"TADQIQOTLAR.UZ" jahon ilmiy-metodik jurnali quyidagi yo'nalishlarda maqola hamda tezislarni qabul qiladi: Aniq fanlar Tabiiy fanlar Texnika fanlari Pedagogik fanlar Ijtimoiy-gumanitar fanlar Falsafa fanlari Filologiya Iqtisodiy fanlar
DEVELOPMENT OF THE MARKETING SYSTEM IN AGRICULTURAL ECONOMICS AND INTEGRATION OF TRADE SERVICES
Annotatsiya: Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi iqtisodiyotida marketing tizimini rivojlantirish va savdo xizmatlarini integratsiyalashning nazariy hamda amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Agrar sektorda mahsulotlarni sotish samaradorligini oshirish, bozor infratuzilmasini modernizatsiya qilish va raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali marketing tizimini takomillashtirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, qishloq xo‘jaligi ishlab chiqaruvchilari va savdo tashkilotlari o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalarni mustahkamlash, qiymat zanjirini optimallashtirish va eksport salohiyatini oshirish masalalari yoritiladi. Tadqiqot natijalari agrar sektorni rivojlantirishda marketing va savdo xizmatlarining integratsiyasi muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: Qishloq xo‘jaligi, marketing tizimi, savdo xizmatlari, integratsiya, agrar iqtisodiyot, bozor infratuzilmasi, raqamli iqtisodiyot, eksport, qiymat zanjiri.
GASTRULYATSIYA XILLARI, LANSETNIKDA GASTRULYATSIYA JARAYONLARI, BALIQLARDA, QUSHLARDA, SUT EMIZUVCHILARDA GASTRULYATSIYA JARAYONLARINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada gastrulyatsiya jarayoni, uning asosiy turlari hamda turli hayvonlar — xususan, lansetnik, baliqlar, qushlar va sut emizuvchilarda kechadigan gastrulyatsiya jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilinadi. Gastrulyatsiya embrional rivojlanishning muhim bosqichi bo‘lib, unda uchta asosiy urug‘ qavati — ektoderma, mezoderma va endoderma shakllanadi. Lansetnikda gastrulyatsiya oddiy invaginatsiya orqali kechsa, baliqlarda epiboliya va involyutsiya jarayonlari ustunlik qiladi. Qushlarda blastodisk tuzilishi tufayli murakkab morfogenetik harakatlar kuzatiladi, sut emizuvchilarda esa gastrulyatsiya implantatsiya bilan chambarchas bog‘liq holda rivojlanadi. Ushbu jarayonlarning evolyutsion va funksional ahamiyati ilmiy asosda yoritib berilgan.
Kalit so‘zlar: gastrulyatsiya, embrional rivojlanish, ektoderma, mezoderma, endoderma, invaginatsiya, epiboliya, involyutsiya, lansetnik, baliqlar, qushlar, sut emizuvchilar, blastodisk, morfogenez, hujayra migratsiyasi, ontogenez, differensiyalanish.
FOREIGN LANGUAGE TEACHING IN SPECIAL DIRECTIONS
Annotation. This article examines the methodologies and importance of teaching foreign languages within special directions, focusing on English for Specific Purposes (ESP). Traditional language instruction often fails to address the unique communicative needs of specialized professional fields. This paper analyzes how integrating student-centered strategies—such as needs analysis, task-based learning, and authentic materials—enhances professional linguistic competence and student motivation.
Key words: English grammar, secondary education, innovative methods, communicative approach, gamification, technology in education, task-based learning.
