World Scientific Research Journal - International scientific electronic journal ISSN (p): 2181-3108 ISSN (e): 2181-3116 The journal is directed to the publication of scientific, methodical, methodical and artistic articles and theses related to the fields of science wsrjournal.com
Аннотация: Методика преподавания русского языка занимается изучением теоретических и практических аспектов процесса обучения русскому языку как родному, так и неродному. Эта наука постоянно развивается, отражая современные требования общества, образовательной среды и международного сотрудничества. Методика обучения языкам играет важную роль в формировании языковых, коммуникативных, культурных и социальных компетенций учащихся различных возрастных категорий. Она опирается на педагогические, психологические, лингвистические и культурологические основы.
Ключевые слова: методика преподавания, русский язык, обучение, языковая компетенция, коммуникативные навыки, образование, педагогика, лингвистика, учебные материалы, мотивация.
YANGI O‘ZBEKISTONDA KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIK FAOLIYATINING SHAKLLANISH VA KENGAYISH TENDENSIYALARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Mamlakatda mazkur sohalarning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati, davlat tomonidan ko‘rsatilayotgan rag‘batlantiruvchi chora-tadbirlar, huquqiy va moliyaviy muhitda yuz berayotgan islohotlar hamda ularning tadbirkorlik sub’yektlarining o‘sish sur’atlariga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani ilmiy jihatdan o‘rganilgan.
Kalit so’zlar: Kichik biznes, tadbirkorlik, iqtisodiyot, ishlab chiqarish, modernizatsiya, mahsulot, marketing.
PRAGMATIC ANALYSIS OF STYLISTIC DEVICES IN ENGLISH AND UZBEK LANGUAGE TEACHING SYSTEM
Abstract: integration of pragmatic analysis into the study and teaching of stylistic devices in both English and Uzbek language learning systems represents a modern approach, reflecting evolving priorities in communicative language teaching. Stylistic devices—instruments that enrich texts and verbal expressions by adding emphasis, suggestion, or a particular tone—are traditionally given considerable attention in literary analysis. However, their pragmatic dimension, particularly in the classroom context, remains underrepresented in language education methodologies. This article undertakes a deep exploration into how pragmatic principles shape the teaching, interpretation, and functional use of stylistic devices in English and Uzbek classrooms, and how such considerations can improve language proficiency and communicative competence.
Key words: pragmatic analysis, stylistic devices, English language teaching, Uzbek language teaching, linguodidactics, communicative competence, comparative linguistics, stylistics, language education, teaching methodology.
ARPA EKINIDA UCHRAYDIGAN KASALLIKLARNI O‘RGANISHNING AHAMIYATI
Annotatsiya: Ushbu maqolada arpa (Hordeum vulgare L.) ekinida uchraydigan kasalliklar asosan zamburug‘li kasalliklarning tarqalish darajasi, ularning turlari va rivojlanish xususiyatlari o‘rganildi. Kuzatuvlar natijasida arpa ekinida Fusarium, Alternaria, Cladosporium, Helminthosporium, Aspergillus, Penicillium avlodlariga mansub patogen zamburug‘lar aniqlanib, ularning tarqalish foizi va zarar yetkazish darajasi baholandi. Eng ko‘p uchraydigan kasalliklar qatoriga fuzarioz va kladosporioz kiritildi. Tadqiqot natijalari arpa ekinining hosildorligi va sifatini saqlashda fitosanitar monitoring hamda biologik himoya choralari muhimligini ko‘rsatdi.
Kalit so‘zlar: arpa, zamburug‘, kasallik, fuzarioz, alternarioz, kladosporioz, hosildorlik, fitopatologik monitoring.
РАЗРАБОТКА ТЕХНОЛОГИИ ЭКОНОМИИ ВОДЫ В СИСТЕМАХ ОЗЕЛЕНЕНИЯ В ГОРОДЕ НАМАНГАН
Аннотaция. В статье анализируются процессы экономии воды в условиях озеленения, являющиеся одной из актуальных проблем современности. Отмечено, что для эффективной работы систем озеленения требуется большой объем водных ресурсов, что создает серьезные проблемы в условиях дефицита воды, и проанализированы решения по экономии воды.
Ключевые слова: озеленение, площадь, полезный объем, водный баланс, вода, местное сырье, набухаемость, расход воды.
