FARG’ONA VILOYATIGA INTRADUKSIYA QILINGAN YALPIZDOSHLAR ( LAMIACEACE) OILASINING DORIVOR O’SIMLIKLARI VA ULARNING BIOEKOLOGIK XUSUSIYATLARI - Abdug’aniyeva Zarnigor G`ayrat qizi; Yursunaliyeva Diyora Akmaljon qizi (TADQIQOTLAR, 2026)
ANNOTATSIYA Yalpizdoshlar— ikki pallali oʻsimliklar sinfiga mansub boʻlib, oʻzining efir moylariga boyligi va dorivor xususiyatlari bilan ajralib turuvchi eng yirik oilalardan biridir. Dunyo boʻylab ushbu oilaning 236 turkumi va 7000 dan ortiq turi mavjud. Oilaning eng asosiy turkumlari Mentha (Yalpiz), Mentha longifolia (Oqbosh yalpiz) va Mentha asiatica ,Mentha Piperita ( Qalampir yalpiz) Mentha arvensis keng tarqalgan. Oila vakillarining introduksiyasi — bu begona floraga mansub bo‘lgan, iqtisodiy va dorivor jihatdan qimmatli o‘simlik turlarini yangi iqlim sharoitlariga moslashtirish va madaniylashtirish jarayonidir. O‘zbekiston sharoitida bu oila vakillarini introduksiya qilish bo‘yicha boy tajriba mavjud. Lamiaceae oilasining aksariyat vakillari O‘rta dengiz bo‘yi, Janubiy Yevropa va Markaziy Osiyoning tog‘li hududlaridan kelib chiqqan. Introduksiya qilingan turlar (masalan, Lavanda, Rozmarin, Melissa) O‘zbekistonning keskin kontinental iqlimiga, ya’ni yozning issig‘iga va qishning sovuqlariga chidamliligi bo‘yicha sinovdan o‘tkaziladi