TOʻRTKOʻL TUMANIDA AHOLINING TABIIY HARAKATI VA DEMOGRAFIK OʻZGARISHLAR DINAMIKASI
Keywords:
Kalit soʻzlar. Aholi, tugʻulish, oʻlim, tabiiy koʻpayish, nikoh, ajrim, dinamika, zichlik, tuman, qishloq, emigratsiya, immigratsiya, urbanizatsiya., Ключевые слова: Население, рождаемость, смертность, естественный прирост, брак, развод, динамика, плотность (населения), район, деревня, иммиграция, урбанизация., Keyword: Population, birth rate, mortality, natural incease, marriage, divorce, dynamics, density (population density), districk, village, emigration, immigration, urbanization.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada Qoraqalpogʻiston Respublikasi Toʻrtkoʻl tumani aholisiga umumiy tavsif berilgan va tadqiq qilingan. Asosiy eʼtibor doimiy aholi sonining yillar davomida oʻzgarib borishi tugʻulish, oʻlim, tabiiy oʻsish, koʻchib keluvchilar va ketuvchilar shuningdek nikoh va ajrim kabi koʻrsatkichlarni tahlil qilishga qaratilgan. Aholi takror barpo boʻlishi bilan ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish oʻrtasidagi bogʻliqlik, asosiy demografik jarayonlarning rivojlanishini baholash, jamiyat tarkibida migratsiya, tugʻulish, oʻlim koeffitsiyentlari kabi masalalarga alohida eʼtibor qaratiladi. Shu bois, maqolada aholining prognozlashtirilgan oʻsishiga tayangan holda hududni barqaror rivojlantirish, resurslardan samarali foydalanish, aholi joylashuvini tartibga solish va sotsial jarayonlarni optimallashtirish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Аннотация. В данной статье дана общая характеристика и проведено исследование населения Турткульского района Республики Каракалпакстан. Основное внимание уделено анализу изменений численности постоянного населения по годам, а также таким показателям, как рождаемость, смертность, естественный прирост, миграция (прибывшие и выбывшие), брачность и разводимость. Особое внимание обращено на взаимосвязь между воспроизводством населения и социально-экономическим развитием, оценку динамики основных демографических процессов, а также на такие вопросы, как коэффициенты миграции, рождаемости и смертности в структуре общества. В связи с этим в статье на основе прогнозируемого роста населения разработаны предложения и рекомендации по обеспечению устойчивого развития территории, эффективному использованию ресурсов, регулированию расселения населения и оптимизации социальных процессов.
Abstract. This article provides a general description and an in-depth study of the population of the Turtkul district of the Republic of Karakalpakstan. The main focus is on analyzing changes in the size of the permanent population over the years, as well as such indicators as birth rate, death rate, natural increase, migration (in-migration and out-migration), marriage, and divorce. Particular attention is paid to the relationship between population reproduction and socio-economic development, the assessment of the dynamics of key demographic processes, and issues such as migration, birth, and death coefficients within the structure of society. Therefore, based on the projected population growth, the article develops proposals and recommendations aimed at ensuring sustainable territorial development, efficient use of resources, regulation of population settlement, and optimization of social processes.