ФЕНОЛОГИЧЕСКИЕ НАБЛЮДЕНИЯ ЗА РОСТОМ И РАЗВИТИЕМ ABELMOSCHUS MANIHOT (L.) MEDIK. В ИНТРОДУЦИРОВАННЫХ УСЛОВИЯХ
Аннотация: В условиях Ташкентского ботанического сада впервые был интродуцирован вид Abelmoschus manihot, который является нативным видом восточной Азии. Данное растения характеризуется богатым содержанием флавоноидов и других биологически активных соединений, в народной медицине Китая и Японии имеют широкий профиль назначения за их потенциальную пользу для человеческого здоровья. Из-за более засушливого и жаркого климата в условиях интродукции Abelmoschus manihot проявил изменение феноритме, так как в наших условиях в июне отмечена фаза цветения, хотя по литературным данным в своих естественных условиях растение цветет начиная с августа. Интродукция нового лекарственного и пищевого растения Abelmoschus manihot, в условиях Ботанического сада в будущем станет источником организации маточных плантаций для получения посадочного и посевного материала, а также сможет удовлетворить потребность в новых источниках растительного сырья для народной и официальной медицины.
Ключевые слова. коробочка, лекарственное растение, однолетник, онтогенез, семена, цветок.
MUSIQA MADANIYATI TARIXIDA FORTEPIANONING YARATILISH TARIXI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Fortepiano — inson hissiyotini eng keng ifodalovchi cholg‘u asbobi bo‘lib, uning tarixi musiqa madaniyati tarixining ajralmas qismidir.U Kristofori ixtirosidan boshlab zamonaviy elektron pianinogacha uzoq rivojlanish yo‘lini bosib o‘tgan.Uning rivojlanish tarixi musiqiy madaniyat evolyutsiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. Bugungi kunda fortepiano klassik san’atdan tortib, zamonaviy musiqagacha keng qo‘llaniladi. Fortepiano musiqa madaniyatining rivojlanishida juda katta ahamiyatga ega. Bu borada olamshumul kashfiyotlar, tarixiy faktlarni misol qilib keltirishimiz mumkin. Shu davrgacha yaratilgan musiqa asarlari jilosi qancha asrlar o’tsada, butun dunyoni hayratga solib kelmoqda. Fortepiano hozirda ham klassik, jazz va pop musiqaning ajralmas qismi hisoblanadi.Pianino italiyalik Bartolomeo Kristofori (1655-1731) tomonidan Florensiyada ixtiro qilingan.
THE IMPORTANCE OF LITERARY NOVELS IN DEVELOPING STUDENTS’ READING SKILLS THROUGH NATIONAL CONTENT
Abstract. In the article you will get acquainted with the role of fiction in the upbringing of children, the analysis of works in the spirit of Pand-admonition.
Keywords: education, upbringing, fiction, upbringing, reading, conclusion.
MORPHOLOGICAL CHANGES IN THE APPENDIX IN EXPERIMENTAL NICOTINE-ALCOHOLIC INTOXICATION
During postnatal development, the intensity of glandular-lymphoid relationships in the walls of the cecum changes. Both in and near the cecal-ascending sphincter, lymphoid nodules are occasionally detected near the colonic glands during the neonatal period (approximately 15-20% of histological specimens). Diffuse lymphoid tissue near the glands during this period is determined by the presence of isolated lymphoid cells located near the basal portion of the glands. This article focuses on age-related morphological changes in the cecum in experimental nicotine-alcohol intoxication.
Keywords: morphology, cecum, body composition components, cachexia, obesity.
BODY COMPOSITION COMPONENTS IN PATIENTS WITH CHRONIC HEART FAILURE AND TYPE 2 DIABETES MELLITUS
There is growing evidence that body composition should be considered as a systemic marker of disease severity in chronic organ diseases such as chronic obstructive pulmonary disease, chronic kidney disease, and chronic heart failure (CHF). This article focuses on changes in body composition components in patients with chronic heart failure and type 2 diabetes mellitus.
Keywords: chronic heart failure, diabetes mellitus, body composition components, cachexia, obesity.
