MELASMA: ZAMONAVIY YECHIMLAR VA TAVSIYALAR - Nazarova Sh.O,; Qadamov D.D, (TADQIQOTLAR, 2026)
Annotatsiya. Melazma  —  bu  odatda  yuz  sohasida  kuzatiladigan,  simmetrik  joylashgan giperpigmentatsiya bilan tavsiflanadigan, orttirilgan (acquired) teri kasalligidir. Ushbu holat  ayollarda  hamda  teri  fototipi  to‘qroq  bo‘lgan  shaxslarda  yuqori  uchrash ko‘rsatkichiga  ega.  Kasallik  patogenezida  bir  nechta  etiologik  omillar,  jumladan, yorug‘lik  (ayniqsa  ultrabinafsha  nurlanish)  ta’siri,  gormonal  omillar  hamda  irsiy moyillik muhim rol o‘ynashi aniqlangan. Melazmaning umumiy tarqalish ko‘rsatkichi 1–50% oralig‘ida o‘zgarib turadi, chunki epidemiologik ma’lumotlar ko‘pincha muayyan geografik hududdagi ma’lum etnik guruhlar doirasida hisoblab chiqiladi. Gistologik  jihatdan  melazma  epidermal  yoki  dermal  qatlamlarda pigmentatsiyaning  ortishi,  melanotsitlarning  kattalashuvi,  melanosomalar  sonining ko‘payishi, solar elastoz, dermal qon tomirlarining ko‘payishi hamda ayrim hollarda perivaskulyar limfogistiositar infiltratlar bilan namoyon bo‘lishi mumkin. Melazmani  davolashda  turli  xil  topikal,  peroral  va  protseduraviy  terapiya usullari  muvaffaqiyatli  qo‘llanilgan.  An’anaviy  topikal  preparatlar  qatoriga gidroxinon, tretinoin, kortikosteroidlar hamda uch komponentli kombinatsiyalangan kremlar  kiradi.  Shuningdek,  boshqa  sintetik  va  tabiiy  topikal  vositalar  ham  turli darajadagi samaradorlikni namoyon etgan. Melazmani davolashda istiqbolli peroral terapiya vositalari qatoriga traneksamik kislota, Polypodium leucotomos va glutation kiradi.  Kimyoviy  piling,  mikroneedling,  radiochastotali  muolajalar  hamda  lazer terapiyasi kabi protsedural usullar ham melazmani davolashda asosiy yoki qo‘shimcha (ad’yuvant) davolash sifatida keng qo‘llaniladi. Ta’kidlash  joizki,  bir  xil  davolash  usuli  doirasida  yoki  turli  terapevtik yo‘nalishlar  kombinatsiyasida  qo‘llaniladigan  muolajalar  monoterapiyaga  nisbatan, odatda, yuqoriroq samaradorlik ko‘rsatadi. Mazkur  sharh  maqola  melazmaning  epidemiologiyasi,  patogenezi,  klinik  va gistologik xususiyatlari hamda ushbu keng tarqalgan, biroq davolash nuqtai nazaridan murakkab  bo‘lgan  kasallikni  boshqarish  usullari  haqidagi  zamonaviy  ilmiy qarashlarning keng qamrovli yangilangan tahlilini taqdim etadi.