XARTLI FORMULASI

Authors

  • Durdonaxon Saydullayeva Dilshodbek qizi Author
  • Israil Tojimamatov Nurmamatovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Xartli formulasi, axborot nazariyasi, axborot hajmi, diskret tizimlar, logarifmik model, axborotni o‘lchash, matematik modellashtirish., Ключевые слова: формула Хартли, теория информации, объем информации, дискретные системы, логарифмическая модель, измерение информации, математическое моделирование., Keywords: Hartley's formula, information theory, information volume, discrete systems, logarithmic model, information measurement, mathematical modeling.

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada axborot nazariyasining fundamental tushunchalaridan biri bo‘lgan Xartli formulasining nazariy mohiyati, uning shakllanish tarixi va zamonaviy ilmiy-amaliy sohalardagi ahamiyati tizimli ravishda tahlil qilinadi. Axborot hajmini miqdoriy baholashga xizmat qiluvchi ushbu formula ehtimollik tushunchasiga bog‘lanmagan holda axborotni o‘lchash imkonini berishi bilan alohida ilmiy qimmatga ega. Maqolada Xartli formulasining matematik modeli, uni qo‘llash shartlari hamda axborot tizimlari, raqamli texnologiyalar va ta’lim jarayonlaridagi tatbiqi konseptual yondashuv asosida ochib beriladi. Tadqiqot natijalari axborot oqimlarini tahlil qilishda soddalashtirilgan, ammo ilmiy asoslangan baholash mexanizmlarini ishlab chiqishda muhim nazariy poydevor bo‘lib xizmat qiladi.

В данной научной статье систематически анализируется теоретическая сущность формулы Хартли, одного из фундаментальных понятий теории информации, история ее формирования и значение в современных научных и практических областях. Эта формула, служащая для количественной оценки объема информации, имеет особую научную ценность, поскольку позволяет измерять информацию, не привязываясь к понятию вероятности. В статье раскрывается математическая модель формулы Хартли, условия ее применения и ее использование в информационных системах, цифровых технологиях и образовательных процессах на основе концептуального подхода. Результаты исследования служат важной теоретической основой для разработки упрощенных, но научно обоснованных механизмов оценки анализа информационных потоков.

This scientific article systematically analyzes the theoretical essence of Hartley's formula, one of the fundamental concepts of information theory, its history of formation and its significance in modern scientific and practical fields. This formula, which serves to quantitatively assess the volume of information, has a special scientific value in that it allows measuring information without being tied to the concept of probability. The article reveals the mathematical model of Hartley's formula, the conditions for its application, and its application in information systems, digital technologies, and educational processes based on a conceptual approach. The results of the research serve as an important theoretical foundation for developing simplified but scientifically sound assessment mechanisms for analyzing information flows.

Published

2025-12-26