ИММУНОПАТОЛОГИЯ ПОСТКОВИДНЫХ БОЛЬНЫХ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 2 ТИПА, ОСЛОЖНЁННЫХ ХРОНИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНЬЮ ПОЧЕК
COVID-19 — это инфекционное заболевание, вызываемое новым коронавирусом SARS-CoV-2, возбудителем тяжёлого острого респираторного синдрома. У части пациентов после перенесённой инфекции развивается состояние, известное как длительный (пост-)COVID-19, характеризующееся широким спектром сохраняющихся или вновь возникающих нарушений здоровья. Сахарный диабет 2 типа (СД2) и хроническая болезнь почек (ХБП) являются важными коморбидными состояниями, утяжеляющими течение COVID-19. В частности, диабетическая нефропатия (ДН) часто сопровождает пациентов с СД2 и может усугубляться на фоне вирусной инфекции за счёт системного воспаления и цитокинового дисбаланса. Изучение иммунопатологических механизмов у пациентов с постковидным синдромом и диабетической нефропатией представляет собой актуальную задачу современной клинической иммунологии и нефрологии.
TRIGONOMETRIK TENGLAMALARNI ISHLASHDA E’TIBORGA OLINADIGAN XOSSALAR
Annotatsiya. Ushbu maqolada trigonometrik tenglamalarni yechishda e’tiborga olinadigan asosiy xossalar, ularning matematik tahlili hamda amaliy ahamiyati yoritilgan. Trigonometrik tenglamalar matematikaning muhim bo‘limi bo‘lib, ularning to‘g‘ri yechimi uchun sinus, kosinus, tangens va kotangens funksiyalarining asosiy xossalarini chuqur bilish talab etiladi. Maqolada trigonometrik funksiyalarning davriyligi, pariteti, monotonligi, teskari funksiyalari va ularni qo‘llashning samarali usullari tahlil qilingan. Shuningdek, o‘quvchilarda mantiqiy fikrlashni rivojlantirish, masalalarni mustaqil yechish va analitik yondashuvni shakllantirishga xizmat qiluvchi metodik tavsiyalar keltirilgan.
Kalit so‘zlar: Trigonometrik tenglamalar, sinus, kosinus, tangens, kotangens, davriylik, xossa, matematik tahlil, yechim, mantiqiy fikrlash, o‘qitish metodikasi.
O'ZBEKISTONNING "YASHIL IQTISODIYOT"GA O'TISH STRATEGIYASI: MAVJUD MUAMMO VA ISTIQBOLLI IMKONIYATLAR
Annotatsiya. Mazkur maqola O‘zbekistonning “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish strategiyasidagi mavjud muammolar va istiqbolli imkoniyatlar haqidagi qarashlarni keng qamrovda tatbiq etadi. O‘zbekiston ekologik barqarorlik va iqtisodiy raqobatbardoshlikni uyg‘unlashtirish maqsadida yashil iqtisodiyotga o‘tish uchun bir qator imkoniyatlarga ega: jumladan, qayta tiklanadigan energiya manbalari (quyosh, shamol va suv energetikasi) dagi yuqori salohiyat, suv resurslari samaradorligini oshirish imkoniyati hamda qishloq xo‘jaligi sektorini modernizatsiya qilish orqali yuqori qo‘shimcha qiymat yaratish yo‘nalishlari mavjud. Boshqa tomondan esa, maqolada yashil iqtisodiyotga o‘tishda mavjud asosiy to‘siqlar ham tahlil qilingan. Bular qatoriga moliyaviy resurslarning cheklanganligi, zamonaviy texnologiyalarning yetishmasligi, eskirgan infratuzilma, instituttsional salohiyatning pastligi va ekologik ongning sustligi kiradi [1]
Kalit so'zlar: yashil iqtisodiyot, yashil moliyalashtirish, barqaror rivojlanish, qayta tiklanadigan energiya, ekologik ong, yashil iste’mol, investitsion salohiyat.
VALYUTA KURSINI TARTIBGA SOLISH VA UNING IQTISODIY BARQARORLIKKA TA’SIRI
Annotatsiya: Ushbu maqolada O`zbekiston so`mining AQSh dollariga nisbatan qadri ko’tarilmadi deb berilgan izohlarga javoban fundamental, texnik va grafik tahlillar o’tkazildi va ma`lumotlar ochiqlandi. Maqolada valyuta kursiga ta’sir qiluvchi omillar o`rganilib, tanlab tahlil o`tkazildi.
