МИРЗО УЛУГБЕК КАК АРХИТЕКТОР НАУЧНОЙ ТОЧНОСТИ: ЦИВИЛИЗАЦИОННОЕ ЗНАЧЕНИЕ ВТОРОГО РЕНЕССАНСА И ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЙ ФУНДАМЕНТ ТРЕТЬЕГО РЕНЕССАНСА В СОВРЕМЕННОМ УЗБЕКИСТАНЕ
Keywords:
Ключевые слова: Мирзо Улугбек, Второй Ренессанс, Третий Ренессанс, Самаркандская обсерватория, исламская наука, астрономия, цивилизационные циклы, научная государственность., Key words: Mirzo Ulugh Beg, Second Renaissance, Third Renaissance, Samarkand Observatory, Islamic science, astronomy, civilizational cycles, scientific statehood., Kalit so‘zlar: Mirzo Ulug‘bek, Ikkinchi Renessans, Uchinchi Renessans, Samarqand rasadxonasi, islom ilmi, astronomiya, sivilizatsion sikllar, ilmiy davlatchilik.Abstract
Аннотация
В статье рассматривается научное наследие Мирзо Улугбека как одного из ключевых представителей Второго Ренессанса Центральной Азии и архитектора культуры научной точности XV века. Проведён историко-цивилизационный анализ деятельности Самаркандской обсерватории, а также астрономических исследований, представленных в труде «Зидж-и Султани». Показано, что научная школа Улугбека являлась одним из крупнейших интеллектуальных центров своего времени и внесла значительный вклад в развитие мировой астрономии. Особое внимание уделено сопоставлению научных достижений Самаркандской школы с европейской астрономической традицией XV–XVI веков. На основе теории цивилизационных циклов раскрывается преемственность между Вторым Ренессансом эпохи Тимуридов и современной концепцией Третьего Ренессанса в Узбекистане. Делается вывод о том, что наследие Улугбека представляет собой не только историческую ценность, но и модель научного мышления, актуальную для современной образовательной и инновационной политики.
The article examines the scientific legacy of Mirzo Ulugh Beg as one of the key representatives of the Second Renaissance of Central Asia and as an architect of scientific precision in the 15th century. A historical and civilizational analysis of the activities of the Samarkand Observatory and astronomical studies presented in the “Zij-i Sultani” was carried out. It is shown that Ulugh Beg’s scientific school was one of the largest intellectual centers of its time and made a significant contribution to the development of world astronomy. Particular attention is paid to the comparison between the scientific achievements of the Samarkand school and the European astronomical tradition of the 15th–16th centuries. Based on the theory of civilizational cycles, continuity between the Second Renaissance of the Timurid era and the modern concept of the Third Renaissance in Uzbekistan is revealed. It is concluded that the legacy of Ulugh Beg represents not only historical value, but also a model of scientific thinking relevant to modern educational and innovation policy.
Mazkur maqolada Mirzo Ulug‘bekning ilmiy merosi Markaziy Osiyo Ikkinchi Renessansining muhim namoyandalaridan biri hamda XV asr ilmiy aniqlik madaniyatining me’mori sifatida tahlil qilinadi. Samarqand rasadxonasi faoliyati va “Zij-i Sultoniy” asaridagi astronomik tadqiqotlar tarixiy-sivilizatsion yondashuv asosida o‘rganildi. Ulug‘bek ilmiy maktabi o‘z davrining eng yirik intellektual markazlaridan biri bo‘lgani va jahon astronomiyasi rivojiga katta hissa qo‘shgani ko‘rsatildi. Shuningdek, Samarqand ilmiy maktabining yutuqlari XV–XVI asrlardagi Yevropa astronomiya an’analari bilan qiyosiy tahlil qilindi. Sivilizatsion sikllar nazariyasi asosida Temuriylar davridagi Ikkinchi Renessans va zamonaviy O‘zbekistondagi Uchinchi Renessans konsepsiyasi o‘rtasidagi tarixiy davomiylik yoritildi. Xulosa sifatida Ulug‘bek merosi nafaqat tarixiy qadriyat, balki zamonaviy ta’lim va innovatsion siyosat uchun dolzarb bo‘lgan ilmiy tafakkur modeli ekanligi ta’kidlandi.