HOZIRGI O’ZBEK ADABIY TILINING DIALEKTAL ASOSLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: o‘zbek tili, adabiy til, milliy til, sheva, lahja, qarluq lahjasi, qipchoq lahjasi, o‘g‘uz lahjasi, til me’yorlari, til tipologiyasi, genetik tipologiya, morfologik tipologiya, Ключевые слова: узбекский язык, литературный язык, национальный язык, диалект, говор, карлукский диалект, кипчакский диалект, огузский диалект, языковые нормы, лингвистическая типология, генетическая типология, морфологическая типология, Keywords: Uzbek language, literary language, national language, dialect, Karluk dialect, Kipchak dialect, Oghuz dialect, language norms, linguistic typology, genetic typology, morphological typologyAbstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘zbek tilining shakllanishi, rivojlanish bosqichlari va adabiy tilning yuzaga kelish jarayoni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, milliy til va adabiy til o‘rtasidagi farqlar, ularning o‘zaro bog‘liqligi hamda til me’yorlarining shakllanishi masalalari yoritilgan. Maqolada o‘zbek tilining shevalari va lahjalari (qarluq, qipchoq, o‘g‘uz) hamda ularning fonetik, leksik va grammatik xususiyatlari keng tahlil qilingan. Bundan tashqari, adabiy tilning og‘zaki va yozma shakllari, ularning jamiyatdagi o‘rni va ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Ishda, shuningdek, til tipologiyasi (genetik va morfologik tasnif) haqida ham umumiy ma’lumot berilgan.
Аннотация. В данной статье рассматриваются процессы формирования и развития узбекского языка, а также становление литературного языка. Особое внимание уделяется соотношению национального и литературного языка, а также вопросам нормирования языка. В работе подробно анализируются диалекты и говоры узбекского языка (карлукский, кипчакский, огузский), их фонетические, лексические и грамматические особенности. Кроме того, освещаются устная и письменная формы литературного языка, их роль в обществе. Также приводится краткий обзор лингвистической типологии (генетической и морфологической классификации языков).
Annotation. This article examines the formation and historical development of the Uzbek language, as well as the emergence of the literary language. Special attention is given to the relationship between the national and literary language and the process of establishing linguistic norms. The study analyzes the dialects of the Uzbek language (Karluk, Kipchak, and Oghuz), highlighting their phonetic, lexical, and grammatical features. In addition, the paper discusses the oral and written forms of the literary language and their social functions. The article also provides an overview of linguistic typology, including genetic and morphological classifications of languages.