PEDAGOGIKA YO‘NALISHIDAGI TALABALARDA KOMMUNIKATIV KO’NIKMALARNI RIVOJLANTIRUVCHI TRENING DASTURI
Annotatsiya. Ushbu maqolada pedagogika yo‘nalishidagi talabalarda kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Tadqiqotda kommunikativ kompetensiyaning mohiyati, uning tarkibiy qismlari hamda zamonaviy ta’lim jarayonidagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, talabalar uchun ishlab chiqilgan trening dasturining tuzilishi, metodlari va samaradorlik mezonlari asoslab berilgan. Trening jarayonida interaktiv metodlar, rol o‘yinlari, refleksiya va emotsional intellektni rivojlantirish texnologiyalaridan foydalanishning ijobiy natijalari ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot natijalari pedagogika yo‘nalishidagi talabalarning muloqot madaniyatini oshirish, ularning kasbiy kompetentligini shakllantirish va samarali pedagogik faoliyatga tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: kommunikativ kompetensiya, pedagogik muloqot, trening dasturi, nutq madaniyati, faol tinglash, emotsional intellekt, empatiya, konfliktlarni boshqarish, interaktiv metodlar, pedagogik mahorat, talaba shaxsi, kasbiy kompetensiya.
PEDAGOGIKA YO‘NALISHIDAGI TALABALARDA KOMMUNIKATIV KO‘NIKMALARNI RIVOJLANTIRISHGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR TAHLILI
Annotatsiya. Ushbu maqolada pedagogika yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalarda kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirishga ta’sir etuvchi asosiy omillar ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot davomida kommunikativ kompetensiyaning mazmuni, tarkibiy qismlari va pedagogik faoliyatdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, individual-psixologik xususiyatlar, ta’lim muhiti, o‘qituvchi shaxsiyati, ijtimoiy- madaniy omillar hamda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining kommunikativ ko‘nikmalarga ta’siri asoslab berilgan. Maqolada zamonaviy pedagogik metodlar, jumladan interaktiv usullar, rol o‘yinlari, munozaralar va loyiha asosida o‘qitishning samaradorligi ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot natijalari asosida pedagogika talabalari kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: kommunikativ kompetensiya, pedagogika, muloqot ko‘nikmalari, interaktiv metodlar, pedagogik faoliyat, ta’lim muhiti, nutq madaniyati, ijtimoiy- psixologik omillar, AKT, talabalar rivoji.
SURUNKALI KASALLIKLARDA ERTA DIAGNOSTIKANING BEMOR NATIJALARIGA TA’SIRI: TIZIMLI TAHLIL
ABSTRACT Surunkali kasalliklar (yuqori qon bosimi, qandli diabet, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi, yurak yetishmovchiligi va boshqalar) dunyo bo‘yicha asosiy o‘lim va nogironlik sababi hisoblanadi. Ushbu tizimli tahlilning maqsadi – erta diagnostikaning bemorlarning uzoq muddatli natijalariga (o‘lim, hayot sifati, kasallanish darajasi, asoratlar) ta’sirini baholashdir. 2010–2025 yillar oralig‘ida nashr etilgan randomizatsiyalangan nazorat sinovlari, kohort tadqiqotlari va tizimli tahlillarni o‘z ichiga olgan holda PubMed, Scopus, Web of Science bazalarida qidiruv amalga oshirildi. 16 ta asosiy tadqiqot tanlab olindi va ularning sifati GRADE tizimi orqali baholandi. Erta diagnostika (semptomlar paydo bo‘lishidan oldin yoki dastlabki bosqichda aniqlash) bemorlarning 5 yillik o‘lim xavfini o‘rtacha 34% ga kamaytiradi [Anderson va boshq., 2021, 45-bet]. Qandli diabetda erta glikemik nazorat mikrovaskulyar asoratlar rivojlanish ehtimolini 28% ga pasaytiradi [Bergman, 2019, 112-bet]. Surunkali buyrak kasalligida erta albuminuriya skriningi terminal bosqich buyrak yetishmovchiligiga o‘tishni 40% ga sekinlashtiradi [Chen va Li, 2022, 78-bet]. Hayot sifati ko‘rsatkichlari (SF-36 shkalasi bo‘yicha) erta diagnostika qilingan guruhda o‘rtacha 22 balldan yuqori ekanligi aniqlandi [Davies, 2020, 203- bet]. Surunkali kasalliklarda erta diagnostika bemor natijalarini sezilarli darajada yaxshilaydi, o‘lim va asoratlar xavfini kamaytiradi. Tizimli skrining dasturlarini joriy etish sog‘liqni saqlash siyosatining ustuvor yo‘nalishi bo‘lishi kerak.
