QANDLI DIABET BILAN KASALLANGAN BEMORLARDA PARHEZ VA DORI VOSITALARINING O‘ZARO TA’SIRI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Qandli diabet, parhez, insulin, glyukoza, farmakoterapiya, dietoterapiya, metabolizm, profilaktika., Ключевые слова: Сахарный диабет, диета, инсулин, глюкоза, фармакотерапия, диетотерапия, метаболизм, профилактика., Keywords: Diabetes, diet, insulin, glucose, pharmacotherapy, diet therapy, metabolism, prevention.Abstract
Anotatsiya: Qandli diabet (QD) dunyo bo‘yicha eng keng tarqalgan surunkali kasalliklardan biri bo‘lib, uning oqibatlari ko‘plab sog‘liq muammolariga olib kelmoqda. Ushbu maqolada qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda parhez (dietoterapiya) va dori vositalarining o‘zaro ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Diabetik kasallikda qon glyukozasi darajasini boshqarish uchun dori preparatlari bilan bir qatorda parhez rejimi ham muhim omil hisoblanadi. Biroq, ko‘p hollarda bemorlar parhezni to‘g‘ri tashkil qilmaslik yoki dori vositalarini noto‘g‘ri qabul qilish natijasida glyukozaning keskin o‘zgarishi, gipoglikemiya yoki giperglikemiya holatlari kuzatiladi. Maqolada parhezni ilmiy asosda tuzishning fiziologik va farmakologik asoslari, oziq moddalarning dorilar bilan o‘zaro ta’siri, insulin va insulin bo‘lmagan preparatlarning metabolik jarayonlarga ta’siri keng yoritilgan. Shuningdek, maqolada muhim muammolar – bemorlarning o‘zini nazorat qilish madaniyati yetishmasligi, noto‘g‘ri ovqatlanish odatlari va dori vositalarining noto‘g‘ri kombinatsiyasi keltirilgan. Yechim sifatida individual yondashuv, dietoterapiya va farmakoterapiya integratsiyasini kuchaytirish, bemorlarni psixologik va pedagogik qo‘llab-quvvatlash zarurligi asoslab berilgan.
Аннотация: Сахарный диабет (СД) является одним из самых распространённых хронических заболеваний в мире и вызывает множество осложнений. В данной статье рассматривается взаимосвязь между диетотерапией и применением лекарственных средств у пациентов с диабетом. Контроль уровня глюкозы в крови требует не только медикаментозного вмешательства, но и строгого соблюдения диетического режима. Однако во многих случаях нарушение диеты или неправильное использование лекарств приводит к резким колебаниям сахара в крови, гипогликемии и гипергликемии. В работе раскрыты физиологические и фармакологические основы рационального питания при диабете, влияние макро- и микронутриентов на эффективность лекарственных средств, а также роль инсулина и неинсулиновых препаратов в метаболических процессах. Основные проблемы — низкий уровень самоконтроля у больных, отсутствие знаний о правильном питании и неправильное комбинирование препаратов. В качестве решения предлагается интеграция диетотерапии и фармакотерапии, индивидуальный подход и повышение информированности пациентов через образовательные и психологические программы.
Annotation: Diabetes mellitus (DM) is one of the most widespread chronic diseases globally, leading to numerous health complications. This article explores the interaction between dietary management and pharmacological treatment in diabetic patients. Effective glycemic control requires not only medication but also strict adherence to a scientifically planned diet. However, in many cases, improper dietary habits or incorrect use of medication lead to severe glucose fluctuations, hypoglycemia, and hyperglycemia. The paper discusses the physiological and pharmacological principles of diabetic nutrition, the interaction between nutrients and medications, and the effects of insulin and non-insulin drugs on metabolic processes. Key issues include insufficient self-monitoring, lack of dietary awareness, and inappropriate drug combinations. As solutions, the article emphasizes the importance of integrating diet therapy with pharmacotherapy, promoting individualized treatment plans, and strengthening patient education and psychological support systems.