VA SOLIQ AUDITI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING STRATEGIK YO’NALISHLARI - Ergasheva Aziza; Iskandarov Mehroj (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya: Ushbu maqola O’zbekiston Respublikasida soliq ma’muriyatchiligini isloh qilish va raqamli transformatsiya sharoitida soliq nazoratining zamonaviy shakllari — kameral soliq tekshiruvi va soliq auditini tashkil etishning nazariy-uslubiy hamda amaliy jihatlari atroflicha tahlil qilingan. Maqolaning asosiy maqsadi soliq nazorati jarayonlariga axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish, risk-tahlil tizimini takomillashtirish va "TaxGap" (soliq tafovuti) darajasini pasaytirish orqali davlat budjeti tushumlari barqarorligini ta’minlash hamda yashirin iqtisodiyot ulushini kamaytirish yo’llarini ilmiy asoslab berishdan iborat. Tadqiqot davomida 2021-2025-yillardagi real statistik ma’lumotlar, soliq organlarining yillik hisobotlari, Jahon banki va Xalqaro valyuta jamg’armasining baholash hisobotlari, shuningdek, amaldagi Soliq kodeksiga kiritilgan so’nggi o’zgartirishlar qiyosiy tahlil qilingan. Natijalar shuni ko’rsatadiki, soliq nazorati jarayonlarini to’liq avtomatlashtirish, inson omilini minimallashtirish va soliq to’lovchilar bilan o’zaro ishonchga asoslangan "cooperative compliance" modelini joriy etish fiskal samaradorlikni oshirishning asosiy omili hisoblanadi. Tadqiqot yakunida soliq qonunchiligidagi bo’shliqlarni to’ldirish, soliq xizmati xodimlarining professional malakasini oshirish va "AAA" toifasidagi yuqori barqarorlik reytingiga ega tadbirkorlar uchun rag’batlantiruvchi choralarni kengaytirish bo’yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.