Kalit so‘zlar: surunkali kasalliklar, erta diagnostika, skrining, bemor natijalari, o‘lim, hayot sifati, tizimli tahlil
SUV OMBORLAR SUV BALANSINI TAHLIL QILISH (TALLIMARJON SUV OMBORI MISOLIDA)
Annotatsiya: Ushbu maqolada suv omborlarida suv balansini aniq tashkil etishning nazariy va amaliy jihatlari Talimarjon suv ombori misolida o‘rganilgan. Tadqiqot davomida suv sathining o‘zgarishi, kirim-chiqim jarayonlari, bug‘lanish, filtratsiya, gidrometeorologik omillar hamda suv resurslarining mavsumiy taqsimlanishi tahlil qilindi. Olingan natijalarga asoslanib, suv omborida suvni boshqarish jarayonida samaradorlikni oshirish, suv yo‘qotishlarini kamaytirish va suv resurslaridan oqilona foydalanish bo‘yicha takliflar ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalaridan hududiy suv xo‘jaligi tashkilotlari ham qo`shimcha ma`lumot sifatida foydalansa bo`ladi .Suv balansini shakllantirish modelini takomillashtirishda qo `shimcha metodik asos bo‘lib xizmat qiladi.
Kalit so‘zlar: Talimarjon suv ombori, suv balansi, gidrologik hisob-kitob, suv resurslari boshqaruvi, bug‘lanish, filtratsiya, suv kirimi va chiqimi, gidrometeorologik omillar, suv ombori rejimi, suv xo‘jaligi samaradorligi.
KO’KRAK BEZI SARATONI BILAN KASALLANGAN AYOLLARNING IJTIMOIY-GIGIENIK TASNIFI, XAVF OMILLARI VA ULARNI PROGNOZLASH
Tadqiqotning dolzarbligi. Ekologik muhitning yomonlashuvi hozirgi kunda inson salomatligiga jiddiy xavf tug’dirib, ko’krak bezi saratoni kabi onkologik kasalliklarning ortishiga olib kelmoqda. Ushbu kasallik ayollar orasida eng ko’p uchraydigan saraton turlaridan biri bo’lib, erta aniqlanmasa, yuqori o’lim ko’rsatkichlariga sabab bo’ladi. Ko’krak bezi saratoni rivojlanishida genetik va gormonal omillar bilan bir qatorda atmosfera, suv va oziq-ovqat orqali ta’ sir qiluvchi ekologik omillar muhim rol o’ynaydi. Ayniqsa, ekologik noqulay hududlarda yashovchi ayollar yuqori xavf guruhiga kiradi. KBS dunyoning aksariyat mamlakatlarida ayollar orasida eng kop uchraydigan saraton turi hisoblanadi. Sut bezlari anatomik va fiziologik jihatdan ayollar reproduktiv sistemasining eng murakkab organlaridan biridir. Hayot davomida ayollar sut bezlari sezilarli ozgarishlarga duch kelishadi. Reproduktiv tizim patologiyasi bolgan bemorlarning deyarli uchdan ikki qismi shifokorga KB kasalligidan shikoyat qilishadi [1, 4, 5]. Ularning aksariyati birinchi tekshiruvdayoq aniqlanadigan patologiyaga ega. Ammo ayollarning 20% shikoyat qilmaydi, kasalliklar aksariyat hollarda dispanserizatsiya yoki profilaktik tekshiruvda patologik ozgarishlar borligi aniqlanadi [2, 7, 10, 12]. Jahonda ayollar sut bezi kasalliklari ayniqsa saratoni muhim tibbiy va ijtimoiy muammo hisoblanadi, chunki sut bezlaridagi koplab ozgarishlar vaqt otishi bilan, ayniqsa mehnatga layoqatli yoshdagi shaxslarda yomonlashib, xavfli tusga kirish, hattoki olimga olib kelishi mumkin [3, 8, 9, 10, 11]. Har yil yakunida royxatga olingan bemorlar orasida KBSdan olim holatlarini tahlil qilish shuni korsatdiki, respublikada ushbu kasallikdan olim korsatkichlari yildan-yilga kamayib bormoqda. 2016 yil oxirida royxatda turgan 2 008 nafar KBS bilan ogrigan ayollardan 312 nafari vafot etgan bolib, bu 15,5 % ni tashkil etgan. 2019 yil oxiriga kelib esa 2 489 nafar ayol royxatda bolib, ulardan 291 nafari vafot etgan, yani 11,7 % [6].