Kalit so`zlar: valyuta, inflyatsiya, bozor mexanizmlari, foiz stavkalari
MAKROIQTISODIY O‘ZGARUVCHILARNI PROGNOZ QILISHDA VAQT QATORI MODELLARI (ARIMA MODELI)NING QO‘LLANILISHI
Annotatsiya: Ushbu maqolada iqtisodiy vaqt qatori ma’lumotlarini tahlil qilish va prognozlashda keng qo‘llaniladigan ARIMA (AutoRegressive Integrated Moving Average) modeli yoritiladi. Makroiqtisodiy o‘zgaruvchilar — yalpi ichki mahsulot (YaIM), inflyatsiya darajasi, ishsizlik ko‘rsatkichlari kabi muhim iqtisodiy ko‘rsatkichlarning kelajakdagi qiymatlarini aniqlash davlat siyosatini shakllantirishda, iqtisodiy rejalashtirish va moliyaviy strategiyalarni ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega. ARIMA modeli vaqt qatorlarining stasionarlik xususiyatlarini hisobga olgan holda, avvalgi ma’lumotlardan kelajakdagi qiymatlarni bashorat qilish imkonini beradi. Maqolada ARIMA modelining matematik asoslari, uning asosiy komponentlari (autoregressiv, integratsiyalangan va ko‘chma o‘rtacha qismlar) batafsil tahlil qilinadi. Shuningdek, vaqt qatori ma’lumotlarining stasionarligi va parametrlarini aniqlashda qo‘llaniladigan statistik usullar, jumladan, Dickey-Fuller testi, ACF va PACF grafiklari haqida ma’lumot beriladi. O‘zbekiston iqtisodiyotidan misol sifatida YaIM va inflyatsiya ko‘rsatkichlarini ARIMA modeli yordamida prognoz qilish jarayoni ko‘rsatiladi. Maqola modelning iqtisodiy tadqiqotlarda qo‘llanilishi, kuchli va zaif tomonlari, hamda uni yanada takomillashtirish imkoniyatlarini o‘rganishga qaratilgan.
Kalit so’zlari: ARIMA modeli, vaqt qatori, makroiqtisodiyot, iqtisodiy prognozlash, yalpi ichki mahsulot, inflyatsiya, ekonometrika, statistik tahlil.
ВОПРОСЫ ГИГИЕНЫ И ОХРАНЫ ТРУДА ПРИ ПРОИЗВОДСТВЕ И ПЕРЕРАБОТКЕ КОКОНОВ ТУТОВОГО ШЕЛКОПРЯДА
Аннотатция: Исследования направлены для повышения эффективности шёлка и внедрение новых технологий. А соблюдение мер охраны труда и гигиены улучшают безопасность и качество продукции. Качество шелка напрямую зависит от условий охраны труда и это подчеркивает важность соблюдения всех норм по охране труда.
TELEGRAMDAGI NFT TEXNOLOGIYASI: RAQAMLI EGALIK VA YANGI IQTISODIY IMKONIYATLAR
Annotatsiya: Ushbu maqola NFT (Non-Fungible Token) texnologiyasining Telegram platformasiga integratsiyalashuvi va uning raqamli iqtisodiyotdagi o‘rni haqida. Shuningdek NFT tushunchasi paydo bo’lishi, birinchi NFT kolleksiyasining rivojlanishi va eng mashhur NFT kolleksiyalar haqida batafsil ma’lumotlarni o’z ichiga oladi. Telegram TON (The Open Network) blokcheyn tizimi orqali foydalanuvchilarga NFT sovg‘alari, kolleksiyalar va raqamli egalik imkoniyatlarini yaratdi. Tadqiqotda integratsiyaning texnik, ijtimoiy va iqtisodiy afzalliklari tahlil qilinadi. Adabiyotlar tahlili ko‘rsatadiki, Telegram NFT bozori foydalanuvchilar ishtirokini kuchaytiradi, ijodkorlikni rag‘batlantiradi va yangi monetizatsiya modellarini yaratadi. Shu bilan birga, raqamli huquqiy asoslar va xavfsizlik masalalari hali rivojlanish jarayonida. Maqola Telegram va NFT o‘zaro integratsiyasining istiqbolli yo‘nalishlarini baholab, raqamli iqtisodiyot uchun yangi imkoniyatlarni yoritadi.
Kalit so’zlar: NFT, Telegram, TON, raqamli egalik, Plush pepe, blokcheyn, Web3, raqamli iqtisodiyot, raqamli aktivlar.
