RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA BUXGALTERIYA HISOBI VA AUDIT TIZIMINING TRANSFORMATSIYASI: SUN’IY INTELLEKT VA BIG DATA ASOSIDA YANGI YONDASHUVLAR - Hasan Xudoyberdiyev Shuhrat o'g'li (TADQIQOTLAR, 2026)
ANNOTATSIYA Raqamli iqtisodiyot sharoitida buxgalteriya hisobi va audit tizimlari tubdan yangilanayotgan murakkab transformatsion jarayonni boshdan kechirmoqda, bunda ayniqsa sun’iy intellekt va Big Data texnologiyalarining integratsiyasi muhim omil sifatida namoyon bo‘ladi. Amaliy kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, ma’lumotlarni real vaqt rejimida qayta ishlash imkoniyatlari hisob jarayonlarining tezligi va aniqligini sezilarli darajada oshirayotgan bo‘lsa-da, bu jarayonlar bilan birga yangi metodologik va institutsional muammolar ham yuzaga chiqmoqda. Tahlillar asosida ko‘rinadiki, algoritmik audit yondashuvlari inson omiliga bog‘liq xatoliklarni kamaytirish bilan bir qatorda, qaror qabul qilish jarayonida yangi risklarni ham shakllantirishi ehtimoldan xoli emas. Shu bilan birga, buxgalteriya tizimlarida ma’lumotlar hajmining keskin ortishi klassik nazorat usullarining yetarliligini shubha ostiga qo‘yib, moslashuvchan va analitik yondashuvlarni talab etmoqda. Mazkur yo‘nalishda shakllanayotgan yangi konseptual qarashlar raqamli muhitda auditning rolini qayta talqin qilish zaruratini yuzaga keltiradi. Natijada, buxgalteriya va audit tizimining evolyutsiyasi faqat texnologik emas, balki metodologik qayta qurilishni ham o‘z ichiga oluvchi kompleks jarayon sifatida qaralishi maqsadga muvofiq ko‘rinadi.