PEDAGOGIK MULOQOTDA KONFLIKTLI VAZIYATLARNI TAXLIL QILISH
Annotatsiya: Mazkur maqolada pedagogik muloqot jarayonida yuzaga keladigan konfliktli vaziyatlarning mohiyati, ularning kelib chiqish sabablari hamda turlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, konfliktlarning psixologik asoslari, rivojlanish bosqichlari va ularning ta’lim jarayoniga ta’siri keng yoritiladi. Maqolada pedagogik konfliktlarni samarali hal etish usullari, ularning oldini olish strategiyalari hamda zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida boshqarish masalalari ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari, amaliy misollar orqali konfliktli vaziyatlarni tahlil qilishning ahamiyati asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari pedagogik faoliyat samaradorligini oshirish, sog‘lom psixologik muhitni shakllantirish hamda o‘quvchilar bilan samarali muloqotni yo‘lga qo‘yishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar: pedagogik muloqot, konflikt, konfliktli vaziyat, pedagogik konflikt, kommunikatsiya, empatiya, konfliktni boshqarish, konfliktni hal etish, psixologik muhit, ta’lim jarayoni, o‘qituvchi va o‘quvchi munosabatlari, mediatsiya, zamonaviy pedagogika
PARALINGUISTIC REPRESENTATION AND FORMATION OF RELIGIOUS CONCEPTS IN ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES: A LINGUOCOGNITIVE ANALYSIS
Abstract: This article explores the role of paralinguistic features in the formation and representation of religious concepts in English and Uzbek languages from a linguocognitive perspective. Paralinguistics, including intonation, pitch, rhythm, pauses, and voice quality, plays a significant role in conveying implicit meanings and emotional attitudes in religious discourse. The study examines how these non-verbal elements contribute to the conceptualization of religious ideas and values within different linguistic and cultural contexts. By comparing English and Uzbek religious communication, the research identifies similarities and differences in the use of paralinguistic means and their influence on cognitive perception. The findings demonstrate that paralinguistic features are essential in shaping religious understanding and enhancing communicative effectiveness.
Keywords: paralinguistics, religious discourse, linguocognitive analysis, intonation, Uzbek language, English language, conceptualization, prosody, communication.
THE OXFORD ENGLISH DICTIONARY IN MODERN LINGUISTICS AND EDUCATION
Annotation This article examines the importance of the Oxford English Dictionary (OED) in modern linguistics and education. The OED is widely recognized as one of the most authoritative and comprehensive dictionaries in the world. It provides not only definitions of words but also detailed historical records, including their origins, pronunciation, and changes in meaning over time. This study explores how the OED contributes to vocabulary development, critical thinking, and effective communication skills. In addition, it highlights the role of the dictionary in connecting language learning with historical, cultural, and social contexts. The research shows that the OED is not just a linguistic tool but also a valuable educational resource.
Keywords: Oxford English Dictionary, linguistics, vocabulary development, etymology, language learning, communication skills, education.
AFFIXIATION IN LANGUAGE LEARNING AND WORD FORMATION
Annotation This article explores the concept of affixiation as a key process in morphology and its significant role in language learning. Affixiation involves adding prefixes and suffixes to base words in order to create new lexical items and grammatical forms. The paper analyzes how mastering affixiation enhances vocabulary acquisition, improves reading comprehension, and supports learners in developing accurate language use. Furthermore, the study highlights effective classroom strategies for teaching affixiation and demonstrates its importance in building independent and confident language users.
Keywords: Affixiation, morphology, prefixes, suffixes, derivation, inflection, word formation, vocabulary development, language acquisition, grammar.
