ALEKSANDR ARKADEVICH FAYNBERGNING “OKEANNI YORIB SUZADI KEMA” SHE’RIDA VATAN VA INSON TAQDIRI FALSAFASI - Nurmaxmatova Firuza Rasulovna, (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya: XX asr o’zbek she’riyatida inson ruhiyatini,tarixiy sinovlarini va Vatan tushunchasini yangi badiiy uslubda yoritib bergan namoyondalar talaygina.Bu davr adabiy jarayonida shaxs va jamiyat,inson va makon,xotira va taqdir mavzulari she’riyatning  markazida  edi.Ayniqsa  bu  davrga  kelib  Vatan  tushunchasi  geografik makon ma’nosidan yuqoriroq talqin qilish bosqichiga o’tib,ma’naviy va ruhiy hodisa sifatida e’tirof etila boshlandi.Shoirlar uchun Vatan bu tug’ilgan joyning nomi yoki xaritadagi o’rni emas,balki insonning ichki olamini shakllantiruvchi,uning borlig’iga ma’no  jo  etib,to’ldiruvchi  muqaddas  qadriyatdir.Ana  shunday  davr  falsafiy-ruhiy yo’nalishi  bilan  hamohang  tarzda  ijod  faoliyatini  olib  borgan  ijodkorlar  qatorida Aleksandr  Arkadevich  Faynberg  alohida  o’rin  tutadi.Uning  she’riyati  o’zining samimiyligi,tasvirlanayotgan obrazlarning soddaligi va shu soddalik zamirida yotgan teran  fikr-mulohaza  bilan  farqlidir.Fanberg  ijodiyotida  inson  taqdiri,bolalik xotiralari,ota-ona  siymosi,sadoqat,muhabbat  va  eng  avvalo  Vatan tuyg’usi  yetakchi mavzulardan  biri  hisoblanadi.Shoirning  hayotda  orttirgan  tajribasi,turli  davrlarda yashab,ularning  ruhini  to’laqonli  ko’nglidan  o’tkazgani,boshidan  kechirgan  barcha hodisalar  uning  asarlarida  teran  ichki  kechinmalar  ko’rinishida  yuzaga chiqadi.Faynberg  she’rlarida  Vatan  ko’pincha  bevosita  madh  etilmaydi.Shoir qandaydir  insonni  g’ururlantirib  yuboradigan  shiorlar,balandparvoz  so’zlar  o’rniga kichik hayotiy detallarni asarlarida qo’llab, ta’sirchan obrazdagi Vatan tushunchasini o’quvchi  ongida  gavdalantiradi.Bu  fazilat  shoir  uslubiga  xos  bo’lgan  noyob  xislat bo’lib,unda yurt tuyg’usi tashqaridan chiroyli ko’rinib ko’zni quvnatadigan dabdaba ko’rinishida  emas,balki  ichki  ehtiyoj  ko’rinishida  talqin  etiladi.Inson  qayerda bo’lmasin,uning  qalbida  bolalik  nafasi  singgan  maskan  yashaydi.”Okeanni  yorib suzadi  kema…”  misralari  bilan  boshlanuvchi  she’r  ham  Faynberg  ijodining  mana  shunday  ruhiy  qatlamlarini  o’zida  mujassam  etgan  go’zal  asardir.Ushbu  maqola Aleksandr Arkadevich Faynbergning yuqorida ta’kidlaganimiz “Okeanni yorib suzadi kema…” satri bilan boshlanuvchi she’ri tahliliga bag’ishlangangan.