CONTEXTUAL PROBLEMS OF DIFFERENTIATING OF ENGLISH LANGUAGE SYNONYMS IN THE TERM-SYSTEM ASPECT
Abstract: The richness of the English language often leads to challenges in distinguishing synonyms, especially within specialized terminology. This article explores the contextual difficulties involved in differentiating words that appear to be interchangeable in technical fields. True synonymy is uncommon, as subtle semantic distinctions, shaped by specific connotations of fields, register, and collocational limitations, significantly influence meaning within controlled vocabularies. The dependence on shared implicit knowledge among experts further complicates the accurate differentiation of synonyms. The article examines the issues arising from ambiguous definitions, the absence of standardization, and the dynamic nature of terminology in term systems. Through illustrations from engineering, science, and social sciences, the article delves into the intricacies of selecting between synonyms, stressing the potential for misunderstandings and mistakes. It concludes by highlighting the necessity for a nuanced grasp of linguistic and contextual elements to ensure effective communication in specialized areas. Additionally, it investigates how linguistic, situational, domain-specific, and cultural contexts undermine the clear boundaries of synonymous terms, affecting consistency, clarity, and knowledge transfer. The article wraps up by emphasizing the vital importance of context-sensitive methodologies to alleviate these differentiation challenges.
Keywords: terminology, synonymy, context, terminological system, differentiation, English language, semantic variation, term management, standardization.
A MODERN VIEW ON THE RELEVANCE OF THE PROBLEM OF NON-SPECIFIC ULCERATING COLITIS
Ulcerative colitis (UC) is one of the most serious and unresolved problems in gastroenterology. UC is a common chronic disease of the colon, characterized by ulcerative and structural changes in the colon mucosa. Globally, it has an incidence of 50–230 cases per 110,000 people [1]. The disease can worsen at absolutely any age, but men and women aged 18-45 are especially susceptible. Colitis is twice as rare in smokers as in non-smokers. Many factors influence the development of this disease, the most common of which are: Infectious, immunological, genetic, and, of course, environmental factors. The disease is characterized by a long, persistent course, a tendency toward seasonal exacerbations and severe complications, a high rate of disability, and primarily affects young and middle-aged individuals of working age. In recent years, increasing importance has been attached to the state of the immune system in the pathogenesis of UC, which largely determines the outcome of the disease [1,2]. UC was first described in medical literature many centuries ago. The first description of the morphological picture of UC belongs to the Viennese pathologist Karl Rokitansky, which he presented in 1842 in a report “On catarrhal inflammation of the intestine.” Having performed several thousand autopsies on patients who died from infectious colitis, he described "ulcer-like colitis." Circular No. 4 in 1865 already contained a detailed description of the histological picture of UC, based on the study of over 200 autopsies. The disease has been described in follicles and glandular structures of the intestinal epithelium.
Annotatsiya. MDEA ning ishchi eritmasining barcha parametrlari MEA bilan solishtirilgan holda pilot qurilmasida taqqoslab o‘rganish o‘tkazilganda, MDEA eritmasi MEA ga nisbatan vodorod sulfidni absorbsiyalash bo‘yicha selektivlikni 1,25 martaga o‘sishi, hizmat ko‘rsatish muddati 1,95 marta ko‘pligi va ishchi eritmani 1,8-2,0 marta yo‘qotish kamayganligi aniqlandi.
Kalit so‘zlari:alkolamin, aminospirt, metiletanolamin, ximsorbent, selektiv, korroziya, absorbent, regeneratsiya, destruksion, qurum, uglevodorod, sulfidlar, kolonna, reaktor, etanolamin, smola, amin, kislotali gaz, trietanolamin.
ISTE‘MOLDAGI O‘SIMLIK YOG‘LARINING SIFAT TARKIBINI ANIQLASH
Annotatsiya. О‘simlik yog‘larini qabul qilishda fizik-kimyoviy nazoratlarni olib borishni va ularni sifat kо‘rsatkichlarini tahlil qilish, bunda о‘simlik yog‘i (paxta yog‘i) tarkibida oz miqdorda bо‘lsada, yog‘ning xossalariga ta’sir etadigan fosfatidlar, sterinlar, tokoferollar moyning fizologik qiymatini oshirsada, erkin yog‘ kislotalari, gossipol va uning birikmalari moy sifatini pasaytiradi va buni aniqlash usullari izlab topish uning sifatini oshirish ya’ni erkin yog‘ kislotalar sonini kamaytirish bugunning dolzarb muammolaridan biri xisoblanadi. Paxta yog‘ining tarkibida gossipol moddasi bor. Yog‘ zavodlari gossipolni tozalashda, lekin u ma’lum miqdorda yog‘ tarkibida doimo qolaveradi. Zarari shundaki jigar о‘sha zaharli moddani о‘zida ushlab qoladi va jigar zaharlanish kasalligining turli xil formalari kelib chiqaveradi. Shunga kо‘ra mazkur ish davomida paxta yog‘i tarkibidagi namlik va uchuvchan moddalar miqdori, yog‘ bо‘lmagan moddalar miqdori, xuddi shuningdek yog‘larning kislota soni ham aniqlandi.