This article discusses the role of a “Wisdom Dictionary” in modern education and its impact on students’ intellectual and personal development. A wisdom dictionary is a collection of meaningful words, expressions, and life lessons that help learners expand their vocabulary and understand deeper meanings of language. The study shows how using such a dictionary can improve critical thinking, moral awareness, and communication skills. It also highlights how students can connect language learning with real-life experiences.
Keywords: Wisdom dictionary, vocabulary development, critical thinking, moral education, language learning, communication skills, student development.
GAMETOGENEZ JARAYONI, GAMETALARNING XILLARI VA TUZILISHI
Annotatsiya: Ushbu maqolada gametogenez jarayonining mohiyati, uning hayvonlardagi ko‘rinishlari hamda bosqichma-bosqich rivojlanishi sitologik va genetik nuqtai nazardan tahlil qilingan. Maqolada jinsiy hujayralarning shakllanishidagi to‘rtta asosiy davr (ko‘payish, o‘sish, yetilish, shakllanish) va bu jarayonda hujayra organoidlarining (yadro, Golji apparati, mitoxondriya) strukturaviy o‘zgarishlari batafsil bayon etilgan. Shuningdek, spermatogenez va ovogenez jarayonlarining o‘zaro qiyosiy jadvali hamda meyoz bo‘linishining irsiy barqarorlikni ta’minlashdagi roli yoritilgan.
Kalit so‘zlar: Gametogenez, spermatogenez, ovogenez, meyoz, gaploid, diploid, gonotsid, kariologiya, piknoz, mitoxondrial DNK, aksonema, mutagenez, akrosoma, vitellogenez, krossingover, sitologiya, reduksion bo‘linish.
IJTIMOIY-GUMANITAR FANLARNING O'QUVCHILARDA IQTISODIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDAGI O‘RNI
Annotatsiya. Ushbu maqolada ijtimoiy-gumanitar fanlarning o‘quvchilarda iqtisodiy tafakkurni rivojlantirishdagi o‘rni tahlil qilinadi. O‘quv jarayonida tarix, geografiya, huquq va adabiyot kabi fanlar orqali iqtisodiy bilimlar, iqtisodiy madaniyat va mas’uliyatni shakllantirish imkoniyatlari ochib beriladi. Shuningdek, interfaol metodlar, loyihaviy faoliyat va hayotiy misollar asosida iqtisodiy tafakkurni rivojlantirishning samarali yo‘llari yoritilgan. Tadqiqot natijalarida ijtimoiy-gumanitar fanlar o‘quvchilarda amaliy iqtisodiy ko‘nikmalarni shakllantirishda muhim pedagogik vosita ekanligi asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: ijtimoiy-gumanitar fanlar, iqtisodiy tafakkur, iqtisodiy tarbiya, iqtisodiy madaniyat, iqtisodiy savodxonlik, pedagogik yondashuv, interfaol metodlar, loyihaviy ta’lim
TA’LIMDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING STRATEGIK ROLI
Annotatsiya: Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt (SI) bugungi kunda ta’limning shunchaki vositasi emas, balki uning ajralmas ekotizimiga aylanib ulgurdi. Quyida ushbu yo‘nalishni maqola misolida chuqurlashtirilgan, ilmiy va amaliy tahlilda yoritilgan
Kalit so‘zlar: Raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt (SI)
OILADAGI BOLALARGA NISBATAN ZO‘RAVONLIKNI OLDINI OLISH
ANNOTATSIYA Mazkur maqolada oilada bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning kelib chiqish sabablari, uning bola ruhiyatiga ta’siri hamda oldini olishning psixologik yo‘llari yoritiladi. Shuningdek, sog‘lom oilaviy muhitni shakllantirish va bolalar huquqlarini himoya qilish masalalari tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar: zo‘ravonlik, bola, oila, tarbiya, psixologiya, ruhiy holat, profilaktika, huquq, munosabat.
