MO‘G‘ULLAR MIGRATSIYASINING SIYOSIY, IQTISODIY VA HARBIY OMILLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: mo‘g‘ullar, etnogenez, migratsiya, Shivey, Beishivey, Ergune-kun, Argun daryosi, Bordjigin, Chingizxon, Baykalbo‘yi., Keywords: Mongols, ethnogenesis, migration, Shiwei, Beishivey, Ergune-kun, Argun River, Borjigin, Genghis Khan, Baikal region., Ключевые слова: монголы, этногенез, миграция, Шивэй, Бэйшивэй, Эргунэ-кун, река Аргунь, Борджигин, Чингисхан, Прибайкалье.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada mo‘g‘ul etnogenezining dastlabki bosqichlari, Beishivey va Shivey qabila ittifoqlarining etnik tarkibi, qadimgi mo‘g‘ul guruhlarining shakllanish jarayonlari hamda ularning migratsiyasi masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda xitoy yilnomalari, Rashiduddinning “Jome’ ut-tavorix” asari va boshqa yozma manbalar asosida mo‘g‘ul qabilalarining Argun daryosi havzasidan Mo‘g‘uliston dashtlariga ko‘chib o‘tish bosqichlari yoritilgan. Shuningdek, migratsiya jarayonlarining siyosiy, iqtisodiy va harbiy omillari, turkiy hamda tungus qabilalari bilan etnomadaniy aloqalari va o‘rta asr mo‘g‘ul etnik yadrosining shakllanishidagi o‘rni tahlil etilgan.
Abstract. This article examines the early stages of Mongol ethnogenesis, the ethnic composition of the Beishivey and Shivey tribal confederations, and the migration processes of ancient Mongol groups. Drawing upon Chinese dynastic chronicles, Rashid al-Din’s Jāmiʿ al-Tawārīkh, and other historical sources, the study analyzes the movement of Mongol tribes from the Argun River basin to the Mongolian steppes. Particular attention is paid to the political, economic, and military factors that influenced these migrations, as well as the ethnocultural interactions of the Mongols with Turkic and Tungusic peoples. The article also explores the formation of the medieval Mongol ethnic core and its role in the emergence of later Mongol statehood.
Аннотация. В данной статье рассматриваются ранние этапы этногенеза монголов, этнический состав племенных объединений Бэйшивэй и Шивэй, а также миграционные процессы древнемонгольских групп. На основе китайских династийных хроник, труда Рашид ад-Дина «Джами ат-таварих» и других письменных источников анализируются этапы переселения монгольских племён из бассейна реки Аргунь в степи Монголии. Особое внимание уделяется политическим, экономическим и военным факторам миграций, этнокультурным контактам монголов с тюркскими и тунгусскими народами, а также формированию средневекового монгольского этнического ядра.