Kalit sо‘zlar: Kislota soni, iod soni, efir soni, filtrlash, erituvchi, ekstraksiya, vakuum, akrolein reaksiyasi, olein kislota,sulfat kislota, kaliy nitrat, etil spirti, fenolftalein, kaliy gidroksid, titrlash.
ЗИЁРАТГОҲЛАРДАГИ МАДАНИЙ-МАЪРИФИЙ ҲАЁТНИНГ ЭТНОГРАФИК ВА СОЦИОЛОГИК ТАДҚИҚИ
Муқаддас зиёратгоҳлар тарихини ўрганиш, унинг ўзига хос хусусиятларини аниқлаш ўлка аҳолисининг анъанавий диний тасаввурлари ва эътиқод қарашларини илмий таҳлил этишгина эмас, илмий тадқиқотлар натижаси сифатида моддий-маданият намуналарининг маънавий-маърифий аҳамиятини ёшлар таълим- тарбиясида қўллаш имкониятини ҳам беради. Шу маънода айтишмумкинки, Ўзбекистоннинг жанубий ҳудуди ҳисобланган Сурхондарё вилояти ўзининг улуғ алломалари, забардаст олимлари ҳамда меҳнаткаш халқи билан жаҳонга танилган. Шуни эътироф этиш ўринлики, бу каби табаррук зотларнинг меросини ва тарихини ўрганиш, пировард натижада дафн этилган гўшаларини обод қилиш, дин-диёнатли инсонларнинг ҳаёт тажрибасини оммалаштириш ва диний соҳада амалга оширган ишлари ёшла- рни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш мақсадларига хизмат қилади1.
Tayanch so`zlar: ziyorat, ziyoratgohlar, urf-odatlar, an’analar, marosimlar toponimika manzilgohlar, diniy dunyoviy qarash, ayollar ziyorati,chiroq yoqmoq, qurbonlik, kokil olish, ziyorat harakteri, tavof qilmoq, chiroq yoqish.
TIJORAT BANKLARIDA DEBITORLIK QARZLARINI HISOBGA OLISH VA AUDITINI TASHKIL QILISHNING NAZARIY ASOSLARI
Annotatsiya: Ushbu tezisda tijorat banklarida debitorlik qarzdorlik hisobi va auditini takomillashtirish jarayoniga chuqurroq yondashiladi. Dastlab, debitorlik qarzdorlikning bank aktivlari tarkibidagi oʻrni va uning tijorat banklarining umumiy moliyaviy koʻrsatkichlariga taʻsiri yoritiladi. Shu jumladan, ushbu qarzdorliklar bankning nafaqat ichki, balki tashqi moliyaviy muvozanatini taʻminlashda ham muhim ahamiyatga ega ekani taʻkidlanadi. Maqolada tijorat banklarida debitorlik qarzdorlikni hisobga olishda uchraydigan asosiy muammolar, jumladan, qarzdorlikning aniq va toʻliq hisobga olinmasligi, toʻlov qobiliyati past boʻlgan qarzdorlar bilan ishlashdagi qiyinchiliklar va kredit risklarini samarali boshqarishda kamchiliklar tahlil qilinadi. Shuningdek, bu muammolarni hal qilish uchun zamonaviy texnologiyalarni joriy etish va hisob jarayonlarini avtomatlashtirish zarurati asoslab beriladi.
Kalit so’zlar: tijorat banklari, debitorlik qarzdorlik, buxgalteriya hisobi, audit, moliyaviy barqarorlik, likvidlik, kredit risklari, avtomatlashtirilgan tizimlar, xalqaro audit standartlari, moliyaviy nazorat.