ANALYZING THE EFFECTIVENESS BILLINGUAL EDUCATION PROGRAMS IN PROMOTING ENGLISH PROFICIENCY AMONG MULTILINGUAL STUDENTS
ABSTRACT Bilingual education programs play an important role in supporting English language development among multilingual students. These programs use both the native language and English as mediums of instruction to help learners understand academic content while improving their language skills. This study analyzes the effectiveness of bilingual education programs in promoting English proficiency, focusing on students’ development in reading, writing, speaking, and listening. It also highlights key teaching strategies such as code-switching, translanguaging, and scaffolded instruction that support language learning in bilingual classrooms. The study concludes that well-implemented bilingual education programs can significantly enhance English proficiency and academic performance among multilingual learners.
Keywords: bilingual, education, learners, multilingual classrooms
DESIGNING INCLUSIVE LANGUAGE ASSESSMENTS FOR LEARNERS WITH SPECIAL EDUCATIONAL NEEDS
This article explores principles and practical strategies for designing accessible and equitable language assessments. It highlights differentiated assessment formats, the use of assistive technologies, flexible timing, multimodal input/output options, and simplified language without reducing academic rigor. The discussion emphasizes that inclusive assessment is not about lowering standards but about providing equitable pathways for all learners to demonstrate their abilities. Ultimately, inclusive assessment design contributes to more accurate evaluation, improved learner motivation, and greater educational equity.
Keywords: language, assessing, learners, educational needs, design
THE ROLE OF FEEDBACK LITERACY IN IMPROVING ASSESSMENT OUTCOMES IN EFL CONTEXTS
ABSTRACT Feedback literacy plays a crucial role in improving assessment outcomes in EFL contexts by enabling learners to understand, interpret, and effectively use feedback for learning improvement. In many EFL settings, students often fail to engage meaningfully with feedback, limiting its impact on language development. This paper highlights the importance of developing feedback-literate learners who can actively reflect on and act upon feedback to enhance their performance. It argues that integrating feedback literacy into classroom practice promotes learner autonomy, deeper engagement with assessment, and improved language proficiency.
Keywords: feedback literacy, assessment, teaching, practice
GAMIFICATION IN LANGUAGE ASSESSMENT: ENHANCING MOTIVATION AND PERFORMANCE
ABSTRACT This study explores the role of gamification in enhancing motivation and improving performance in language assessment settings. It examines how game-based elements influence learners’ attitudes, participation levels, and achievement outcomes. Drawing on contemporary educational theories and empirical research, the paper highlights the psychological mechanisms underlying gamified learning environments, including increased engagement, immediate feedback, and goal-oriented progression.
Keywords: gamification, assessing, language learning, motivation
GENLAR OQIMI YOKI INDIVIDLAR MIGRATSIYASI. GENLAR DREYFI.
Annotatsiya: Ushbu maqolada populyatsiya genetikasining asosiy harakatlantiruvchi kuchlari bo‘lgan genlar oqimi (migratsiya) va genetik dreyf jarayonlarining mohiyati hamda ularning biologik xilma-xillikka ta’siri tahlil qilindi.
Kalit so‘zlar: Gen oqimi, migratsiya, genetik dreyf, allel chastotasi, genofond, populyatsiya, tabiiy tanlanish, asoschi effekti, genetik xilma-xillik, spetsifikatsiya.
YADRO, XROMOSOMA, UNING TUZILISHI VA TARKIBI
Annotatsiya: Ushbu maqolada eukariot hujayralarning boshqaruv markazi hisoblangan yadro va uning ichki genetik tuzilmalari — xromosomalarning o‘rni tahlil qilingan. Maqolada yadroning strukturaviy qismlari, kimyoviy tarkibi hamda xromosomalarning shakllanish mexanizmlari batafsil yoritilgan. Shuningdek, xromosomalarning turlari, ularning DNK va giston oqsillari bilan bog‘liqligi, hujayra bo‘linishidagi roli hamda irsiy axborotni saqlashdagi ahamiyati ilmiy asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: Hujayra yadrosi, xromosoma, Dezoksiribonuklein kislota , xromatin, giston oqsillari, sentromera, telomera, kariotip, euxromatin, geteroxromatin, irsiyat, sitologiya, Robert Braun, yadrocha, yo‘ldosh, mitoz.
