APPENDIKSNING ANATOMIK O’ZGARISHLARI VA ULARNING KLINIK AHAMIYATI

Authors

  • Muhabbat Bakiyeva Author
  • So’g’diyona Riskulova Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: vermiform appendix, appendiks anatomiyasi, anatomik variasiyalar, appenditsit, retrosekal appendiks, pelvic appendiks, diagnostika, ultratovush, kompyuter tomografiya, laparoskopik appendektomiya, perforatsiya xavfi, klinik prezentatsiya., Ключевые слова: червеобразный отросток, анатомия аппендикса, анатомические вариации, аппендицит, ретроцекальный аппендикс, тазовое расположение, диагностика, ультразвук, компьютерная томография, лапароскопическая аппендэктомия, риск перфорации, клиническая презентация., Keywords: vermiform appendix, appendix anatomy, anatomical variations, appendicitis, retrocecal appendix, pelvic appendix, diagnostic imaging, ultrasound, computed tomography, laparoscopic appendectomy, perforation risk, clinical presentation.

Abstract

Annotatsiya. Ilmiy ish «Appendiksning anatomik o‘zgarishlari va ularning klinik ahamiyati» appendiks (vermiform appendix)ning turli topografik joylashuvlari, uzunligi, o‘qiligi va tuzilishidagi variantlarni tizimli tahlil qiladi hamda ushbu variantlarning kasallikni kechishi, diagnostikasi va jarrohlik muolajalarga ta’siri haqida klinik jihatdan muhim xulosalar beradi. Appendiksning eng ko‘p uchraydigan varianti — retrosekal joylashuv bo‘lib, shuningdek pelvic, subcecal, preileal, postileal va paracecal joylashuvlar ham tasvirlanadi. Bundan tashqari, appendiksning uzunligi va lumenning atrof-muhit bilan o‘zaro bog‘liqligi (mesoappendix ta’siri) kasallik xavfi va perforatsiya tezligini o‘zgartirishi mumkinligi ko‘rsatib o‘tiladi. Ishda ultratovush (US), kompyuter tomografiya (KT) va laparoskopik vizualizatsiyaning diagnostik samaradorligi muqoyasa qilinadi hamda anatomik variantlar tufayli appenditsit belgilarining atipik prezentatsiyasi — og‘riqning past yoki yuqori qismga ko‘chishi, ikki tomonlama yallig‘lanish ko‘rinishi yoki boshqa intraabdominal/uroginekologik patologiyalar bilan adashtirib yuborilishi holatlari tahlil qilinadi. Jarrohlik amaliyotida (ochiq appendektomiya va laparoskopiya) variatsiyalar kesmaning tanlanishi, appendiksni aniqlash va komplikatsiyalarni oldini olishda muhim rol o‘ynaydi. Xulosa qilib aytiladiki, appendiks anatomiyasining keng farqlanishini hisobga olish — tez va to‘g‘ri diagnostika, jarrohlik rejalashtirish va bemor natijalarini yaxshilash uchun zarur. Tavsiya sifatida — klinik shubha mavjud bo‘lganda ilgari surilgan tasviriy tekshiruvlarni o‘tkazish va jarrohlar uchun anatomiya bo‘yicha oldindan tayyorgarlik ko‘rish taklif etiladi.

Аннотация. Научная работа «Анатомические вариации аппендикса и их клиническое значение» рассматривает различные варианты топографии, длины, направления и структурных особенностей червеобразного отростка, а также их влияние на клиническое течение заболеваний, диагностику и хирургическую тактику. Наиболее распространённым вариантом является ретроцекальное расположение, однако также описываются тазовое, подцекальное, преиleальное, постилеальное и парацекальное положения. Дополнительно рассматривается влияние длины аппендикса и особенностей мезоаппендикса на риск воспаления и перфорации. Анализируется диагностическая ценность ультразвука, компьютерной томографии и лапароскопической визуализации, особенно при атипичном клиническом течении, когда боль смещается вверх или вниз и имитирует другие абдоминальные или урогенитальные патологии. В хирургической практике анатомические вариации определяют выбор доступа, технику поиска аппендикса и профилактику осложнений. В заключение подчёркивается, что учёт анатомических различий является ключевым для своевременной диагностики, правильного планирования операции и улучшения исходов лечения.

Article. The scientific work “Anatomical Variations of the Appendix and Their Clinical Implications” provides a detailed analysis of variations in the position, length, orientation, and structural features of the vermiform appendix, as well as their impact on disease presentation, diagnostic accuracy, and surgical management. The most common anatomical variant is the retrocecal appendix, while pelvic, subcecal, pre-ileal, post-ileal, and paracecal positions are also described. Additionally, the influence of appendiceal length and mesoappendix characteristics on the risk of inflammation and perforation is discussed. The diagnostic effectiveness of ultrasound, computed tomography, and laparoscopic visualization is evaluated, particularly in cases with atypical symptoms where pain may shift upward or downward, mimicking other abdominal or urogenital disorders. In surgical practice, anatomical variations guide the choice of approach, identification techniques, and prevention of complications. It is concluded that recognizing these variations is crucial for timely diagnosis, optimal surgical planning, and improved patient outcomes.

Published

2025-11-26