O'PKANING INTERSTITSIAL KASALLIKLARI. FIBROZLANUVCHI ALVEOLIT
Keywords:
O’pkaning interstitsial kasalliklari, fibrozlanuvchi alveolit, o‘pka fibrozi, alveola, interstitsial to‘qima, yallig‘lanish, nafas yetishmovchiligi, gaz almashinuvi, pnevmofibroz, diagnostika, kompyuter tomografiyasi, pulmonologiya.Abstract
O‘pkaning interstitsial kasalliklari (O‘IK) — o‘pka to‘qimasining interstitsial qismi, ya’ni alveolalar orasidagi biriktiruvchi to‘qima, interalveolyar devorlar va o‘pka stromasining zararlanishi bilan kechadigan kasalliklar guruhidir. Ushbu kasalliklar o‘pka to‘qimasida yallig‘lanish, shish, fibroz jarayonlari va tuzilish o‘zgarishlari bilan namoyon bo‘ladi. Natijada o‘pkaning elastikligi kamayadi, gaz almashinuvi buziladi va organizmda kislorod yetishmovchiligi yuzaga keladi. Fibrozlanuvchi alveolit o‘pkaning interstitsial kasalliklari orasida muhim o‘rin egallaydi. Ushbu kasallik alveolalar devorlarida surunkali yallig‘lanish jarayoni va biriktiruvchi to‘qimaning ko‘payishi natijasida o‘pka to‘qimasining asta-sekin qattiqlashishi bilan tavsiflanadi. Fibroz jarayoni rivojlanishi natijasida o‘pkaning nafas olish yuzasi kamayadi va bemorda nafas qisishi, quruq yo‘tal, tez charchash kabi belgilar paydo bo‘ladi. O‘pkaning interstitsial kasalliklari turli sabablarga ko‘ra rivojlanishi mumkin. Ular orasida autoimmun kasalliklar, zararli ishlab chiqarish omillari, chang va kimyoviy moddalar ta’siri, ayrim dori vositalari, infeksiyalar hamda irsiy omillar muhim ahamiyatga ega.
References
1. Harrison’s Principles of Internal Medicine. Pulmonary Diseases va Interstitial Lung Diseases bo‘limlari. McGraw-Hill Education nashriyoti.
2. Murray & Nadel’s Textbook of Respiratory Medicine. O‘pka kasalliklari va interstitsial patologiyalar bo‘yicha asosiy qo‘llanma. Elsevier nashriyoti.
3. Fishman’s Pulmonary Diseases and Disorders. Interstitial Lung Disease va Pulmonary Fibrosis bo‘limlari.
4. European Respiratory Society (ERS). Guidelines for Diagnosis and Management of Interstitial Lung Diseases.
5. American Thoracic Society (ATS). Idiopathic Pulmonary Fibrosis va Fibrotic Interstitial Lung Disease bo‘yicha klinik tavsiyalar.
6. Robbins & Cotran. Pathologic Basis of Disease. O‘pka patologiyasi va fibroz jarayonlari bo‘limi.
7. Guyton and Hall. Textbook of Medical Physiology. Nafas olish tizimi fiziologiyasi bo‘limi.
8. Pulmonologiya asoslari. Tibbiyot oliy ta’lim muassasalari uchun darslik.
9. Ichki kasalliklar propedevtikasi. Nafas olish tizimi kasalliklari bo‘limi.
10. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Nafas tizimi kasalliklari diagnostikasi va davolash bo‘yicha klinik tavsiyalar.
