JADIDCHILIK HARAKATLARIDA MA’RIFATPARVARLIK G’OYALARI.

Authors

  • Abdullayev Muxammadimin Egamberdiyevich Author
  • Turg‘unov Dostonbek Rustamjon o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Jadidchilik, ma'rifatparvarlik, Yangi usul maktablari, Turkiston, milliy uyg'onish, Ismoil Gasprinskiy, ta'lim islohotlari, Keywords: Jadidism, enlightenment, New Method schools, Turkestan, national revival, Ismail Gasprinsky, educational reforms, Ключевые слова: Джадидизм, просветительство, новометодные школы, Туркестан, национальное возрождение, Исмаил Гаспринский, реформы образования

Abstract

Ushbu tezis Jadidchilik harakatining 19-asr oxiri va 20-asrning boshlarida Turkiston, Qrim, Kavkaz va Tataristonda paydo bo‘lgan ma’rifatparvarlik g‘oyalarini tahlil qiladi. Harakatning jamiyatni qoloqlikdan olib chiqish, zamonaviy ta’limni joriy etish, milliy o‘zlikni anglashni shakllantirish va ijtimoiy islohotlarni amalga oshirishga qaratilgan sa’i-harakatlari o‘rganiladi. Yangi usul maktablari, matbuot va madaniy tashabbuslar orqali ma’rifatparvarlik g‘oyalarining tarqalishi hamda ularning mintaqa taraqqiyotidagi o‘rni yoritiladi. Ushbu tezisda Jadidlarning ta’lim, ilm-fan, gender tengligi va milliy davlatchilikka oid qarashlari atroflicha ko‘rib chiqiladi.

This thesis analyzes the enlightenment ideas of the Jadidism movement that emerged in Turkestan, Crimea, the Caucasus, and Tatarstan in the late 19th and early 20th centuries. The study examines the movement's efforts to overcome societal backwardness, introduce modern education, foster national identity, and implement social reforms. It highlights the dissemination of enlightenment ideas through New Method schools, the press, and cultural initiatives, as well as their role in the region's development. This thesis thoroughly reviews the Jadids' views on education, science, gender equality, and national statehood.

Данный тезис анализирует просветительские идеи движения Джадидизма, возникшего в Туркестане, Крыму, на Кавказе и в Татарстане в конце XIX – начале XX веков. Исследование изучает усилия движения, направленные на преодоление общественной отсталости, внедрение современного образования, формирование национального самосознания и осуществление социальных реформ. Освещается распространение просветительских идей через новометодные школы, прессу и культурные инициативы, а также их роль в развитии региона. В данном тезисе подробно рассматриваются взгляды джадидов на образование, науку, гендерное равенство и национальную государственность.

Published

2026-05-23