PANKREATIT RIVOJLANISHINING BIOKIMYOVIY ASOSLARI DAVOLASH VA DIAGNOSTIKA TAMOYILLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: O‘tkir pankreatit, biokimyoviy mexanizmlar, kalsiy overload, autofagiya buzilishi, oksidlovchi stress, lipidomika, biomarkerlar, molekulyar terapiya.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘tkir pankreatitning rivojlanishidagi asosiy biokimyoviy mexanizmlar chuqur tahlil qilinadi. So‘nggi yillarda (2024–2026) chop etilgan xalqaro tadqiqotlar asosida zymogenning erta aktivatsiyasi, intratsellyulyar kalsiy almashinuvi, autofagiya buzilishi, mitoxondrial disfunksiya va oksidlovchi stress kabi markaziy jarayonlar ko‘rib chiqildi. Global yuklama ma’lumotlari (2021 yilda 2,75 million yangi holat va 122 416 o‘lim), zamonaviy biomarkerlar (lipidomika va metabolomika) hamda diagnostika yondashuvlari (klassik fermentlar va sun’iy intellekt) tahlil qilindi. Davolash tamoyillari orasida maqsadli suyuqlik terapiyasi, erta enteral ovqatlanish va istiqbolli molekulyar nishonlar (CRAC kanallari inhibitorlari) alohida e’tibor qaratildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, o‘tkir pankreatit ko‘p darajali biokimyoviy kasallik bo‘lib, og‘ir holatlarda nekroz va sistemali yallig‘lanish javobini (SIRS) keltirib chiqaradi. Tadqiqot natijalari kasallikni erta aniqlash, og‘irlik darajasini bashorat qilish va patogenezga yo‘naltirilgan terapiyalarni rivojlantirish uchun ilmiy asos yaratadi.