TOVAR BELGILARINING NAZARIY-HUQUQIY ASOSLARI VA BOZOR IQTISODIYOTIDAGI ROLI
Annotatsiya. Mazkur ilmiy maqolada tovar belgilarining nazariy-huquqiy mohiyati, ularning iqtisodiy ahamiyati hamda milliy va xalqaro huquq doirasida muhofaza qilinishi masalalari tahlil etilgan. Tovar belgilarining bozor iqtisodiyotida raqobatni rivojlantirish, iste’molchilar huquqlarini himoya qilish va korxonalarning intellektual salohiyatini oshirishdagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida tovar belgilarini huquqiy muhofaza qilish amaliyoti va mavjud muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan.
Kalit so‘zlar: tovar belgisi, intellektual mulk, brend, huquqiy muhofaza, raqobat, Parij konvensiyasi.
OTA OBRAZINING QIYOSIY TAHLILI: ULUG'BEK HAMDAMNING "OTA"ROMANI VA UILLIAM SHEKSPIRNING "QIROL LIR"ASARLARI MISOLIDA
Mazkur maqolada ota obrazi badiiy tafakkur mahsuli sifatida qiyosiy adabiyotshunoslik metodologiyasi asosida chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida "Ota" romani hamda "Qirol Lir" tragediyasi tanlab olingan. Ushbu asarlarda ota obrazi turli tarixiy-madaniy kontekstda shakllangan bo‘lib, ularda aks etgan otalik fenomeni antropologik, psixologik va axloqiy mezonlar asosida o‘rganiladi. Tahlil jarayonida struktur-semantik, qiyosiy-tipologik yondashuvlardan foydalanildi. Natijada ota obrazining evolyutsiyasi, uning ichki dramatizmi, ijtimoiy funksiyasi va farzand bilan munosabatidagi konfliktlar tizimi aniqlab berildi. Har ikki asarda ota siymosi insoniy qadriyatlar inqirozi, mehr va mas’uliyat, shuningdek, yolg‘izlik va kechikkan anglash motivlari bilan uzviy bog‘liqligi isbotlandi.
Kalit so'zlar: ota obrazi, qiyosiy adabiyotshunoslik, psixologik realizm, tragediya, ichki konflikt, arxetip, badiiy talqin, ruhiy iztirob,avlodlar munosabati,insoniy zaiflik,dramatik konflikt, individual va universal obrazlar.
ADABIYOTDA OTA OBRAZI (ULUG‘BEK HAMDAMNING ,,OTA’’, OYBEKNING ,,QUTLUG‘ QON’’, ONORE DE BALZAKNING ,,GORIO OTA’’ ASARLARI MISOLIDA)
Annotatsiya Ushbu tezisda adabiyotda ota obrazi orqali millat, xalq o‘tmishining yaqqol tasvirlanishi, personajlar yaratgan syujet tahlil qilinadi. Muallif ko‘zda tutgan xulosalar ochib beriladi va yakuniy fikr keltiriladi.
Kalit so‘zlar: badiiy obraz, personaj, nutqiy xarakteristika, aforistik, konflikt, assotsiativlik, tip, ota
ZAMONAVIY QURILISHDA TO‘SINLI KONSTRUKSIYALAR: YIG‘MA KESIMLAR VA INNOVATSION TO‘SINLAR
Annotatsiya. Mazkur mavzu zamonaviy qurilishda to‘sinli konstruksiyalarning ahamiyati, ularning rivojlanish yo‘nalishlari hamda yangi texnologiyalar asosida yaratilayotgan yechimlarni yoritishga bag‘ishlangan. Annotatsiyada yig‘ma kesimli to‘sinlarning konstruktiv xususiyatlari, ularning ishlab chiqarish va montaj jarayonidagi qulayliklari, iqtisodiy samaradorligi hamda mustahkamlik ko‘rsatkichlari tahlil qilinadi. Shuningdek, innovatsion to‘sinlar — kompozit materiallar, oldindan zo‘riqtirilgan beton va yengil, yuqori mustahkam po‘lat asosidagi konstruksiyalar misolida zamonaviy yondashuvlar ko‘rib chiqiladi. Ushbu yechimlar qurilish jarayonini tezlashtirish, resurslardan oqilona foydalanish va inshootlarning uzoq muddat xizmat qilishini ta’minlashda muhim omil sifatida baholanadi.