THE HISTORY AND THEORETICAL FOUNDATIONS OF THE LEXICAL SYSTEM IN AUSTRALIAN ENGLISH
Australian English (AusE) represents a unique variety of the English language, shaped by historical, cultural, and social influences. This article explores the history and theoretical foundations of its lexical system, drawing on linguistic theories such as lexical borrowing, semantic shift, and sociolinguistic variation. Through a systematic review of historical texts and linguistic studies, we identify key phases in the development of AusE vocabulary, from colonial origins to contemporary innovations. The findings highlight the role of Indigenous languages, British dialects, and global influences in forming a distinct lexicon. Discussions address implications for language policy and identity in multicultural Australia. This review underscores the dynamic nature of lexical evolution in postcolonial Englishes.
Keywords: Australian English, lexical system, historical linguistics, theoretical foundations, language contact
THE ROLE OF METABOLIC DISORDERS IN THE PATHOGENESIS AND PROGRESSION OF CHRONIC TUBULOINTERSTITIAL NEPHRITIS IN CHILDREN (LITERATURE REVIEW)
Chronic tubulointerstitial nephritis (CTIN) represents a major contributor to chronic kidney disease (CKD) in the pediatric population, where metabolic disorders increasingly emerge as pivotal pathogenic drivers. This review synthesizes current evidence linking dysmetabolic states—such as hyperuricemia, dyslipidemia, obesity, and insulin resistance—to tubulointerstitial injury and fibrosis in children. Persistent metabolic imbalance triggers oxidative stress, inflammasome activation, and immune dysregulation, initiating a self-perpetuating cycle of inflammation, hypoxia, and extracellular matrix expansion. Crystalline nephropathies caused by urate and oxalate deposition act as potent inducers of the NLRP3 inflammasome, while metabolic syndrome components amplify renal oxidative stress and endothelial dysfunction. Early-life exposure to metabolic stressors further predisposes to structural and functional renal impairment. Despite growing recognition of these mechanisms, pediatric-specific data remain limited, emphasizing the need for early detection of metabolic risk and biomarker-guided preventive interventions. Targeted management of dysmetabolism—including dietary regulation, antioxidant therapy, and metabolic correction—offers promising strategies to halt CTIN progression and preserve renal function in children.
Keywords: Chronic tubulointerstitial nephritis; children; metabolic disorders; hyperuricemia; oxidative stress; inflammation; NLRP3 inflammasome; fibrosis.
“YANGI O‘ZBEKISTON SHAROITIDA YOSH AVLODNING IJTIMOIY-SIYOSIY VA IQTISODIY JARAYONLARDA TUTGAN O‘RNI VA AHAMIYATI”
Annotatsiya: Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida yosh avlodning ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy jarayonlardagi o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Maqolada yoshlarning mamlakat rivojidagi asosiy ijtimoiy-siyosiy faol subyekt sifatidagi roli, ularning davlat boshqaruvidagi ishtirokchanligi va iqtisodiy soxadagi salmog‘i o‘rganilgan. Shuningdek, yoshlar siyosati soxasida amalga oshirilayotgan islohotlar, jumladan “Yoshlar parlamenti”, “Yoshlar ishlari agentligi” va “Yoshlar daftari” kabi institutlarning yosh avlodning jamiyatdagi maqomini mustahkamlashdagi o‘rni ko‘rsatilgan. Maqola yoshlar manfaatlarini ta’minlash, ularning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish hamda iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish borasidagi milliy davlat siyosati mehanizmlarini o‘rganishga qaratilgan.
Kalit so‘zlar: Davlat, jamiyat, Prezident, yoshlar, islohotlar, Yangi O‘zbekiston, strategiya, ta’lim, qonun ustuvorligi, inson kapitali, iqtisodiyot, axborot texnologiyalar, tashabbus, yosh avlod, ijtimoiy jarayonlar, siyosiy faollik, iqtisodiy rivojlanish, davlat siyosati, Yoshlar parlamenti, Yoshlar ishlari agentligi, Yoshlar daftari
ESCHERICHIA COLI: BAKTERIYASINING KIMYOVIY TA’SIR MEXANIZMI VA KASALLIK BELGILARI
Annotatsiya: Ushbu maqolada Escherichia coli bakteriyasining morfologik, fiziologik va genetik xususiyatlari, uning patogen shtammlari va klinik ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, E. coli’ning ilmiy tadqiqotlarda model organizm sifatidagi o‘rni, biotexnologik jarayonlardagi qo‘llanilishi va ekologik ahamiyati haqida ma’lumot beriladi.
