ANTIBIOTIK TERAPIYASINING ICHAK MIKROFLORASIGA TA'SIRI: DISBAKTERIOZ, ANTIBIOTIKLARGA CHIDAMLILIK VA TIKLANISH STRATEGIYALARI - Nazarova Sh.O,; Norimonova Sh.R, (TADQIQOTLAR, 2026)
Inson  ichak  mikroflorasi  —  murakkab  va  dinamik  ekosistema  —  moddalar almashinuvini boshqarishda, immunitet modulyatsiyasida va ichak to'sig'i yaxlitligini saqlashda  muhim  rol  o'ynaydi.  Antibiotik  terapiyasi  bakterial  infeksiyalarni boshqarishda zarur bo'lsa-da, u ichak mikrobial jamoalarini chuqur buzadi. Bunday disbakterioz  xilma-xillikning  kamayishi  va  jamoa  tuzilishidagi  o'zgarishlar  bilan tavsiflanadi  —  ayniqsa  foydali  bakterial  avlodlarda  (masalan,  Bifidobacterium  va Eubacterium),  antibiotiklarga  chidamli  shtammlarning  rivojlanishiga  va  rezistentlik genlarining  gorizontal  o'tkazilishiga  yordam  beradi.  Bu  o'zgarishlar  kolonizatsiya rezistentligini buzadi, ichak o'tkazuvchanligini oshiradi va Clostridioides difficile kabi opportunistik  patogenlarga  moyillikni  kuchaytiradi.  Gastrointestinal  buzilishlardan tashqari, paydo bo'layotgan dalillar disbakteriozni surunkali yallig'lanish, metabolik sindrom va neyrodegenerativ kasalliklar kabi tizimli holatlar bilan bog'laydi, bu esa mikroflora-ichak-miya  o'qi  muhimligini  ta'kidlaydi.  Antibiotik  terapiyasidan  keyin mavjud ichak jamoalarining tiklanishi juda o'zgaruvchan bo'lib, dori spektri, dozasi va davolash muddatiga bog'liq. Fekal mikroflora transplantatsiyasi (FMT), probiotiklar, sinbiotiklar  va  precision  mikrorganizm  terapevtikasi  kabi  innovatsion  aralashuvlar disbakteriozga  qarshi  kurashda  va  uning  salbiy  ta'sirlarini  kamaytirishda  istiqbolli natijalar  ko'rsatdi.  Bu  terapiyalar  mikrobial  xilma-xillikni  saqlash  va  ko'p  dori-darmonlarga  chidamli  organizmlar  tarqalishini  cheklash  maqsadida  antibiotikdan foydalanishni  minimallashtirishga  qaratilgan  antibiotik  boshqaruv  dasturlari  bilan chambarchas mos keladi. Ushbu ko'rib chiqish antibiotik yuborishni optimallashtirish, uzoq muddatli salomatlik chidamliligini oshirish va antibiotik tomonidan qo'zg'atilgan disbakterioz  bilan  bog'liq  kasallik  yukini  kamaytirish  uchun  mikrorganizmga yo'naltirilgan strategiyalarga shoshilinch ehtiyojni ta'kidlaydi.