TRANSCHEGARAVIY SUV RESURSLARIDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH: MARKAZIY OSIYODA RAQAMLI BOSHQARUV IMKONIYATLARI VA MUAMMOLARI
Keywords:
transchegaraviy suv resurslari, sun’iy intellekt, raqamli boshqaruv, Markaziy Osiyo, Amudaryo, Sirdaryo, suv taqsimoti, iqlim o‘zgarishi, gidroenergetika, qishloq xo‘jaligi, ekologik xavfsizlik, suv siyosati, davlat boshqaruvi, xalqaro hamkorlik, трансграничные водные ресурсы, искусственный интеллект, цифровое управление, Центральная Азия, Амударья, Сырдарья, распределение воды, изменение климата, гидроэнергетика, сельское хозяйство, экологическая безопасность, водная политика, государственное управление, международное сотрудничество, transboundary water resources, artificial intelligence, digital governance, Central Asia, Amu Darya, Syr Darya, water distribution, climate change, hydropower, agriculture, environmental security, water policy, public administration, international cooperationAbstract
Markaziy Osiyoda transchegaraviy suv resurslari, xususan Amudaryo va Sirdaryo daryolari mintaqaning iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik barqarorligi uchun muhim ahamiyatga ega. Biroq, suv taqsimotidagi kelishmovchiliklar, iqlim o‘zgarishi va an’anaviy boshqaruv usullarining samarasizligi mintaqada jiddiy muammolar keltirib chiqarmoqda. Ushbu maqola sun’iy intellekt (SI) va raqamli texnologiyalarni transchegaraviy suv resurslarini boshqarishda qo‘llash imkoniyatlarini tahlil qiladi. Maqolada SI yordamida suv oqimini monitoring qilish, taqsimotni optimallashtirish, suv sifatini nazorat qilish va davlatlararo hamkorlikni mustahkamlash kabi afzalliklar muhokama qilinadi. Shu bilan birga, infratuzilmaviy, moliyaviy, siyosiy va axloqiy to‘siqlar kabi joriy etishdagi cheklovlar ko‘rib chiqiladi. Maqola Markaziy Osiyodagi suv muammolarini yechishda SI asosidagi raqamli boshqaruvning salohiyatini baholashga qaratilgan bo‘lib, ushbu texnologiyalarni samarali qo‘llash bo‘yicha takliflar beradi.
Трансграничные водные ресурсы Центральной Азии, в частности реки Амударья и Сырдарья, имеют ключевое значение для экономической, социальной и экологической стабильности региона. Однако конфликты по распределению воды, изменение климата и неэффективность традиционных методов управления создают серьезные проблемы. Данная статья анализирует возможности применения искусственного интеллекта (ИИ) и цифровых технологий в управлении трансграничными водными ресурсами. В статье рассматриваются преимущества ИИ в мониторинге водных потоков, оптимизации распределения, контроле качества воды и укреплении межгосударственного сотрудничества. Также обсуждаются инфраструктурные, финансовые, политические и этические препятствия для внедрения этих технологий. Статья направлена на оценку потенциала цифрового управления на основе ИИ в решении водных проблем Центральной Азии и предлагает пути его эффективного внедрения.
Central Asia’s transboundary water resources, particularly the Amu Darya and Syr Darya rivers, are of critical importance for the region’s economic, social, and ecological stability. However, water allocation disputes, climate change, and the inefficiency of traditional management methods pose significant challenges. This article analyzes the potential of applying artificial intelligence (AI) and digital technologies in managing transboundary water resources. It discusses the advantages of AI in monitoring water flows, optimizing allocation, ensuring water quality, and strengthening interstate cooperation. Additionally, it examines infrastructural, financial, political, and ethical barriers to implementation. The article aims to evaluate the potential of AI-based digital management in addressing water-related issues in Central Asia and proposes strategies for its effective adoption.