(untitled) (Ustozlar uchun, 2026)
Gipertoniya kasalligi (arterial gipertoniya) yurak qon tomir tizimining eng ko‘p uchraydigan surunkali kasalliklaridan biri bo‘lib, arterial qon bosimining doimiy ravishda me’yordan yuqori bo‘lishi bilan tavsiflanadi. Ushbu kasallik ko‘pincha uzoq vaqt davomida belgilarsiz kechishi mumkinligi sababli “yashirin xavf” sifatida baholanadi. Gipertoniya yurak, miya, buyrak va boshqa muhim organlarga salbiy ta’sir ko‘rsatib, miokard infarkti, insult, yurak yetishmovchiligi va buyrak faoliyati buzilishi kabi og‘ir asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin. Gipertoniya kasalligini oldini olishda birlamchi va ikkilamchi profilaktika muhim ahamiyatga ega. Birlamchi profilaktika kasallik hali rivojlanmagan davrda uning paydo bo‘lish xavfini kamaytirishga qaratiladi. Bunda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, to‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollikni oshirish, tana vaznini nazorat qilish, stressni kamaytirish va zararli odatlardan voz kechish asosiy o‘rin tutadi. Ikkilamchi profilaktika esa gipertoniya kasalligi aniqlangan bemorlarda kasallikning rivojlanishini sekinlashtirish, qon bosimini nazorat qilish va asoratlarning oldini olishga qaratilgan. Bunda shifokor nazorati, muntazam tibbiy tekshiruvlar, dori vositalarini to‘g‘ri qabul qilish, qon bosimini doimiy kuzatib borish va hayot tarzini o‘zgartirish muhim hisoblanadi. Gipertoniya profilaktikasi nafaqat kasallikni kamaytirishga, balki bemorlarning hayot sifatini yaxshilash va umr davomiyligini oshirishga xizmat qiladi. Arterial bosimni erta aniqlash va samarali nazorat qilish yurak qon tomir kasalliklari rivojlanishining oldini olishda muhim strategiyalardan biridir.