(untitled) (ILMIY TADQIQOTLAR VA YANGI OLAM, 2026)
Dolzarbligi:Insult bu bosh miyada qon aylanishning toʻsatdan buzilib, miya to‘qimasining zararlanishi va funksiyasining izdan chiqishi; miyaga qon quyilishi. Butun dunyo bo’ylab barcha o’lim holatlarining 5,2% ni tashkil qiladi. So’nggi ikki o’n yillikda (1990–2019) insultlarning mutlaq soni 70% ga, keng tarqalgan insultlar 85% ga, insultdan o’lim 43% ga va nogironlik bo’yicha tuzatilgan umr ko’rish davomiyligi 32% ga oshdi. Yoshga qarab standartlashtirilgan kasallanish darajasining pasayishi qayd etilgan bo’lsa-da, 70 yoshdan kichik odamlar orasida ham tarqalish, ham kasallanish darajasi mos ravishda 22% va 15% ga oshdi. Yosh insult umumiy insult bemorlarining 10-15% ni tashkil qiladi. Qora tanli va afro-amerikalik kohortalarda turli kichik turlarda insult xavfi 2-5 baravar yuqori, bu farqlar 35-44 yosh guruhida eng yuqori ko’rinadi. Umuman olganda, yosh insult darajasi Shimoliy Amerika, Avstraliya va Osiyoda doimiy bo’lib, har 100 000 kishi-yilga 20 ta holatni tashkil qiladi.