BILVOSITA SOLIQLAR ORQALI BUDJET BARQARORLIGINI TA’MINLASHNING JAHON TAJRIBASI.
Keywords:
Xalqaro amaliyotda yana bir muhim instrumentlardan biri import qilinadigan mahsulotlarga qo‘llaniladigan Bojxona bojlari hisoblanadi. Globalizatsiya va savdo erkinlashuvi natijasida ko‘plab tarif stavkalari bosqichma-bosqich kamaytirilgan bo‘lsa-da, bojxona bojlari hali ham ko‘plab mamlakatlarda, ayniqsa rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda byudjet daromadlariga hissa qo‘shadi. Ushbu soliqlar davlat chegaralarida undirilgani sababli ularni nazorat qilish va ma’muriy jihatdan boshqarish nisbatan oson hisoblanadi.Abstract
Bilvosita soliqlar orqali byudjet barqarorligini ta’minlash ko‘plab mamlakatlarda keng qo‘llaniladigan yondashuv hisoblanadi. Buning asosiy sababi shundaki, ushbu soliqlar davlat uchun nisbatan barqaror va oldindan prognoz qilish mumkin bo‘lgan daromad manbaini yaratadi. Bevosita soliqlar ko‘proq aholining daromad darajasiga bog‘liq bo‘lib, iqtisodiy inqiroz yoki iqtisodiy faollik pasaygan davrlarda sezilarli darajada kamayishi mumkin. Bilvosita soliqlar esa tovar va xizmatlar iste’moliga qo‘llaniladi. Odatda iste’mol jarayoni iqtisodiy o‘sish sekinlashgan davrlarda ham to‘liq to‘xtab qolmaydi. Shu sababli bilvosita soliqlar davlat byudjetiga nisbatan barqaror tushum keltirib turadi. Aynan shu omil sababli ko‘plab hukumatlar moliyaviy barqarorlikni ta’minlash va davlat xarajatlarini uzluksiz moliyalashtirish uchun fiskal siyosatning muhim qismi sifatida bilvosita soliqlardan keng foydalanadi.
References
1. Mansurova, A. S. (2026). Bilvosita soliqlar orqali byudjet barqarorligini ta’minlashning jahon tajribasi. Toshkent: Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti.
2. European Commission. (2023). Value Added Tax (VAT) in the EU: Guidelines and Implementation. Brussels: European Union.
3. IMF. (2021). Revenue Mobilization through Indirect Taxes in Developing Economies. Washington, D.C.: International Monetary Fund.
4. Bird, R., & Zolt, E. (2019). Taxation and Development: The Weakest Link? Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
5. James, S., & Nobes, C. (2020). The Economics of Taxation. London: Routledge.
6. World Bank. (2022). Digitalization of Tax Administration: Best Practices. Washington, D.C.: World Bank Group.
7. Musgrave, R., & Musgrave, P. (2018). Public Finance in Theory and Practice. New York: McGraw-Hill Education.
8. Torgler, B. (2021). Tax Compliance and Fiscal Sustainability. Cham: Springer.