Kalit so‘zlar: Escherichia coli, ichak mikroflorasi, patogen shtammlar, biotexnologiya, indikator organizm.
EXPRESSION OF SUBJECTIVE ATTITUDE IN A SCIENTIFIC TEXT (IN ENGLISH AND UZBEK LANGUAGES)
Abstract: This article examines how subjective attitude is expressed in Uzbek and English Linguistics. The speaker's attitude toward reality is indicated by their use of words such as "caress," "respect," "belittling," "modest," "cursing," and "teasing," as well as instances of "exaggerating," "amplifying," and "emphasizing." The entire statement or a portion of it expresses the meanings indicated feelings in the context. As we discussed below, subjective attitude is an expression of the speaker's attitude toward reality and his words, whether it be positive or negative. It is quite frequent in the Uzbek and English languages as well as other languages to express the subjective meanings of decreasing, belittling, caressing, glorifying, and strengthening with the aid of numerous affixes - morphemes.
Key words: neutral attitude, evaluation attitude, subjective attitude, subjective assessment, modal relations, positive assessment, negative assessment.
MUHANDISLIK KOMUNIKATSIYALARINI YER OSTI TONELI ORQALI O‘TKAZIB SHAHAR KO‘CHALARIDA TIRBANDLIKNI YO‘QOTISH
Annotatsiya: Muhandislik kommunikatsiyalarini yer osti toneli orqali o‘tkazish - zamonaviy shaharsozlikning muhim va innovatsion yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Aholi sonining o‘sishi, urbanizatsiyaning tezlashuvi, transport harakatining zichligi, ko‘plab yangi infratuzilmalar paydo bo‘layotgani yirik shaharlarda harakat tirbandliklarini keltirib chiqarmoqda. Bunday muammolarni oldini olish va shahar infratuzilmasini zamon talabiga mos rivojlantirish uchun yangi va ilg‘or texnologik yechimlar zarur. Shulardan biri - muhandislik kommunikatsiyalarini (suv, gaz, elektr tarmoqlari, issiqlik, kanalizatsiya va boshqalar) yer ostida o‘tkazuvchi zamonaviy tunellarni qurish hisoblanadi. Ushbu tezisda Muhandislik komunikatsiyalarini yer osti toneli orqali o‘tkazib shahar ko‘chalarida tirbandlikni yo‘qotish haqida ma'lumotlar berilgan.
Kalit so‘zlar: muhandislik kommunikatsiyalari, yer osti toneli, shahar infratuzilmasi, tirbandlikni kamaytirish, transport oqimi, yo‘l inshootlari, zamonaviy loyihalash, energiya ta’minoti, suv ta’minoti, ekologiya xavfsizlik.
RAYONLASHTIRISH, SHAHARSOZLIK VA QISHLOQ TURAR-JOYLARINI REJALASHTIRISH
Annotatsiya: Rayonlashtirish, shaharsozlik va qishloq turar-joylarini rejalashtirish jamiyat taraqqiyotining muhim bo‘g‘inlaridan biridir. Bu sohalar mamlakat aholisining yashash darajasi, hududlarning barqaror rivojlanishi, iqtisodiy va ekologik muvozanatni ta’minlashda katta ahamiyatga ega. Rayonlashtirish, asosan, hududni ijtimoiy-iqtisodiy, tabiiy va geografik xususiyatlari asosida ma’lum bir qismlarga bo‘lib, har bir hududga xos xususiyatlarni hisobga olgan holda mutanosib rivojlanishni ta’minlashga xizmat qiladi. Rayonlashtirish jarayonida aholining zichligi, ishlab chiqarish korxonalari, transport tarmog‘i, yer resurslari, suv ta’minoti, kommunikatsiyalar, ta’lim va sog‘liqni saqlash infratuzilmalari alohida e’tiborga olinadi. Ushbu tezisda Rayonlashtirish, shaharsozlik va qishloq turar-joylarini rejalashtirish haqida ma'lumotlar berilgan.
Kalit so‘zlar: rayonlashtirish, shaharsozlik, qishloq joylarni rejalashtirish, turar-joy arxitekturasi, hududiy rivojlanish, infratuzilma qurilishi, aholi punktlari, yer resurslari, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish.