YURAK QON TOMIR TIZIMI KASALLIKLARI XAVFINI BAHOLASH
Keywords:
Yurak qon tomir tizimi, yurak qon tomir kasalliklari, xavf omillari, arterial gipertoniya, ateroskleroz, xolesterin, yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti, insult, profilaktika, diagnostika, kardiologiya, yurak yetishmovchiligi, sog‘lom turmush tarzi.Abstract
Yurak qon tomir tizimi kasalliklari (YQTK) hozirgi davrda dunyo aholisining sog‘lig‘iga katta ta’sir ko‘rsatuvchi va o‘lim sabablarining asosiy qismini tashkil etuvchi kasalliklar guruhiga kiradi. Ushbu kasalliklarga yurak ishemik kasalligi, arterial gipertoniya, miokard infarkti, insult, yurak yetishmovchiligi, ateroskleroz va boshqa qon tomir kasalliklari kiradi. Yurak qon tomir kasalliklari ko‘pincha uzoq vaqt davomida sekin rivojlanadi va dastlabki bosqichlarda yaqqol klinik belgilar bermasligi mumkin. Shu sababli ushbu kasalliklarning rivojlanish xavfini oldindan aniqlash, baholash va profilaktik choralarni amalga oshirish tibbiyotning muhim vazifalaridan biridir. Yurak qon tomir tizimi kasalliklari xavfini baholash bu insonda kelajakda yurak va qon tomir kasalliklari paydo bo‘lish ehtimolini aniqlashga qaratilgan kompleks tibbiy jarayondir. Bunda bemorning yoshi, jinsi, arterial qon bosimi, qondagi lipidlar miqdori, glyukoza ko‘rsatkichi, tana vazni, chekish holati, jismoniy faolligi va irsiy moyilligi hisobga olinadi. Xavf omillarini aniqlash orqali kasalliklarning oldini olish, hayot tarzini to‘g‘rilash va zarur davolash choralarini o‘z vaqtida boshlash mumkin. Yurak qon tomir kasalliklarining eng muhim xavf omillaridan biri arterial gipertoniya hisoblanadi.
References
1. Harrison’s Principles of Internal Medicine. Cardiovascular Diseases bo‘limi. McGraw-Hill Education nashriyoti.
2. Braunwald’s Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. Kardiologiya bo‘yicha asosiy qo‘llanma. Elsevier nashriyoti.
3. World Health Organization (WHO). Cardiovascular diseases: prevention and control guidelines.
4. European Society of Cardiology (ESC). Clinical Practice Guidelines for Cardiovascular Disease Prevention.
5. Robbins & Cotran. Pathologic Basis of Disease. Cardiovascular system bo‘limi.
6. Guyton and Hall. Textbook of Medical Physiology. Yurak qon tomir tizimi fiziologiyasi bo‘limi.
7. Ichki kasalliklar propedevtikasi. Tibbiyot oliy ta’lim muassasalari uchun darslik.
8. Kardiologiya asoslari. Yurak qon tomir kasalliklari diagnostikasi va davolash bo‘yicha o‘quv qo‘llanma.
9. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Yurak qon tomir kasalliklarini oldini olish va davolash bo‘yicha klinik tavsiyalar.
10. Nelson Textbook of Medicine. Cardiovascular Disorders bo‘limi. Elsevier nashriyoti.