Kalit so‘zlar. to‘sinli konstruksiya, burchak polka, yig’ma to’sin,tebranma kuchlar, burchak polka
BITIRUVCHILAR RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDA O'QUV JARAYONI VA ISH BERUVCHI TALABLARI MUTANOSIBLIGI
Annotatsiya: Mazkur maqolada bitiruvchilar raqobatbardoshligini oshirishda o‘quv jarayoni va ish beruvchi talablari o‘rtasidagi mutanosiblikni ta’minlashning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilinadi. Bugungi kunda mehnat bozori talablarining tez o‘zgarib borishi ta’lim tizimi oldiga yangi vazifalarni qo‘ymoqda, ya’ni tayyorlanayotgan mutaxassislarning bilim va ko‘nikmalari real sektor ehtiyojlariga mos bo‘lishi zarur. Shu nuqtai nazardan, maqolada oliy ta’lim muassasalari faoliyatini mehnat bozori bilan uyg‘unlashtirish masalalari dolzarb muammo sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada o‘quv jarayonini tashkil etishda nazariy bilimlar bilan bir qatorda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish, ish beruvchilar bilan samarali hamkorlikni yo‘lga qo‘yish hamda ta’lim dasturlarini zamonaviy talablar asosida yangilash zarurligi asoslab beriladi. Xususan, dual ta’lim tizimini joriy etish, ishlab chiqarish amaliyotlarini kengaytirish va mutaxassislik fanlarini real ish jarayonlariga yaqinlashtirish muhim omillar sifatida tahlil etilgan. Shuningdek, bitiruvchilarning raqobatbardoshligini oshirishda soft skills, ya’ni kommunikativlik, tanqidiy fikrlash, jamoada ishlash va muammolarni hal etish ko‘nikmalarining ahamiyati alohida yoritilgan.
Kalit soʻzlar: Bitiruvchilar raqobatbardoshligi, o‘quv jarayoni, ish beruvchi talablari, mehnat bozori, kasbiy kompetensiyalar, amaliy ko‘nikmalar, dual ta’lim, ta’lim sifati, oliy ta’lim tizimi, innovatsion yondashuvlar, soft skills.
GIFOXITRISIMONLAR SINFINING BIOLOGIK XUSUSIYATI VA AHAMIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada zamburugʻlar bo‘limiga mansub gifoxitrisimonlar sinfining umumiy xususiyatlari, tuzilishi, ko‘payish usullari va ekologik ahamiyati yoritildi. Maqolada gifoxitrisimonlarning biologik xususiyatlari va ularning tabiatdagi o‘rni ilmiy asosda tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar: zamburugʻlar, gifoxitrisimonlar, suv zamburugʻlari, saprofit, parazit, zoospora, ekologiya, ko‘payish, mikologiya
ZICH TOLALI BIRIKTIRUVCHI TO’QIMALAR TUZILISHI, XILLARI, RETIKULYAR, YOG’ PIGMENT TO’QIMALAR TUZILISHI VA FUNKSIYASI.
Annotatsiya: Ushbu maqolada zich tolali biriktiruvchi to‘qimalarning tuzilishi, ularning asosiy xillari hamda organizmdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, retikulyar, yog‘ va pigment to‘qimalarning morfologik xususiyatlari, hujayra tarkibi va bajaradigan funksiyalari tahlil qilinadi. Mazkur to‘qimalarning organizmda himoya, tayanch, energiya zaxiralash va metabolik jarayonlardagi roli ilmiy asosda bayon etilgan.
Kalit so‘zlar: Biriktiruvchi to‘qima, retikulyar to‘qima, yog‘ to‘qimasi, pigment to‘qima, fibroblastlar, kollagen tolalar, elastik tolalar, metabolizm.