RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA MOBIL QURILMALARDAN FOYDALANISHNING BOLALAR PSIXOLOGIYASIGA TA’SIRI
Keywords:
Kalit so‘zlar: raqamli texnologiyalar, bolalar psixologiyasi, nomofobiya, ekran vaqti, kognitiv rivojlanish, ijtimoiy izolyatsiya., Ключевые слова: цифровые технологии, психология детей, номофобия, экранное время, когнитивное развитие, социальная изоляция.Abstract
ANNOTATSIYA. Ushbu maqola XXI asrning dolzarb muammolaridan biri bo‘lgan raqamli texnologiyalar, xususan, smartfon va mobil qurilmalardan nazoratsiz foydalanishning bolalar va o‘smirlar psixologiyasiga ko‘rsatadigan ko‘p qirrali ta’sirini ilmiy tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi mavjud nazariy va empirik manbalarni umumlashtirish asosida raqamli texnologiyalarning bolalarning kognitiv, emotsional hamda ijtimoiy rivojlanishiga ijobiy va salbiy ta’sirlarini aniqlashdan iborat. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, raqamli vositalar ta’lim jarayonini samarali tashkil etish, axborotni tezkor qayta ishlash va muammo yechish ko‘nikmalarini rivojlantirish imkonini bersa-da, ulardan haddan tashqari va nazoratsiz foydalanish nomofobiya (smartfonsiz qolishdan qo‘rqish), diqqatning pasayishi, ijtimoiy ko‘nikmalarning susayishi hamda depressiv holatlarning kuchayishiga olib kelishi mumkin.
АННОТАЦИЯ. Данная статья посвящена научному анализу многогранного воздействия цифровых технологий, в частности неконтролируемого использования смартфонов и мобильных устройств, на психологию детей и подростков, являющегося одной из актуальных проблем XXI века. Цель исследования заключается в выявлении положительных и отрицательных эффектов цифровых технологий на когнитивное, эмоциональное и социальное развитие детей на основе обобщения существующих теоретических и эмпирических источников. Результаты анализа показывают, что цифровые средства, с одной стороны, создают возможности для эффективной организации образовательного процесса, быстрого переработки информации и развития навыков решения проблем, с другой стороны, их чрезмерное и неконтролируемое использование может приводить к формированию номофобии (страха остаться без смартфона), снижению концентрации внимания, ослаблению социальных навыков и усилению депрессивных состояний.