WOMEN’S POSITION AND AGENCY IN VICTORIAN SOCIETY: A COMPARATIVE STUDY OF “PRIDE AND PREJUDICE” BY JANE AUSTEN AND “MIDDLEMARCH” BY GEORGE ELIOT
Abstract
This comparative study examines women’s positions and agency in Jane Austen’s Pride and Prejudice (1813) and George Eliot’s Middlemarch (1871–72), analyzing how each novel reflects the social and cultural constraints of its era. Austen’s work, set in the early nineteenth‑century Regency period, portrays marriage as a necessary instrument for women’s economic survival and social stability, while showcasing proto‑feminist resistance through characters like Elizabeth Bennet who assert intellectual autonomy within a patriarchal society. Middlemarch, set in the mid-Victorian period, expands this critique by depicting the intellectual frustrations and limited opportunities confronting women like Dorothea Brooke, whose ambitions are constrained by societal norms and the ideology of separate spheres. Drawing on feminist criticism, this paper highlights both the continuity and evolution of gender discourse from Austen’s satirical critique of marriage to Eliot’s complex exploration of women’s roles.
Данное сравнительное исследование рассматривает положение женщин и степень их агентности в романах Джейн Остин «Гордость и предубеждение» (1813) и Джордж Элиот «Мидлмарч» (1871–72), анализируя, каким образом каждое произведение отражает социальные и культурные ограничения своей эпохи. Роман Остин, созданный в период английского Регентства начала XIX века, изображает брак как необходимый инструмент экономического выживания и социальной стабильности женщин, одновременно демонстрируя протофеминистское сопротивление через таких персонажей, как Элизабет Беннет, утверждающих интеллектуальную самостоятельность в рамках патриархального общества. «Мидлмарч», действие которого разворачивается в эпоху середины Викторианского периода, расширяет данную критику, показывая интеллектуальную неудовлетворённость и ограниченные возможности женщин, подобных Доротее Брук, чьи стремления сдерживаются общественными нормами и идеологией «раздельных сфер». Опираясь на феминистскую критику, статья подчёркивает как преемственность, так и эволюцию гендерного дискурса — от сатирической критики брака у Остин до сложного осмысления женских ролей у Элиот.
Ushbu qiyosiy tadqiqot Jane Austenning Pride and Prejudice (1813) va George Eliotning Middlemarch (1871–72) asarlarida ayollarning jamiyatdagi o‘rni va faoliyat (agentlik) darajasini tahlil qiladi hamda har bir roman o‘z davrining ijtimoiy va madaniy cheklovlarini qanday aks ettirishini ko‘rsatadi. XIX asr boshlaridagi Regentlik davrida yaratilgan Austen asarida nikoh ayollar uchun iqtisodiy yashab qolish va ijtimoiy barqarorlikning zarur vositasi sifatida tasvirlanadi, shu bilan birga Elizabeth Bennet kabi qahramonlar orqali patriarxal jamiyatda intellektual mustaqillikni himoya qiluvchi protofeministik qarshilik namoyon etiladi. O‘rta Viktoriya davrida kechadigan Middlemarch romani esa bu tanqidni yanada kengaytirib, Dorothea Brooke kabi ayollarning intellektual intilishlari jamiyat me’yorlari va “alohida sohalar” mafkurasi tufayli qanday cheklanib qolishini tasvirlaydi. Feministik tanqidga tayangan holda, ushbu maqola Austenning nikohga oid satirik tanqididan Eliotning ayollar roliga doir murakkab tahliligigacha bo‘lgan gender diskursidagi uzviylik va taraqqiyotni yoritib beradi.