OG‘IZ BO‘SHLIG‘I GIGIYENASI BUZILISHINING KARIYES VA MILK KASALLIKLARI RIVOJLANISHIDAGI ROLI: ETIOLOGIYA, PATOGENEZ VA PROFILAKTIKA CHORALARI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR: Gigiyena, kariyes, milk kasalligi, patogenez, emal, blyashka, profilaktika, stomatologiya., КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА: Гигиена, кариес, пародонтит, эмаль, бактерии, патогенез, профилактика, стоматология., KEYWORDS: Hygiene, caries, enamel, bacteria, periodontitis, plaque, prevention, dentistry.Abstract
ANOTATSIYA: Ushbu ilmiy maqolada og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasining buzilishi natijasida kariyes va periodontal kasalliklar rivojlanishiga olib keluvchi asosiy omillar, ularning etiologiyasi hamda patogenezi keng ilmiy yondashuv asosida tahlil qilinadi. Og‘iz bo‘shlig‘ida bakterial blyashka to‘planishi, shakarli mahsulotlar iste’moli va kislotalarning ko‘payishi tish emalining demineralizatsiyasiga sabab bo‘lishi yoritiladi. Bundan tashqari, kariyesning bosqichma-bosqich rivojlanishi — boshlang‘ich dog‘ bosqichidan tortib, emal, dentin va pulpaga qadar chuqurlashishi ilmiy manbalar asosida izohlangan. Milk kasalliklari, xususan gingivit va parodontitning kelib chiqish omillari, mikroblar faoliyati natijasida yallig‘lanish jarayonlarining kuchayishi, alveolyar suyak rezorbsiyasi kabi patogen jarayonlar ham yoritiladi. Maqolada profilaktika choralarining ahamiyati alohida urg‘u bilan ta’kidlanadi. Xususan, to‘g‘ri tish tozalash texnikasi, florli pastalar, professional gigiyena, ovqatlanishni me’yorlashtirish va shakar iste’molini kamaytirish kabi chora-tadbirlar samarali deb baholanadi. Tadqiqot yakunida og‘iz gigiyenasiga rioya qilish stomatologik kasalliklarning oldini olishda eng yetakchi omil ekanligi ilmiy jihatdan asoslanadi.
АННОТАЦИЯ: В данной статье подробно анализируется влияние нарушения гигиены полости рта на развитие кариеса и заболеваний пародонта. Рассматриваются ключевые этиологические факторы, включая накопление бактериального налёта, повышенное потребление сахара, образование органических кислот и постепенную деминерализацию эмали. Особое внимание уделяется стадиям развития кариеса — от начального белого пятна до глубокого поражения с вовлечением дентина и пульпы. Также описываются механизмы воспаления дёсен, развитие гингивита и переход в пародонтит, сопровождающийся разрушением связочного аппарата и резорбцией альвеолярной кости. Анализируются особенности влияния микробиоты, иммунного ответа и индивидуальных факторов риска. В статье подчеркивается важность профилактических мер: регулярная чистка зубов, использование фторсодержащих паст, профессиональная гигиена, снижение потребления сахара и сбалансированное питание. Автор отмечает, что своевременная профилактика и правильная гигиена являются наиболее эффективными методами предотвращения стоматологических заболеваний и снижения их распространённости среди населения. Работа подтверждает, что состояние полости рта напрямую связано с общим здоровьем человека и требует комплексного подхода.
ABSTRACT: This article examines the impact of poor oral hygiene on the development of dental caries and periodontal diseases. The study analyzes major etiological factors, including bacterial plaque accumulation, frequent sugar consumption, increased acid formation and subsequent enamel demineralization. The progression of caries — from the initial white spot stage to superficial, medium and deep lesions involving dentin and pulp — is explained in detail based on scientific literature. The article also discusses the mechanisms of gingival inflammation, the development of gingivitis and its progression to periodontitis, accompanied by destruction of periodontal tissues and alveolar bone resorption. The role of microbial activity, host immune response and individual risk factors is highlighted. Preventive strategies are emphasized as the most effective means of reducing the prevalence of dental diseases. These include proper toothbrushing techniques, the use of fluoride-containing toothpaste, regular professional dental cleanings, balanced nutrition and reduced sugar intake. The study concludes that maintaining proper oral hygiene is essential for preventing both caries and periodontal diseases and plays a crucial role in preserving overall human health.